Այս օրերին իսկական ցնցումներ են Հայաստանի ֆինանսական շուկայում: Երկու-երեք օրերի ընթացքում կտրուկ արժեզրկվել է դրամը, և այդ միտումը կարող է շարունակվել: Համենայնդեպս՝ շարքային քաղաքացիների մոտ տրամադրությունները մոտենում են խուճապայինին, ինչն, իհարկե, միայն զուտ փոխարժեքային գործողություններով չէ, որ պայմանավորված է:
Խնդիրն այն է, որ դրամի արժեզրկումը արտասահմանյան արժույթների, մասնավորապես դոլարի համեմատ ենթադրում է նաև գնաճ, քանի որ Հայաստանում ներմուծումը մի քանի անգամ գերազանցում է արտահանումը, և Հայաստանում լայն սպառման ապրանքների գերակշռող մասը ներմուծվում են՝ ներմուծվում են դոլարով: Եվ նաև ըստ էության տեղական արտադրության ապրանքների մի զգալի մասն էլ արտադրվում են ներմուծվող հումքով, և սա նշանակում է, որ այստեղ անգամ առկա է թանկացման վտանգ:
Եվ այսպես. փոխարժեքի կտրուկ տատանումն ու նաև գնաճային ռիսկն ըստ էության խուճապ են առաջացնում քաղաքացիների մոտ: Թանկանում է դոլարը՝ բնականաբար, պետք է թանկանան դոլարով ներմուծվող ապրանքները կամ դոլարով ներմուծվող հումքի վրա հիմնված արտադրանքը: Իսկ սա նշանակում է, որ Հայաստանի բոլոր այն քաղաքացիները, որոնք իրենց եկամուտը ստանում են դրամով, ըստ էության հայտնվում են գումար կորցնելու վտանգի առաջ, քանի որ դրամային եկամուտները, բնականաբար, չեն ավելանում, փոխարենը ռեալ թանկացման վտանգ կա շուկայում:
Պետական համակարգից այս իրավիճակի հանդեպ որևէ արձագանք չկա՝ այն դեպքում, երբ խոսքը ուղղակի ֆինանսական ցնցման մասին է: Չի բացառվում, որ կառավարությունն իրավիճակին չի էլ տիրապետում, և կան, այսպես ասած, ավելի ազդեցիկ գործոններ: Համենայնդեպս, հատկաշնական է, որ Հայաստանի ֆինանսական շուկայում ցնցմանը նախորդել էր երկարատև և ավելի կտրուկ ցնցումը Ռուսաստանի ֆինանսական համակարգում, ռուբլու կտրուկ արժեզրկումը նավթի գների նվազման արդյունքում:
Դեռ այդ ժամանակ կանխատեսումներ ու հարցադրումներ էին հնչում, որ այդ ցնցումը կարող է հասնել նաև Հայաստան, քանի որ Հայաստանի տնտեսությունը սերտորեն կապակցված է ռուսական տնտեսության հետ: Եվ ահա մենք տեսնում ենք, որ կանխատեսումներն իրականանում են: Ըստ որում, կան մտավախություններ, որ կոնկրետ գործոններից մեկն է նաև այն, որ Հայաստանից մեծաքանակ դոլար է գնվում և ուղարկվում Ռուսաստան: Համենայնդեպս, դոլարի նկատմամբ մեծ պահանջարկն էլ, բնականաբար, բերում է այդ արտարժույթի թանկացման: Թե ովքեր են գնորդները՝ դժվար է ասել: Գնորդ կարող են լինել և տեղական օլիգարխները, որոնք իշխանությունների հետ սերտաճած լինելով՝ մեկ անգամ չէ, որ Հայաստանում փոխարժեքային մանիպուլյացիաների միջոցով կողոպտել են քաղաքացիներին, և գնորդ կարող են լինել Հայաստանում տնտեսական մեծ ներկայացվածություն ունեցող ռուսական ընկերությունները, մասնավորապես՝ պետական շահաբաժնով աշխատող ընկերությունները, որոնք Հայաստանի շուկայի հաշվին ապահովում են ռուսական պետական դոլարային պահուստները:
Այս տեսանկյունից էլ զարմանալի ոչինչ չի կարող լինել, քանի որ միջազգային պատժամիջոցների տակ հայտնված Ռուսաստանը (իսկ պատժամիջոցներում ամենահիմնական թիրախներից մեկը հենց ֆինանսական հարթությունն է) պետք է փորձեր փոխհատուցել կորուստները գոնե մի քիչ իր կցորդների, այդ թվում և Հայաստանի հաշվին:
Առավել ևս, որ Հայաստանում դիմադրությունը լինելու էր զրո, միայն թե Ռուսաստանը Հովիկ Աբրահամյանին թույլ տա Հայաստանից պոմիդոր, վարունգ ու ծիրան արտահանել ռուսական շուկա:
