Թե Ադրբեջանի, թե Հայաստանի նախագահներն ունեն ներքին խնդիրներ, ինչն էլ նրանց ստիպում է ավելի կոշտ լինել ղարաբաղյան հարցում: «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում այսպիսի կարծիք հայտնեց Վաշինգտոնի «Կարնեգի» հիմնադրամի վերլուծաբան Թոմաս դե Վաալը:
Փորձագետը կարծում է, որ հայ-ադրբեջանական սահմանին սեպտեմբերյան էսկալացիան պայմանավորված էր ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին գործոններով: Դե Վաալն ընդունում է, որ ադրբեջանական կողմն ավելի շատ է շահագրգռված հրադադարի ռեժիմը խախտելու մեջ, բայց հայկական կողմին նույնպես պատասխանատու է համարում իրավիճակի սրման համար:
«Եվ Հայաստանի, և Ադրբեջանի ղեկավարները ներքաղաքական խնդիրներ ունեն և որոշել են ավելի կոշտ լինել մյուս կողմի հանդեպ ու ավելի ագրեսիվ պատասխան տալ հրադադարի գծում: Հայաստանում նախագահ Սարգսյանն առերեսվել է 2018-ից հետո իր թիմի իշխանությունը պահելու խնդրին: Ադրբեջանում էլ կարծում են, թե «ոսկե տարիները» ավարտվել են, և երկիրը գնալով աղքատանում ու պառակտվում է: Այս համատեքստում Ղարաբաղը երկու ղեկավարներին էլ ձեռնտու է, որովհետև դա միակ գործոնն է, որը կարող է միավորել մարդկանց և նրանց համախմբել մեկ դրոշի շուրջ»,- ասաց Թոմաս դե Վաալը:
Խոսելով ղարաբաղյան սրման վրա ազդող արտաքին գործոնների մասին՝ վերլուծաբանն առանձնացրեց Ուկրաինայի ճգնաժամը: Ուկրաինական պատերազմը նվազեցրեց Ղարաբաղում խաղաղ համաձայնագրի հասնելու հավանականությունը, և Մինսկի խմբի համանախագահները շարունակեցին իրականացնել իրենց «նվազագույն ծրագիրը»՝ փորձելով հաստատել հրադադարը շփման գծում և կազմակերպել նախագահների հանդիպումները: Բայց այսօր քչերն են հավատում ղարաբաղյան հիմնախնդրի իրական լուծմանը:
Դե Վաալի կարծիքով՝ արտաքին մյուս գործոնը սիրիական ճգնաժամն է. «Թեև Ռուսաստանն ու Արևմուտքը որոշ ընդհանուր նպատակներ ունեն Սիրիայի հարցում, միևնույն է՝ Ղարաբաղի հարցում բազմաթիվ տարաձայնություններ կլինեն, օրինակ՝ թե ո՞ր երկիրը պետք է իրականացնի խաղաղապահ առաքելությունը»:
Պատասխանելով մեր հարցին՝ ո՞րն է ադրբեջանական ագրեսիայի նպատակը, արդյոք նա մտադի՞ր է նոր պատերազմ սկսել, Թոմաս դե Վաալը հիշեց հայտնի տեսակետը, որ Բաքուն ուզում է փոխել ստատուս քվոն:
«Գաղտնիք չէ, որ ադրբեջանական կողմը, որը շատ ավելին է կորցրել 1991-94 թթ. պատերազմում, ավելի շատ է շահագրգռված հրադադարը խախտելու մեջ, որպեսզի աշխարհին հիշեցնի, որ ինքը գոհ չէ ստատուս քվոյից և այս վիճակը չի կարող հավերժ տևել: Այնուամենայնիվ, վերջին տարին տարբերվում է նրանով, որ հայկական կողմը պատրաստ է շատ ագրեսիվ պատասխանել ադրբեջանական հարձակումներին և երբեմն դիվերսիոն հարձակումներ է կազմակերպում շփման գծի երկայնքով: Այս իմաստով դժվար է ասել, որ միայն ադրբեջանական կողմն է պատասխանատու զինադադարի ռեժիմը խախտելու համար»,- ասաց մեր զրուցակիցը:
Եզրափակելով իր խոսքը` դե Վաալը մտավախություն հայտնեց, որ իրավիճակը ղարաբաղյան հակամարտության գոտում նախքան բարելավվելը կարող է ավելի վատթարանալ. «Ոչ ոք սրան բավարար ուշադրություն չի դարձնում: Եվ պետք է անպայման մի վատ բան լինի շփման գծում, որպեսզի Վաշինգտոնն ու Փարիզը համոզվեն, որ անհրաժեշտ է համագործակցել Մոսկվայի հետ և ակտիվացնել դիվանագիտական ջանքերը»:
Լուսանկարը՝ Armenpress-ի
