2012 թվականի դեկտեմբերին Մոսկվայում ՀԱՊԿ գագաթնաժողովի ընթացքում Սերժ Սարգսյանը համարձակվեց հայտարարել, որ ՀԱՊԿ անդամները չպետք է անեն Հայաստանի շահերին հակասող քայլեր: Մինչ այդ հայտնի էր, որ Ռուսաստանը, Բելառուսն ու Ղազախստանը զենք են վաճառում Ադրբեջանին: Ընդ որում, Ռուսաստանն ու Բելառուսը Ադրբեջանի հիմնական գործընկերներից մեկն էին այդ հարցում:
Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը միանգամայն տրամաբանական էր: Եթե ռազմա-քաղաքական պաշտպանական միևնույն բլոկի անդամները զենք են վաճառում միմյանց հակառակորդներին, դա ոչ միայն անտրամաբանական է, այլև պարզապես անհեթեթ ու աբսուրդային: Սակայն Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունից հետո Ռուսաստանը շարունակում է զենքի վաճառքը և վաճառում է էլ ավելի ժամանակակից զենքեր Ադրբեջանին: Իսկ Հայաստանն էլ այլևս չի հիշատակում իր դիտողությունը: Ավելին՝ Սերժ Սարգսյանը հունիսի 26-ին ողջույնի ուղերձ է հղում Հայաստանում ՀԱՊԿ-ի կազմակերպած ֆորումին՝ այն էլ մի ժամանակահատվածում, երբ Հայաստանի հասարակությունը փոթորկվել է Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև սպառազինության գործարքի տեղեկությունից: Այլ կերպ ասած՝ Սերժ Սարգսյանի ուղերձը, ըստ էության, ստանում է կապիտուլյացիոն բնույթ, որովհետև դեկտեմբերյան նրա դիտողությանը պաշտոնական արձագանք այդպես էլ չեղավ ՀԱՊԿ-ի կամ Ռուսաստանի որևէ մակարդակով: Ավելին՝ դրանից անմիջապես հետո Մոսկվան Հայաստանին վերապահեց Մաքսային միության էքսկլավի կարգավիճակ՝ համեմատելով Կալինինգրադի հետ:
Հատկանշական է նաև այն, որ Սերժ Սարգսյանը ՀԱՊԿ-ի ֆորումին իր, ըստ էության, կապիտուլյացիոն ուղերձը հղում է լեհական այցը ըստ էության դեռևս չավարտած: Իսկ այդ այցը շատ կարևոր է Հայաստանի եվրաինտեգրացիայի և ընդհանրապես արևմտյան հանրության հետ տնտեսա-քաղաքական կապերի խորացման տեսանկյունից:
Սա վկայում է, որ Հայաստանն այսօր գտնվում է արևմտա-ռուսական կոշտ դիմակայության փուլում, և իրավիճակը ամբողջությամբ թելադրվում է այդ դիմակայությամբ: Սրանով է պայմանավորված նաև ներքաղաքական հանդարտությունը, լռությունը: Ավելին՝ մի քանի շաբաթ առաջ երևանյան ընտրություններում գրեթե հեղափոխական կոչերով հանդես եկող և ձայնային որևէ դեցիբել չխնայող ուժերն այսօր ներքին կյանքում ոչինչ չեն անում՝ չփորձելով որևէ կերպ խախտել իրերի վիճակն ու միջամտել գործերին: Նրանք սպասում են, որ Սերժ Սարգսյանը արևմտա-ռուսական այս կոշտ դիմակայությանը չի կարողանա դիմանալ:
Թե ինչ է լինելու պետության ճակատագիրը՝ քչերին է, իհարկե, հետաքրքրում: Եթե Սերժ Սարգսյանի տապալման գինը լինի Հայաստանի հերթական և այս անգամ կարծես մեկընդմիշտ գահավիժումը ռուսական «սապոգի» տակ, ապա Հայաստանի քաղաքական դաշտը մեկ րոպե անգամ չի վարանի վճարել այդ գինը, ինչի վկայությունն է այն, որ բացառությամբ «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության, քաղաքական որևէ կուսակցություն պաշտոնական որևէ դիրքորոշում չհայտնեց Ադրբեջանին զինելու ռուսական հետևողական քաղաքականության կապակցությամբ: Հնչում են միայն առանձին կարծիքներ՝ առավելագույն դեպքում, որի պարագայում հետո միշտ կարելի է ասել, թե դա կուսակցության կարծիքը չէր, այլ անհատական կարծիք էր: Հատկապես, որ նման ավանդույթ և պրակտիկա հայաստանյան քաղաքական դաշտում տարածված է վաղուց:
Խաղասեղանին պետության ճակատագիրն է, ինքնիշխանության հարցը, իսկ Հայաստանի քաղաքական դաշտում լռություն է և սպասում, թե երբ է տապալվելու Սերժ Սարգսյանը, եթե անգամ նրա հետ միասին տապալվելու է Հայաստանը՝ որպես պետություն: Հասարակական կարծիք ձևավորելու, հասարակությանը կողմնորոշելու, արտաքին մարտահրավերների հանդեպ հասարակական մտածողության դիմադրություն ձևավորելու ոչ մի փորձ, Սերժ Սարգսյանի ունեցած կամ չունեցած սցենարներին՝ այլընտրանք, որևէ սցենարի հասարակական հայտ, հայեցակարգային մոտեցում ներկայացնելու և դրա համար քաղաքական պատասխանատվության հանձնառության ոչ մի քայլ:
Եվ այս պարագայում մնում է միայն հուսալ, որ Սերժ Սարգսյանը դուրս կգա այս իրավիճակից՝ առանց Հայաստանի ինքնիշխանությունը որպես գին վճարելու: Բայց դրա հավանականությունը օրեցօր նվազում է, ինչի պատճառը ոչ միայն երկրում առկա իրավիճակում քաղաքական ակտիվ ընդդիմության բացակայությունն է, որն, ըստ էության, Սերժ Սարգսյանին լուռ համաձայնությամբ մղում է տապալման՝ դույզն-ինչ չմտածելով, որ տվյալ պարագայում տապալման այն ճանապարհը, որով դրսից քաշում, իսկ ներսից մղում են նրան, տապալման կարող է տանել նաև Հայաստանը:
Այս հանգամանքը, իհարկե, եղել է, կա ու կլինի գլխավորը, որով պայմանավորվում է Հայաստանի ճակատագիրը ցանկացած ժամանակի և գործընթացի մեջ: Այս ամենով հանդերձ՝ կա մեկ այլ խնդիր, որն, իհարկե, քաղաքական ընդդիմության մակարդակում կարծես թե բացարձակ գիտակցված չէ: Խնդիրն այն է, որ եթե տվյալ իրավիճակում Սերժ Սարգսյանը տապալվի, ապա մեծ է հավանականությունը, որ նրա հետ տապալվելու է նաև Հայաստանի պետական պոտենցիալի ևս մի ահռելի մաս, ինչից հետո իրավիճակը փոխելն, իհարկե, անհնար չի լինի, սակայն կլինի էլ ավելի դժվար: Բայց եթե Սերժ Սարգսյանը կարողանա հաջողությամբ դուրս գալ մուրճի ու սալի այս արանքից, ապա այստեղ Հայաստանի հաղթանակը կամ հաջողությունը արդեն հարաբերական կլինի, որովհետև Սերժ Սարգսյանը դրանից դուրս կգա ուժեղացած և սեփական իշխանությունն ավելի ամրացրած:
