Հայ-ադրբեջանական սահմանում, շփման գծում հերթական անգամ մեծ լարվածությունը, որն ունի նաև աննախադեպ դրսևորումներ հակառակորդի գործողությունների ծավալների մասով, Հայաստանում ըստ էության կրկին դարձել է Հայաստանի զինված ուժերի շուրջ հասարակական էներգետիկայի համախմբման, այսպես ասած՝ մոբիլիզացման առիթ:
Նման իրավիճակ էր նախորդ տարի օգոստոսին, երբ հայկական ստորաբաժանումները ադրբեջանական զինուժի ոտնձգություններին տվեցին հուժկու պատասխան: Այսօր իրավիճակը կրկնվում է, և հասարակությունը փորձում է ամեն կերպ հոգեբանական աջակցություն ցուցաբերել հայկական զինուժին: Եվ այս հանգամանքը, իհարկե, միանգամայն տրամաբանական ու օրինաչափ է, այլ կերպ լինել անգամ չէր կարող:
Խնդիրը, սակայն, այն է, որ այլ կերպ լինել չէր կարող, սակայն կարող է և ըստ էության պետք է լինի ավելին: Այսինքն՝ Հայաստանին անհրաժեշտ է ավելին, քան լարվածության բռնկման պահերին հասարակություն-բանակ էներգետիկ միահյուսումը: Դա նվազագույնն է, որը բավարար է տվյալ իրավիճակներում, սակայն խիստ անբավարար է ժամանակային տարածական կտրվածքում:
Հասարակություն-բանակ այդ միահյուսումը պետք է ինչ-որ արդյունք տա հետագայի համար, այսինքն՝ պետք է լինի ձնագնդիի էֆեկտը: Այդ միահյուսումը պետք է կատարի ոչ միայն կարճատև դեր՝ լոկ լարվածության պահերին, իսկ դրանից հետո ամեն ինչ ըստ էության վերադառնա «զրոյական» դիրքեր, այլ պետք է հանդիսանա լիովին նոր իրականության գալու անկյունաքար: Ընդ որում՝ ոչ միայն մարտական կամ ռազմական նոր իրականության, շփման գծի նոր իրականության, այլև առաջին հերթին ներպետական նոր իրականության:
Ասել կուզի՝ բանակի և հասարակության էներգետիկ այդ միահյուսումը պետք է ունենա ոչ միայն մարտական արդյունքներ շփման գծում, այլ նաև կոնկրետ արդյունքների պետք է բերի նաև ներպետական կյանքում, հասարակական կյանքում՝ իր շարունակությունն ունենալով արդեն նաև լարվածության փուլերից հետո: Եվ այդ շարունակությամբ հանդերձ՝ հնարավոր հաջորդ փուլերում Հայաստանը կլինի անկասկած զգալիորեն շատ ավելի դիմադրողունակ և անվտանգ, եթե էներգետիկ այդ իդենտիֆիկացիան իր դրսևորումն ունենա նաև ներպետական կյանքի վերակազմակերպման գործում:
Ինչ է դա նշանակում: Դա նշանակում է, որ հասարակությունն իր պարտքը չպետք է համարի լոկ հոգեբանորեն աջակցել բանակին այն պահերին, երբ իրավիճակը սահմանին լարված է: Հասարակությունն իր խնդիրը պետք է համարի երկրի ներքին կյանքում գալ այնպիսի մի իրողության, այնպիսի որակների, հարաբերությունների և համակեցության այնպիսի կանոնների, որոնք Հայաստանը դարձնելով արդիական և կայուն զարգացող պետություն՝ ըստ էության կհանդիսանան նաև առավել մարտունակ դարձող բանակի ամուր հենարան:
Եվ այս իրավիճակում, եթե հասարակությունը լարված մարտական փուլերում աջակցում է բանակին, ապա այսպես ասած՝ հետլարվածության շրջանում արդեն բանակը պետք է աջակցի արդարացի կառավարման, արդյունավետ կառավարման, օրինականության և իրավականության հաստատման հասարակության պայքարին: Որովհետև միայն փոխադարձ այդ օգնությունն է, որ կարող է էապես փոխել Հայաստանի պետական որակները: Իսկ որ դրանք աճող մարտահրավերներին ու սպառնալիքներին զուգահեռ ունեն էական փոփոխության կարիք՝ որևէ մեկի համար չի կարող լինել քննարկման առարկա՝ իհարկե, անհույս իշխանասերներից բացի:
Նախորդ տարի օգոստոսից հետո մենք՝ և բանակը, և հասարակությունը, բաց ենք թողել կարևոր պահը, իդենտիֆիկացիայի ձնագնդի էֆեկտի կարևոր հնարավորությունը: Ու նաև հենց այդ պատճառով է, որ Ադրբեջանը շարունակել է իր սանձարձակությունը: Սակայն այստեղ, իհարկե, առաջին հերթին առկա է իշխող համակարգի, այդ թվում նաև՝ բանակի ղեկավարության պատասխանատվությունը:
Խնդիրը շատ պարզ է՝ «էլիտան» շարունակո՞ւմ է իր անձնական շահերի համար օգտագործել բանակ-հասարակություն իդենտիֆիկացիան, որ ուժգնանում է նման լարված իրավիճակներում, թե՞, այնուհանդերձ, առաջնային է դիտարկվում պետական շահը, ու ի վերջո՝ այդ իդենտիֆիկացիան վերածվում է առավել կայուն և երկարատև ներքին պրոցեսի:
Առայժմ «էլիտան» կատարում է այդ պրոցեսին խանգարող դեր և, լարված իրավիճակներում թույլ տալով այդ էներգետիկ միահյուսումը, դրանից հետո անում է ամեն ինչ՝ համակարգային էֆեկտով շարունակություն թույլ չտալու համար:
