«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԼՂՀ ԱԺ պատգամավոր, «Ազգային վերածնունդ» կուսակցության նախագահ Հայկ Խանումյանը:
– Պարոն Խանումյան, իրավիճակը սահմանին փոխվել է: Երեկ չորս զինծառայող է զոհվել և 16-ը վիրավորվել: Ինչպե՞ս եք գնահատում ստեղծված իրավիճակը: Արդյոք իրավիճակին համարժե՞ք է հայկական կողմի դիվանագիտությունը:
– Իրոք, մենք կանգնած ենք նոր իրողության առջև: Հրադադարի ռեժիմի խախտումներ միշտ էլ եղել են, սակայն առաջին անգամ է, որ ականատես ենք լինում խոշոր տրամաչափի զենքերի կիրառման, հրթիռակոծման: Ցավոք սրտի, այս իրողությունների պայմաններում ունենք այնպիսի հայաստանյան իշխանություն, որը խիստ կարիք ունի լեգիտիմության և հեղինակություն չունի արտաքին աշխարհում: Ամբողջովին տրամաբանական է, որ թշնամու գործողությունները կարող են պայմանավորված լինել նաև վերոնշյալ հանգամանքով: Ինչ վերաբերում է դիվանագիտությանը, ապա պետք է նշեմ, որ այս պարագայում հիմնական խոսքը պետք է լինի զինվորականներինը, իսկ դիվանագետների գործը՝ արտաքին աշխարհին մեր բանակի գործողությունների իմաստը բացատրելը: Տարբեր գերատեսչությունների հայտարարությունների ժամանակը սպառվել է, ակնհայտ է, որ մեր անվտանգությունը ենթարկվում է ոտնձգությունների, և հասարակությունն ակնկալում է ավելի գործնական քայլեր, քան կարող են լինել դեկլարացիաները:
– Ըստ Ձեզ՝ ի՞նչն է պատճառը, որ Մինսկի խմբի համանախագահները այս անգամ հավասարության նշան են դնում Ադրբեջանի և Հայաստանի գործողությունների միջև: Մինչդեռ նախորդ տարվա օգոստոսին, երբ դարձյալ սահմանում լարվածություն կար, հստակ էր դիրքորոշումը և քննադատությունը Ադրբեջանի նկատմամբ:
– Այս հարցում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների կարծիքն ինձ ամենաքիչն է հետաքրքրում: Մեր հանրությունը սովորաբար մեծ նշանակություն է տալիս տարբեր կազմակերպությունների հայտարարություններին կամ զարմանում այս կամ այն կազմակերպության պասիվության վրա: Անվտանգությունն ապահովելը նախ և առաջ մեր պետությունների խնդիրն է, և ես կնախընտրեի, որ այդ համանախագահները մեզ քննադատեին՝ միայն թե զոհեր չունենայինք և անընդհատ բարելավեինք մեր դիրքերը Հայաստան-Ադրբեջան և Արցախ-Ադրբեջան սահմաններին:
– Նմանատիպ լարումը, ըստ Ձեզ, ինչո՞վ է պայմանավորված, և արդյոք սա լայնամասշտաբ պատերազմական գործողություններ սկսելու փո՞րձ է:
– Սահմանային լարումը կարող է լինել լայնամասշտաբ պատերազմական գործողություններ սկսելու բաղադրիչներից մեկը, այս տարիներին այլ բաղադրիչների նույնպես ականատես ենք եղել, ինչպիսիք են զինատեսակների գնումը, տնտեսության ռազմականացումը և այլն: Սակայն ինձ մոտ համոզմունք կա, որ, այնուամենայնիվ, Ալիևը չի փորձի լայնածավալ գործողություններ սկսել, որովհետև պատերազմը ամենալուրջ սպառնալիքն է իր իշխանությանը: Լայնածավալ ռազմական գործողությունների ժամանակ առաջանում են նոր, անվերահսկելի էլիտաներ, պատերազմը հնարավորություն է տալիս իշխող վարչակազմից դժգոհ խմբերին, այդ թվում ազգային փոքրամասնություններին, ակտիվ գործողությունների անցնել, ի վերջո՝ ռազմական անհաջողությունները իջեցնում են քաղաքական իշխանության հեղինակությունը և լեգիտիմությունը: Իմ կարծիքով՝ Ալիևի ռեժիմին առավելապես ձեռնտու է սահմանային լարվածությունը, պատերազմի իմիտացիան, ինչը թույլ է տալիս երկրի ներսում մեծացնել ռազմական հռետորաբանությունը, ոչնչացնել ընդդիմությանը, իսկ այլախոհներին հայրենիքի դավաճանության մեղադրանքով նետել բանտերը: Միևնույն ժամանակ թշնամու կերպարի դեմոնիզացիան թույլ է տալիս երկրի ներսում համախմբում ապահովել իշխող ռեժիմի շուրջ:
– Իսկ որքանո՞վ սա կարող է պայմանավորված լինել ռուսական զորքի՝ Ղարաբաղում հնարավոր տեղակայման հետ:
– Ես կարծում եմ, որ նման բանն ուղղակի անհնար է: Ղարաբաղյան կողմը, ինչ իշխանություններ էլ լինեն այստեղ, երբեք չի համաձայնվի, հայ զինվորից բացի, այլ զինվոր ընդունել: Արցախյան հասարակությունը շատ լավ է հիշում Խորհրդային Միության վերջին ամիսները, երբ խորհրդային զորքերն ուղղակի պատերազմ էին վարում հայկական բնակավայրերի դեմ, հայաթափում բազմաթիվ գյուղեր, հայ կամավորներին հանձնում ադրբեջանցիներին: Արցախյան սահմանը գծել է հայ զինվորը, և այն պաշտպանում ու պաշտպանելու է հայ զինվորը՝ Պաշտպանության բանակը:
