«Առաջին լրատվական»-ի Realpolitik հաղորդաշարի հյուրն է ՌԱՀՀԿ փորձագետ, հոգեբան Արմինե Ղազարյանը:
–Ես գիտեմ, որ Դուք հետևել եք վերջին շրջանի՝ առավելապես 2008 թվականից սկսած քաղաքական, հասարակական տրամադրությունների տրանսֆորմացիային, զարգացումներին, դինամիկային: Ես կուզեմ, որ գնահատեք և համեմատեք 2008-ի Ազատության հրապարակի բովանդակությունը, ձգտումները, և նաև այսօր մենք ունենք ոչ պակաս բազմամարդ հրապարակ և հասկանանք, թե որտեղ ենք մենք հիմա գտնվում:
–Ինչ վերաբերում է 2008-ին, ապա դա մի հզոր շարժում էր: Ես աշխատություններ ունեմ և գրել եմ, որ դա երկրորդ արթնություն էր: Մարդիկ իրենց կամքով տարերայնորեն էին հավաքվում: Ի վերջո, դա ստացվեց համաժողովրդական շարժում: Որովհետև մենք պետք է տեսնեինք, թե դրանից առաջ ինչպիսի տարիներ էին, ինչ պոռթկում էր, իսկ 2008-ը ապրած տարիների հետևանքն էր:
–Դրանք ի՞նչ տարիներ էին: Որովհետև այդ տարիներն այսօր հրապարակում կանգնած մարդիկ փորձում են այլ դիտանկյունից ներկայացնել, որ դրանք զարգացման տարիներ էին:
–Մենք չենք կարող մոռանալ, որ որքան էլ մարդը՝ մեր քաղաքացին, «չմասնակցի», բայց նա կարիք ունեցել է, որ իր ձայնը տեղ հասնի: Մինչև 2008 թվականը մենք պարբերաբար տեսել ենք իշխանությամբ իշխանություն զավթելու փորձը: Մինչև 2008-ի պոռթկումը չենք կարող համեմատել այս տարիների հետ, որովհետև մենք հիմա բավականին ազատ ենք՝ խոսքի ազատություն ունենք, ունենք այլընտրանքային լրատվամիջոցներ: Այսինքն՝ 2008-ը շատ փակված վիճակ էր և պոռթկաց:
–Ինչո՞ւ մենք այդ նույն վիճակը չունեցանք, ենթադրենք, 2003 թվին:
–2003-ին կառավարությունը գլխատված էր: Մենք արժեքավորենք-չարժեքավորենք այն մարդկանց, ովքեր սպանվեցին հոկտեմբերի 27-ին, բավականին հեղինակավոր իրավիճակ ունեինք՝ համենայնդեպս արտաքին հարաբերություններում: Ներքին հարաբերություններում գուցե կար ավտորիտարիմզը, ինչպես կար և կա, բայց այդ արտաքինի հաշվին մենք ուժեղ էինք: Իսկ այդ ժամանակ՝ 1999 թվին, երբ ունեինք դա, բառիս բուն իմաստով ես դա համարում եմ գլխատում: Իսկ երբ գլխատվեց, ժողովուրդն ավելի թուլացավ, սկսվեցին ճնշումներ՝ խոսքի ազատության հետ կապված, և ի վերջո պետք է գար և հասունանար այդ պահը, որը տեղի ունեցավ 2008-ին:
–Նորից վերադառնանք 2008 թվականի հրապարակ: Ավելի շատ մարդի՞կ էին ստեղծում այդ տրամադրությունը, ձգտումները, որոնք առնչվում էին համամարդկային ձգտումների հետ՝ ժողովրդավարություն, մարդու իրավունքներ, խոսքի ազատություն՝ այն, ինչ առաջադիմական է, թե՞ հարթակին կանգնածներն էին նաև այդպիսի ձգտումներ ուղղորդում հանրույթի մեջ:
–Այդ հարցը երկու կողմ ունի: Եթե վերցնենք հարթակի մարդկանց խոսքը և համեմատենք թեկուզ 2013-ի հետ, ապա հարթակի մշակույթը տարբեր էր: 2008 թ. մշակույթը բևեռացնող մշակույթ էր, ավելի ագրեսիվ ու մանիպուլյատիվ էր, երբ հարթակից ասում էին՝ «մոնղոլ-թաթարներ», «ավազակապետություն», «ով մեզ հետ չէ, նա տականք է»: Դա ինձ համար այս պատմության մեջ շատ հզոր միտք է, որ ասվել է, և բոլոր ոլորտներում այդ երևույթը մնաց: Այսինքն՝ «ով մեզ հետ չէ, նա տականք է» մանիպուլյացիան գործեց: Այսինքն՝ դու քո սեփական ժողովրդին տարանջատում ես: Այսինքն՝ փոխանակ ձուլելու, դու սահմաններ ես գտնում քայքայելու համար:
–Բայց չե՞ք կարծում, որ այդ տրամադրություններն էին նաև նպաստում, որպեսզի հարթակից հնչեին այդ կարգախոսները: Այսինքն՝ հասարակությունը պատրաստ էր ատելություն լսել, ատելության այդ քարոզը մարսել:
–Հասարակությունը պատրաստ էր, բայց հասարակությունը ինչ-որ տեղ նաև հարթակից էր ղեկավարվում՝ նայած, թե դու ինչ չափաբաժնով տաս: Թե ինչպես ես դու դա տալիս, կարող ես ուղղակի ուրիշ ձևով պահել կուլմինացիան:
–Այսինքն՝ պատասխանատվություն պետք է զգաս և թե ինչ խնդիր ես ցանկանում լուծել այդ պահին, ինչ հետևանքների կարող է հանգեցնել քո խոսքը:
–Դու ինչի՞ ես պատրաստում զանգվածին: Որովհետև պարտադիր չէ դրանով զանգվածին պահել նման թեժ վիճակում: Ինքնըստինքյան, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը շատ լավ կառավարող մանիպուլյատոր է, ինքն ուներ այլ միջոցներ, բայց դիմեց ինձ համար այդ անթույլատրելի մանիպուլյացիաներին: Հետագայում թե՛ քաղաքական ակտիվիստների մեջ եմ նկատում, թե՛ բոլոր կուսակցությունների՝ մինչ օրս սկսում են իրար անվանարկել: Դրանք չարախոսությունն ու պիտակավորումն են: Այդ երկուսը սարսափելի են միավորման համար: Մեկ նպատակի շուրջ ես հիմա մեր ընդդիմադիրների մեջ միավորում չեմ տեսնում, որովհետև այդ երկուսն այնքան արմատավորված են նստած:
Արմինե Ղազարյանի հետ զրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում
