Եվրոպայի խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկն իր հայաստանյան այցի ընթացքում Սերժ Սարգսյանից և ԱԺ խմբակցություններից հետաքրքրվեց սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացից, որը դառնում է ՀՀ ներքաղաքական կյանքի առանցքը: Բայց, ըստ ամենայնի, ոչ միայն ներքաղաքական: Համենայնդեպս, Սահմանադրական գործընթացին զուգահեռ զարգանում է առնվազն ևս երկու հետաքրքրական ուղղություն, որից մեկն էլ վկայում էր Տուսկի հետաքրքրվածությունը: ԵԽ նախագահը ՀՀ-ում կարևոր հայտարարություններ արեց ՀՀ-ԵՄ հետագա հարաբերության վերաբերյալ՝ ասելով, որ նախապատրաստվում է բանակցության մեկնարկը երկու սուբյեկտների միջև իրավական նոր փաստաթղթի ստորագրման շուրջ, որի հիմնական ուղղությունները Երևանն ու Բրյուսելն արդեն մեկնարկել են:
Տուսկի այցելությանը զուգահեռ՝ Երևանում ակտիվանում էր մեկ այլ բանակցություն, որն արդեն երկու տասնամյակ վարվում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հովանու ներքո: Երևանում էին Մինսկի խմբի համանախագահները, որոնք հանդիպել են Սերժ Սարգսյանի հետ, իսկ մի քանի օր հետո լինելու են Բաքվում: Ակտիվանում է արցախյան կարգավորման գործընթացը, որը ՀՀ-ում սահմանադրական բարեփոխումներն ուղեկցող երկրորդ ուշագրավ ուղղությունն է: Այս երկու ուղղությունները՝ ՀՀ-ԵՄ և ԼՂ հակամարտության կարգավորման բանակցություն, ներառում են բազում շերտեր, որոնք իրենց մեջ պարունակում են աշխարհաքաղաքական ու տարածաշրջանային մի շարք բարդ իրողություններ:
Բովանդակային առումով ակտիվացումները այնքան էլ որոշակի չեն: Համեմատաբար որոշակին սահմանադրական բարեփոխումների բովանդակությունն է, որը սակայն անկասկած ևս ենթակա է փոփոխության և հրապարակված նախագծային դրույթների մի զգալի մասը Ս. Սարգսյանը երևի թե դիտարկում է որպես «ողջամիտ փոխզիջման» տարբերակ, ինչպես որ «ողջամիտ փոխզիջման» է պատրաստ ԼՂ հարցում, որի մասին հայտարարեց ԵԽ նախագահի հետ համատեղ ասուլիսին:
Ակնհայտ է, որ Սերժ Սարգսյանը միահյուսել է երեք կարևոր պրոցես՝ սահմանադրական բարեփոխումները, ԵՄ հետ նոր հարաբերությունների գործընթացը և ԼՂ խնդրի կարգավորումը: Այդ միահյուսման նպատակը ամենայն հավանականությամբ երեք գործընթացները միմյանց հակակշռելն է: Թե ինչ նպատակով, դժվար է կանխագուշակել, քանի որ երեքից առնվազն երկուսի հարցում շատ մեծ է անորոշությունը՝ ԵՄ-ՀՀ և ԼՂ կարգավորում ուղղություններով, հետևաբար դժվար է ասել, թե Ս. Սարգսյանն այդ ուղղություններում ինչ ճնշումներ զսպելու կամ թուլացնելու նպատակ կարող է հետապնդել սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացի հակակշռությամբ:
Իրավիճակը իսկապես բավական բազմաշերտ ու բարդ է, ներառված են տարբեր գործոններ, այդ թվում՝ իրանական խնդրի, Իսլամական պետության գլոբալ վտանգի հետ կապված, որի Կովկաս ներթափանցման սպառնալիքի մասին խոսվում է ավելի ու ավելի շատ: Թուրքիայում պարզ չէ, թե ինչ հանգուցալուծում կարող է ունենալ քաղաքական ճգնաժամը, որ ձևավորվել է խորհրդարանական ընտրություններից հետո: Լարվածության նախանշաններ են ի հայտ գալիս ռուս-վրացական հարաբերություններում՝ կապված Հարավային Օսիայի հատվածում ռուս սահմանապահների ոտնձգությունների առնչությամբ Թբիլիսիի բողոքի հետ: Վրաստան այցելած Դոնալդ Տուսկը եղել է այդ հատվածում, ինչը նշանակում է, որ իրավիճակը բավական լուրջ է, ու Բրյուսելը հարկ է համարել այն պահել իր ուշադրության կենտրոնում:
Միևնույն ժամանակ, լարվածությունն աճել է Ադրբեջան-Արևմուտք հարաբերություններում: Իրանի խնդրի կարգավորման գործընթացի արդյունավետ շարժը Բաքվի համար անցանկալի է, քանի որ Իրանի էներգակիրները հանդիսանում են Բաքվի նավթի ու գազի լուրջ մրցակից եվրոպական շուկայի համար: Այս ամենին գումարվում է հայ-ռուսական հարաբերության ճգնաժամը: Մոսկվան ՀՀ-ին մտցրել է ԵՏՄ, սակայն ՀՀ-ն դրա հետևանքով արդեն կես տարի է միմիայն տնտեսական բացասական էֆեկտներ է տեսնում: Միաժամանակ ՀՀ-ն չի տեսնում ռուսական էական ներդրումներ: ՌԴ-ն էլ չի ուզում ՀՀ-ում արևմտյան կամ որևէ այլ երրորդ երկրի խոշոր ներդրումներ տեսնել:
Առկա իրավիճակը ՀՀ իշխանության համար ավելի ու ավելի է մոտեցնում պատասխանատու որոշումներ կայացնելու հրամայականը՝ թե՛ տնտեսական, թե՛ ռազմա-քաղաքական բնույթի որոշումներ: Սակայն ՀՀ իշխանությունն այդ որոշումները կայացնելու ռեսուրսը մսխել է անխնա կերպով, նաև այն բանի պատճառով, որ անընդհատ ձգել է նմանօրինակ որոշումները՝ խուսափելով պատասխանատվությունից: Սակայն որքան նեղանում է օղակը, այնքան խուսանավելը դառնում է անհնար: Սակայն երևի թե հենց անհնարը հնարավոր դարձնելու համար էլ Սերժ Սարգսյանը մեկտեղել է երեք տարբեր ուղղություններով խաղը՝ ԵՄ, ԼՂ հարց, սահմանադրական բարեփոխումներ, որոնց գումարվում են նաև, այսպես ասած, ավանդական-առօրեական հայ-ռուսական և իրանական ուղղությունները:
Ինչպես իշխանությունն է Սերժ Սարգսյանը կառավարում՝ ներիշխանական տարբեր թևեր արդեն մի քանի տարի շարունակ հակակշռելով իրար և ժամանակ առ ժամանակ նրանց «ռոտացիոն» կարգով առավելություն տալով, այնպես էլ նա փորձելու է այժմ պահել իրավիճակը և խուսափել որևէ պատասխանատու քայլից մի քանի ուղղություններ միմյանց հակակշռելու միջոցով: Սերժ Սարգսյանը մինչև վերջին պահը խուսափում է որևէ առարկայական որոշում կայացնելուց՝ փորձելով ձգել ռետինն այնքան, մինչև որ աշխարհաքաղաքական միջավայրն ինքը կզուլալվի և կնվազեն ռիսկերը: Սակայն Սերժ Սարգսյանը սպասում է ոչ թե իր, այլ Հայաստանի հաշվին:
