«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ստեփան Գրիգորյանը:
– Պարոն Գրիգորյան, Թուրքիայի կողմից Սիրիայում Ռուսաստանի ինքնաթիռի ոչնչացումը մեծ լարվածություն է առաջացրել այդ երկու երկրների միջև: Այդ երկրների հակամարտությունն ի՞նչ բացասական ազդեցություն կարող է թողնել Հայաստանի վրա: Օրինակ՝ մեր երկրում ռուսական ռազմաբազաները կարո՞ղ են Թուրքիայի համար թիրախ դառնալ:
– Կարող են դառնալ: Բայց ինչո՞ւ: «Իսլամական պետության» դեմ պայքարը ցույց տվեց, որ կան երկրներ, որոնք անկեղծորեն ուզում են պայքարել: Ֆրանսիան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները, վերջին շրջանում ներգրավվեց նաև Ռուսաստանը: Եվ շատ հետաքրքիր է, որ Թուրքիան ԻՊ դեմ պայքարը փորձեց օգտագործել, օրինակ, քրդերի դեմ կռվելու համար: Թուրքերն ավելի շատ խփում էին քրդերին, այն քրդերին, որոնք փախչում են Իրաք, հարվածում էր ԻՊ-ը:
– Բայց չէ՞ որ Թուրքիան ինչ-որ տեղ նաև ֆինանսավորում և հովանավորում է ԻՊ-ին:
– Այո՛, բայց ոչ թե ֆինանսավորում է, այլ ինչ-որ հարաբերությունների մեջ է մտնում: Կան տվյալներ, որ ԻՊ-ն իր գրավված նավթահորերի նավթը վաճառում է Թուրքիայի միջոցով: Այո՛, առանձին դեպքերում տվյալներ կան, որ Թուրքիան համագործակցում է իսլամիստների հետ: Եվ Թուրքիան այս խառը իրավիճակն ուզում է օգտագործել իր շահերի համար, այլ ոչ թե ԻՊ դեմ անկեղծ պայքարի համար: Եվ այստեղ է, որ ես մտավախություն ունեմ, թե ՌԴ հետ ունեցած լարվածությունը կարող են ուղղվել մեր դեմ, թեկուզ ռազմաբազայի առումով: Հուսով եմ, որ դա չի լինի, բայց մենք միշտ պետք է հասկանանք, որ այդ վտանգը կա: Դժբախտաբար, Թուրքիայի այսօրվա արտաքին քաղաքականությունն անկանխատեսելի է:
– Թուրքիայի ուղղաթիռները մի քանի շաբաթ առաջ հատեցին հայկական սահմանը: Փորձագիտական շրջանակներում վստահություն կար, որ դա ուղղված էր ՌԴ դեմ, բայց, այդ ոտնձգությունը կատարվեց ՀՀ սահմանի նկատմամբ: Այսինքն՝ Թուրքիան ՌԴ հետ ունեցած տարաձայնությունն արդեն օգտագործեց մեր երկրի դեմ:
– Այո՛, և հենց դա է պատճառը, որ ինձ մտահոգում է, թե Թուրքիան փորձում է ՌԴ հետ իր հաշիվներն ինչ-որ չափով լուծել նաև մեզ ճնշելով կամ իր ուժը մեզ ցույց տալով:
– Լեռնային Ղարաբաղի նախագահ Բակո Սահակյանն օրեր առաջ Մոսկվայում հայտարարեց, թե Ստեփանակերտի օդանավակայանի պատրաստ լինելու դեպքում կարող են ՌԴ հետ քննարկել այն հակաահաբեկչական գործողությունների համար օգտագործելու հարցը: Այսինքն՝ հայկական կողմը կարես թե տարածաշրջանային մեծ կոնֆլիկտում ներգրավվելու առիթ է տվել:
– Բ. Սահակյանի այդ հայտարարության վերաբերյալ ինչ-որ հերքումներ եղան, որ ուղղակիորեն այդպես չի ասվել, որ նրան նման հարց է ուղղվել: Այնուամենայնիվ, ՀՀ-ն ռուս-թուրքական այդ կոնֆլիկտի մեջ ներգրավելու ցանկացած փորձ պետք է կարողանանք կանխել: Ոչ մի դեպքում պետք չէ կարթը կուլ տալ և ասել, թե պետք է ռուսական ռազմաբազան կամ Ստեփանակերտի օդանավակայանն օգտագործել «Իսլամական պետության» դեմ պայքարում: Իրավիճակը շատ խառն է, և ՀՀ-ն պետք է դրանից առավելագույնս հեռու պահի իրեն և ոչ մի դեպքում չպետք է ներգրավվի այնպիսի հարցերի մեջ, որոնք մեզ չեն վերաբերում: Իհարկե, իսլամիստական ահաբեկչության դեմ պայքարը շատ կարևոր է, և ՀՀ-ն ճիշտ հայտարարություն է անում, որ ասում է, թե ահաբեկչությունն անթույլատրելի է: Բայց մենք այնքան ուժ չունենք, որ ռազմական ինքնաթիռներ ուղարկենք ու կռվի մեջ մտնենք: Դա գլոբալ խաղացողների խնդիրն է, ՌԴ-ԱՄՆ-ԵՄ: Ի վերջո, տարածաշրջանում դա Իրանի մասշտաբի հարց է և ոչ թե մեր: Մենք չպետք է ներգրավվենք այդ կոնֆլիկտում և չպետք է թույլ տանք, որ մեզ ներգրավեն, նույնիսկ եթե ներգրավողը մեզ բարեկամ երկիր է:
– Ռուսաստանը Թուրքիայի դեմ արդեն սկսել է օգտագործել Հայոց ցեղասպանության հարցը: ՌԴ-ում նախաձեռնություններ են անում, որ Ցեղասպանությունը ժխտողների նկատմամբ պետք է պատժամիջոցներ սահմանվեն:
– Շատ լավ է: Այդ գործընթացը մեզանից անկախ է գնում, մենք դրա հետ գործ չունենք, բայց դա չպետք է նշանակի, որ մենք չպետք է ասենք, թե ինչու Թուրքիան խփեց ռուսական ինքնաթիռը: Պաշտոնական Երևանի և մեր հասարակության կարծիքը պետք է լինի այն, որ Թուրքիան սխալ արեց, որ խփեց ռուսական ռազմական ինքնաթիռը, քանի որ այդ ինքնաթիռը շատ կարևոր գործ է կատարում՝ ռմբակոծում է իսլամիստական ռազմական պետության խմբավորումներին: Բայց նորից եմ կրկնում, մենք չպետք է ներքաշվենք այդ կոնֆլիկտի մեջ:
Լուսանկարը՝ Photolure-ի
