Մարտի 8-ը նշելը կոմունիստական արմատներ ունի, բայց կապիտալիզմը շատ ավելին է արել գենդերային հավասարության համար:
Կանանց միջազգային օրը, որը նշվում է ամեն տարի մարտի 8-ին, դարձել է քաղաքականության մեջ, բիզնեսում և արվեստում կանանց ձեռքբերումների տոն: Այս տարի միջոցառումներ են նախատեսվում առնվազն 86 երկրներում, գրեթե 180-ը միայն Միացյալ Նահանգներում: Արարողությունների ժամանակ, ելույթներում և սեմինարներում կուսումնասիրվի կանանց կյանքը գրեթե բոլոր ոլորտներում: Բայց քչերը, եթե այդպիսիք կան, կնշեն Կանանց միջազգային օրվա արմատները ամերիկյան սոցիալիզմում և Արևելյան Եվրոպայի կոմունիզմում:
Կանանց օրն առաջին անգամ հռչակել է ամերիկյան սոցիալիստական կուսակցությունը 1909-ին, իսկ 1917-ին միջոցառումների հաջորդականությունը հանգեցրեց Ռուսաստանի փետրվարյան հեղափոխությանը: Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ այդ օրը կին աշխատողները գործադուլ հայտարարեցին, իրականացնելով «հաց և խաղաղություն» շարժումը: Լև Տրոցկին ավելի ուշ եզրակացրեց, որ այդ իրադարձությամբ սկսվեց հեղափոխությունը:
Սոցիալիստ առաջնորդները Կանանց միջազգային օրը օգտագործեցին գենդերային հավասարությանն իրենց հավատարմությունն ընդգծելու համար: Սակայն, ի տարբերություն, իր սոցիալիստական ակունքներին, Կանանց միջազգային օրվա առաջին նշումից ավելի քան 100 տարի հետո էլ այն վկայում է, որ ազատ շուկան, գենդերային կամ այլ անարդարության միակ լավագույն լուծումն է: Fraser ինստիտուտը և ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագիրը բավարար տվյալներ ունեն հստակ եզրակացություններ անելու համար:
Համաշխարհային տնտեսության ազատության մասին իր ամենամյա զեկույցում Fraser Իստիտուտը գնահատում է տնտեսական ազատության աստիճանը տարբեր երկրներում: Միավորված ազգերի կազմակերպության Զարգացման ծրագիրն իր մարդկային զարգացման վերաբերյալ զեկույցներում գնահատում է երկրների գենդերային հավասարության աստիճանը:
Fraser-ը հավասարություն չի համարում տնտեսությունների դասակարգումն ըստ տնտեսական ազատության: ՄԱԿ-ն էլ տնտեսական ազատություն չի համարում տնտեսությունների դասակարգումն ըստ հավասարության: Բայց երկու զեկույցները միացնելով ստացվեց հետաքրքիր օրինաչափություն:
Այն երկրներում, որոնք (ըստ Ֆրեյզերի) տնտեսապես ավելի ազատ են, ինչպիսիք են Շվեյցարիան, Ֆինլանդիան, կանայք հասել են (ըստ ՄԱԿ-ի) հավասարության մեծ արդյունքների: Երկրների մեծ մասում, որոնք տնտեսապես ավելի քիչ են ազատ, ինչպիսիք Հնդկաստանն ու Ալժիրն են, կանանց անհավասարությունը մեծ է, գրեթե 75% : Եվ ո՞րն է եզրակացությունը:
Տնտեսապես ազատ երկրներում կանայք ավելի շատ տեղ ունեն կառավարության մեջ, կյանքի ավելի երկար տևողություն ունեն, հասնում են կրթության ավելի բարձր մակարդակի և ավելի շատ են վաստակում, քան կանայք տնտեսապես ավելի պակաս ազատ երկրներում:
Մի խոսքով, տնտեսապես առավել ազատ երկրներում կանանց կյանքը ավելի երկար է, ավելի բարեկեցիկ ու ավելի նպատակաուղղված:
Այս արդյունքը կարող է անակնկալ չթվալ: Հարուստ երկրները ձգտում են լինել տնտեսապես ավելի ազատ, հարուստ երկրներում մարդիկ, որպես օրենք, ձգտում են հավասարության: Այնպես որ, գենդերային հավասարությունը ոչ այնքան տնտեսական ազատության գործառույթ է, որքան հարստության:
Համեմատելով Fraser-ի և ՄԱԿ-ի տվյալները, մենք գտնում ենք, որ ամենաաղքատ երկրների 25% -ի կեսը, որ տնտեսապես ավելի ազատ է, հասել է ավելի շատ գենդերային հավասարության, քան այն կեսը, որը տնտեսապես քիչ ազատություն ունի:
Ըստ ՄԱԿ-ի տվյալների, կանայք ավելի քիչ են տառապում անհավասարությունից աղքատ, բայց տնտեսապես ազատ երկրներում, քան կանայք աղքատ, տնտեսապես ոչ ազատ երկրներում: Կանայք աղքատ, բայց տնտեսապես ազատ երկրներում կառավարության կազմում ավելի շատ ներկայացուցիչներ ունեն, ավելի կրթված են և ապրում են ավելի երկար (տղամարդկանց համեմատ), քան կանայք աղքատ, բայց տնտեսապես ոչ ազատ երկրներում:
Կանանց միջազգային օրվա ընդունման պահից շատերը՝ սկսած հասարակ ժողովրդից մինչև նախագահներն ու պապերը, շուկաների պետական կառավարումը համարում են աղքատության և անհավասարության խնդիրների լուծման միջոց: Անցյալ դարի փլուզումները ցույց են տալիս, որ անկախ մեր բարի մտադրություններից, որքան շատ ենք թույլ տալիս, որ կառավարությունները վերահսկեն շուկաները, այնքան ավելի է խորանում աղքատությունը և ավելի շատ ենք զգում անհավասարությունը:
Այս փաստերը նշելու ավելի լավ ժամանակ չկա, քան կանանց միջազգային օրն է: Տոնը, որ մի ժամանակ եղել է պարզապես կոմունիստական քարոզչություն, կարող է և պետք է վերաիմաստավորվի ու փառաբանի այն ուժերին, որոնք, ըստ էության, մարդկանց դուրս են բերում աղքատությունից և անհավասարությունից: Տվյալները վկայում են, որ հավասարությունը ոչ թե կառավարությունն է ապահովում, այլ ազատ շուկան:
Թարգմանությունը՝ Interpress.am-ի
