«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ Արտաքին հարցերով մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արտակ Զաքարյանը:
– Պարոն Զաքարյան, Ադրբեջանի դիվերսիոն գործողությունների մասին հայտարարություններ են արել միջազգային տարբեր կառույցներ, այդ թվում` ՆԱՏՕ-ն, սակայն որևէ կերպ դիրքորոշում չհայտնեց ՀԱՊԿ-ը: Ձեր կարծիքով` այդ կառույցն ինչո՞ւ որևէ արձագանք չտվեց, չէ՞ որ Հայաստանը ՀԱՊԿ անդամ է: Կամ արդյո՞ք ՀՀ իշխանություններն ակնկալում էին, որ ՀԱՊԿ-ը որևէ կերպ կարձագանքի:
– Նախ` մենք ակնկալում էինք Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների արձագանքը, և այդ արձագանքը եղավ: Այլ բան է, որ այդ արձագանքներում հավասարակշռությունը պահպանված էր, ինչը յուրաքանչյուր անգամ Ադրբեջանին հնարավորություն է տալիս շարունակել իր ռազմատենչ հռետորաբանությունն ու արկածախնդրությունը շփման գծում: Ինչ վերաբերում է ՀԱՊԿ-ին, ապա ՀՀ-ն՝ որպես այդ կառույցի անդամ պետություն, բնականաբար իր անվտանգության խնդիրների շատ կարևոր բաղադրիչը կապում է այդ կառույցի շրջանակներում իր ռազմաքաղաքական գործունեության հետ: Բայց այդ սահմանային միջադեպերն այն սպառնալիքը չէին, որտեղ ՀԱՊԿ-ը կարող էր ներգրավված լինել: Իսկ ՌԴ-ն՝ որպես ՀԱՊԿ անդամ, միաժամանակ նաև Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներից մեկը, ոչ միայն արձագանքը, այլ նաև ակտիվ մասնակցությունն ու միջնորդական ջանքերը ներդրեց, և Սոչիում կազմակերպված հանդիպումն իր դրական ազդեցությունն ունեցավ տարածաշրջանում լարվածության որոշակի թուլացման համար:
– Բայց ՀԱՊԿ-ը կարող էր գոնե որևէ հայտարարություն անել: Չէ՞ որ Ադրբեջանը ոտնձգություն է կատարում իր անդամ երկրի սահմանների նկատմամբ:
– ՀՀ-ն բազմաթիվ միջազգային կառույցների անդամ է, և եթե ամեն անգամ այդ բոլոր կառույցներից ակնկալիք ունենանք, կարծում եմ` դա էլ արդյունավետ չի լինի: Կարևորն այն է, որ ՀԱՊԿ-ում ՀՀ մասնակցությունն իր կարևորագույն դերակատարությունն ունի ոչ միայն մեր երկրի, այլև տարածաշրջանային անվտանգության համար, ինչը առավել արտահայտված է հայ-ռուսական համագործակցությամբ:
– Ռուսաստանի նախաձեռնած ինտեգրացիոն ծրագրերին՝ Մաքսային միությանը կամ Եվրասիական տնտեսական միությանը միանալու, ինչպես նաև մեր երկրում ՌԴ-ի ռազմաբազաների տեղակայման ժամկետի երկարացման դեպքում ՀՀ իշխանություններն ու նաև Դուք անընդհատ բարձրաձայնում էիք, թե այդ քայլերն անում եք՝ մեր անվտանգության նկատառումներից ելնելով: Սակայն ադրբեջանական դիվերսիոն գործողությունները ցույց տվեցին, որ թե՛ ՌԴ-ն, թե՛ ՀԱՊԿ-ը այնքան էլ պատրաստ չեն օգնելու մեր երկրին:
– ՀՀ անվտանգության առաջին երաշխիքը ՀՀ բանակն է և ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հետ միասին՝ հիմնական երաշխավորը հայկական պետությունների անվտանգության ապահովման համար: Ռազմաքաղաքական համագործակցությունը արտաքին քաղաքական գործունեության կարևորագույն բաղադրիչներից և Հայաստանի համար էական խնդիրներից մեկը, բնականաբար, ինչպես նախկինում, այսօր էլ և ապագայում ևս, կարծում եմ, պայմանավորված է լինելու նաև հայ-ռուսական համագործակցությամբ՝ հիմքում ունենալով ռազմատեխնիկական և ռազմաքաղաքական գործունեությունը: Եվ այս առումով տարածաշրջանում ոչինչ չի փոխվել, որ մենք հարցականներ դնենք այդ համագործակցության կողքին: Հակառակը, մենք տեսանք, որ ՌԴ-ն իր շահագրգռվածությունն ունի, որ Հարավային Կովկասում կայունությունը և խաղաղ զարգացումը շարունակեն հաստատուն լինել, բոլոր խնդիրներն ունենան միմիայն քաղաքական լուծում` միմիայն երկխոսությունների և բանակցությունների ճանապարհով:
– Եթե Ադրբեջանը նորից փորձի արդեն ավելի լայնամասշտաբ մարտական գործողություններ իրականացնել ՀՀ սահմաններին, ՀԱՊԿ-ը կամ ՌԴ-ն կօգնե՞ն մեր երկրին:
– Գոյություն ունի պայմանագիր, որտեղ գրված է այն, ինչ դուք ասացիք: Եվ այդ պայմանագիրն ուժի մեջ է ու գործում է ՀԱՊԿ անդամ բոլոր պետությունների համար:
– Ինչո՞ւ այս դեպքում չգործեց:
– Պատերազմական լայնածավալ գործողություններ և պետության անմիջական անվտանգության խնդիրներ չեն առաջացել: Ընդամենը դիվերսիոն հետախուզական գործողություններ են եղել ՀՀ և ԼՂՀ սահմաններին, որոնք, ցավոք, հրադադարի ռեժիմի գործունեության 20 տարիների ընթացքում յուրաքանչյուր տարի տարբեր դրսևորումներով են եղել: Վերջինը՝ շատ ավելի ագրեսիվ մոտիվներով, բայց, ինչպես տեսնում եք, մեր պաշտպանության բանակը, լինելով լավագույն անվտանգության երաշխավորը, հստակ լուծում է իր առջև դրված խնդիրները: Եվ կարծում եմ, որ այս փուլում անգամ անհրաժեշտություն չի եղել, որ ներգրավված լինեն Կոլեկտիվ անվտանգության համակարգերը:
– Սոչիում կայացած Պուտին-Սարգսյան-Ալիև հանդիպումից հետո փորձագիտական կարծիքներ են հնչում, թե ՌԴ-ն ցանկանում է իր ազդեցության տակ պահել ԼՂՀ կարգավորման բանակցությունները: Հատկապես, որ ավելի վաղ այդ հանդիպումը փորձում էր կազմակերպել Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը, ինչը որոշ փորձագետների կարծիքով` չկայացավ, քանի որ ՌԴ-ն խոչընդոտեց:
– Ինձ մոտ նման տպավորություն չկա, և պետք է ողջունել բոլոր միջնորդների ջանքերն ու նախաձեռնությունները, որոնք ունեն խաղաղ կարգավորման ապահովման նպատակ:
– Իսկ չե՞ք կարծում, որ Ադրբեջանին Եվրասիական տնտեսական միությանը ներգրավելու համար ՌԴ-ն շահարկում է ԼՂ հարցը:
– Ես չեմ բացառում, որ Մինսկի խմբի անդամ պետությունները ևս Հարավային Կովկասում ունեն իրենց շահերը, բայց մեր երկրի շահերն ամբողջությամբ տեղավորվում են այդ շահերի մեջ: Հետևաբար մենք այդ շահերին հետամուտ լինելով՝ պետք է կարողանանք նաև համահունչ լինել միջազգային զարգացումներին: Որտեղ մեր շահերին հակասություններ լինեն, մենք համապատասխան արձագանք ենք տալու այնպես, ինչպես արձագանքել ենք տարբեր իրավիճակներում:
– Արդյոք ՀՀ-ի և ԼՂՀ-ի միջև մաքսակետ դնելու պահանջն է, որ խոչընդոտում է ԵՏՄ-ին մեր երկրի անդամակցությանը:
– Ինչպես պատկան մարմինները և իրազեկ պաշտոնյաներն են պարբերաբար հայտարարում, Հայաստանի անդամակցության համար կարծես թե որևէ խոչընդոտ այլևս չկա: Գործընթացը գնում է իր բնականոն հունով, և մինչև այս տարվա ավարտ կհամարվենք ԵՏՄ անդամ:
– Եվրոպական տարբեր պաշտոնյաների կողմից պարբերաբար հայտարարություններ են հնչում, թե Հայաստանին եվրաինտեգրման նոր ձևաչափ կներկայացնեն: Եր՞բ է լինելու այդ նոր առաջարկը:
– Կարծում եմ, որ դա գործընթաց է, որն ավելի իրատեսական կլինի հաջորդ տարվա ընթացքում:
