ՀՀ-ն տարբեր երկրների հետ ունի դիվանագիտական կապեր, ինչն էլ ենթադրում է այդ երկրներում դեսպանությունների ներկայություն: Սակայն այդ ներկայացուցչությունները հիմնելու որոշակի կանոնակարգում չկա, հաճախ դրանց գոյության համար հիմք են ծառայում տվյալ երկրում հայկական համայնքի գոյությունը, սակայն երբեմն նաև դա գործոն չէ:
ՀՀ ԱԳՆ ՆԱՏՕ-ի բաժնի նախկին վարիչ Մարթա Այվազյանը «Առաջին լրատվականի» հետ զրույցում նշեց, որ կոնկրետ ռազմավարություն այդ առումով չկա. «Որոշ դեպքերում դեսպանատներ բացվել են` հենց համայնքի գործոնը հաշվի առնելով կամ ֆինանսական գործոնը: Առաջնահերթ բացվում են այն պետություններում, որոնց հետ մենք ունենք երկկողմ ակտիվ հարաբերություններ, հիմնվել են դեսպանություններ բոլոր այն քաղաքներում, որոնք միջազգային կազմակերպությունների կենտրոններ են»:
Անդրադառնալով այն հանգամանքին, երբ անձը, լինելով մի երկրի դեսպան, այդ երկրում ներկայացուցչություն չունի և նրա նստավայրը հենց Հայաստանում է, Այվազյանը նշեց, որ միայն Հայաստանը չէ, որ նման բան է արել. «Իհարկե, նպատակահարմարության պահը կարելի է կասկածի տակ դնել, բայց օրենքի խախտում այդտեղ չկա: Նույն պրակտիկան ուներ նաև Ավստրիան, երբ նույն անձը միաժամանակ դեսպան էր երեք հարավկովկասյան պետություններում, ինչպես նաև Միջին Ասիայում և նրա նստավայրը Վիեննան էր»:
Այվազյանի խոսքերով, այդ հարցը կախված է նրանից, թե տվյալ պետությունների հետ հարաբերությունները որքանով են ակտիվ:
Հայկական համայնքի դերը դեսպանությունների աշխատանքում, ըստ Այվազյանի, այնքանով է, որքանով վերջինս օգնում է ավելի մատչելի գումարներով տարածք ունենալու հարցում, սակայն մյուս ծախսերը իրականացվում է պետական բյուջեի հաշվին. «Եղել են դեպքեր, երբ համայնքը շենք է նվիրել, բայց որպեսզի համայնքը որևէ ազդեցություն չունենա դեսպանատան աշխատանքների վրա, աշխատավարձերը և մյուս ծախսերը հոգում է հենց Հայաստանը»:
Գնահատելով դեսպանությունների և հյուպատոսությունների աշխատանքի արդյունավետությունը` Մարթա Այվազյանը նշեց, որ դա կախված է հենց արտգործնախարարության աշխատանքի արդյունավետությունից, քանզի դեսպանությունները ենթարկվում են կենտրոնի ցուցումներին:
