Այն, ինչ տեղի ունեցավ վերջին օրերին Հայաստանի ֆինանսական շուկայում՝ անհասկանալի է, թե ինչպես է բնորոշվում որպես սպեկուլյացիա: Մարդկանց վարքագիծը ռացիոնալ էր, հերթեր էին կանգնում բանկերում, որպեսզի իրենց գումարները պահեն, չկորցնեն: «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտ, Arrow Global Ltd ներդրումային ընկերության (ներդրումներ արտաքին շուկայում) տնօրեն Սամսոն Ավետյանը:
Նրա խոսքով՝ շուկայում սպեկուլյացիայի համար գործիքներ չկային՝ ֆյուչերսներ և այլն, սովորական մարդու համար դա դժվար է անել:
«Նոյեմբերին մենք 300 մլն դոլար արտաքին պարտք ենք մարել, գուցե որոշ մարդիկ իմացել են և որոշել այս ձևով ազդել: Չնայած վստահ եմ, որ հասարակության մեծ մասը չի էլ իմացել, գուցե հենց դա են որակում որպես սպեկուլյացիա»,- հայտնեց Ավետյանը:
Հայաստանի ֆինանսական շուկայում ստեղծված վիճակը մասնագետը որոշակիորեն պայմանավորեց արտաքին գործոնով, մասնավորապես՝ նավթի գնով պայմանավորված ռուսական ռուբլու դրամի վրա ազդեցությամբ: Քանի որ Ռուսաստանը մեր հիմնական առևտրային գործընկերն է, հետևաբար ստեղծված իրավիճակում մեր դրամը չի կարող արժևորվել այդ արժույթի նկատմամբ:
Ավետյանը նկատեց, որ դրամի արժեզրկումը միանգամայն լավ է անդրադառնում արտահանման վրա, արտահանողների շահույթները կավելանան, ներդրումներ կանեն և նոր աշխատատեղեր կստեղծեն:
«Մենք նավթ ու գազ չունենք, ոչ էլ մրցունակ ենք արտաքին աշխարհում, հետևաբար առանց որևէ արժեզրկման առաջ շարժվել չենք կարող: Օրինակ՝ շատ մրցունակ երկրներ, ինչպիսիք են Ճապոնիան, Շվեյցարիան, ամեն ինչ անում են իրենց տարադրամը ցածր պահելու համար»,- ասաց նա:
Այստեղ երկու հավանական սցենար կա, ըստ մասնագետի, մի դեպքում դրամի արժեզրկումը հնարավոր է դանդաղ լինի, որպեսզի հասարակությունը շատ չտուժի և արտահանման ծավալների հաշվին նոր աշխատատեղեր բացվեն, մյուս դեպքում՝ շոկային, որից հասարակությունը մեծ վնասներով դուրս կգա: Երկրորդ տարբերակը մենք տեսանք, մարդկանց կուտակած գումարները մոտ 10 կամ 15 տոկոս արժեզրկվեցին. «Այս տարբերակը օպտիմալ չէ, պետք է այս գործընթացն անցել ժամանակի ընթացքում»:
Նորվեգիայի օրինակով Ավետյանը բացատրեց, որ երբ մի քանի շաբաթվա ընթացքում կրոնն արժեզրկվեց 20-25 տոկոսով, հայաստանյան սցենարն այնտեղ չկրկնվեց, հասարակությունը վստահություն ուներ, երբ չկա վստահություն, խուճապը մեծանում է:
