«168 Ժամ» թերթը գրում է. «Հայաստանի ամենաարատավոր երևույթը մենաշնորհային տնտեսությունն է: Այս արտահայտությունը վերջին շրջանում կարելի է լսել անգամ իշխանության ներկայացուցիչների շուրթերից, նույնիսկ այն ներկայացուցիչների, ովքեր կոնկրետ մենաշնորհների տերեր են կամ մենաշնորհատերերի տերեր: Առանձին ոլորտներում դեռևս պահպանվող մենաշնորհների առկայությամբ հանդերձ, վերջին տարիներին կոսմետիկ առումով մենաշնորհային բնագավառները «թղթերով տեսքի են բերվել»: Այսինքն՝ քիչ են ընդամենը մեկ անձի կամ մեկ ընկերության պատկանող ամբողջական ոլորտները:
Հիմա ավելի մոդայիկ են այդ նույն անձի եղբայրների, հորեղբորորդիների, քենիների ու աներորդիների և այլ փոխկապակցված պարոնների ու տիկնանց անուններով «դիվերսիֆիկացված» մենաշնորհները: Հանդիպում են նաև ոլորտներ, որոնցում իրականում կա սուր, կոշտ մրցակցություն՝ մեկ այլ ոլորտի մոնոպոլիստի և մի ուրիշ ոլորտի մոնոպոլիստի միջև: Մրցակցությունն այդ, որպես կանոն, հանգում է «ախպերափայության», որը տնտեսագիտության լեզվով կոչվում է օլիգոպոլիա: Հայաստանի տնտեսությունն իրականում գործում է հենց օլիգոպոլիայի սկզբունքով, քանի որ մոնոպոլիստները շատ են, ոլորտներն ու պահանջարկը՝ քիչ: Դրա համար էլ իշխանությունը, այսինքն՝ բոլլոր մոնոպոլիստների մոնոպոլիստը, ստեղծում է «հավասար պայմաններ» շուկաներն արդարաբար կիսելու համար:
Այս հայտնի իրողությունները հերթական անգամ շարադրելու կարիք, թերևս, չէր լինի, եթե վերջին շրջանում հատկապես մոդայիկ դարձած չլիներ առանձին մոնոպոլիստների կողմից տնտեսության մենաշնորհայնացման կոշտ քննադատությունը: Այդ իմաստով, Հայաստանում քաղաքականությունը վերածվում է մազոխիզմի: Մարդիկ պայքարում են այն երևույթների դեմ, որոնց շնորհիվ իրենք պայքարելու, ընդհանրապես տնտեսական ու քաղաքական «արևի տակ տեղ ունենալու» իրավունք են ստացել:
Բայց որքան ավելի շատ է խոսվում տնտեսական մոնոպոլիաների մասին, այնքան ավելի քիչ է քննարկվում կամ, ըստ էության, շրջանցվում է քաղաքական մոնոպոլիայի հարցը: «Քաղաքականությունը տնտեսության արտացոլումն է» տեսական թեզն ամբողջությամբ համապատասխանում է մեր իրականությանը: Ճիշտ այնպես, ինչպես տնտեսության մեջ են մի քանի մոնոպոլիստներ օլիգոպոլիկ հիմունքներով մենաշնորհել շուկաները, այնպես էլ քաղաքականության մեջ են մոնոպոլիա հաստատել մի քանի անհատներ՝ իրենց սպասարկող խմբերով, ու քաղաքական դաշտում իրականացնում են ճիշտ նույնը, ինչ բիզնեսում: Կիսում են իշխանությունն «ախպերավարի»:
Հոդվածն ամբողջությամբ՝ թերթի այսօրվա համարում
