Երեկ Մոսկվայում Ռուսաստանի իսլամադավան հանրության, հոգեւոր դասի, աստվածաբանական հաստատությունների ներկայացուցիչները կրոնական ծիսակատարություն են իրականացրել՝ աղոթելով պաղեստինցիների եւ նրանց արդար պահանջի բավարարման համար: Կրոնական արարողությանը ներկա են գտնվել Մոսկվայում հավատարմագրված՝ իսլամադավան մի շարք երկրների՝ Իրանի, Թուրքիայի, Պակիստանի, Սիրիայի, Պաղեստինի, Եմենի եւ Աֆղանստանի դեսպանները: Ինչպես տեսնում ենք, Ադրբեջանի դեսպանը բացակայել է, իսկ դա չէր կարող հրահանգավորված չլիներ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ից:
Նույն օրը Սաուդյան Արաբիայում գումարվել է Իսլամական համագործակցության կազմակերպության արտահերթ գագաթնաժողով՝ անդամ երկրների արտգործնախարարների մակարդակով: Նախաձեռնությամբ հանդես էր եկել Իրանը՝ Գազայի հետ Իսրայելի սահմանամերձ շրջաններում իրավիճակի կտրուկ սրացման հաջորդ օրը: Ակնհայտ էր, որ Իրանի այդ քայլը Թուրքիայում դժգոհության տեղիք է տվել: Անկարան Թեհրանին մեղադրեց «իսլամական աշխարհը մասնատելու մտադրության» մեջ: Ի սկզբանե Թուրքիան փորձում էր խաղալ չեզոք միջնորդի դեր, բայց դա նրան չհաջողվեց: Երեկ Ադրբեջանի արտգործնախարար Բայրամովը հնչեցրել է պաղեստինա-իսրայելական հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ պաշտոնական Բաքվի տեսակետը՝ Պաղեստինը պետք է անկախ պետություն ճանաչվի, եւ Երուսաղեմի արեւելյան մասը լինի նրա մայրաքաղաքը:
Այս մոտեցումը նոր չէ: Ադրբեջանը ճանաչել է Պաղեստինը, կողմերը դիվանագիտական ներկայացուցչություններ են փոխանակել: Ադրբեջանը միաժամանակ ռազմավարական համագործակցություն ունի Իսրայելի հետ, որի դեմ ՀԱՄԱՍ խմբավորման հարձակումը, կարելի է ասել, համախմբել է գրեթե բոլոր իսլամադավան երկրներին: Այդ համերաշխությունն այնքան ակնհայտ է, որ, ինչպես արաբական երկրներից մեկի արտգործնախարարն է ձեւակերպել՝ ինչ ապացույցներ էլ որ Իսրայելը բերի, իսլամական աշխարհում ոչ ոք չի հավատում, որ Գազայի հատվածում հիվանդանոցը հրեական պետության կողմից չի հրթիռակոծվել: Ասվածը ոչ միայն փաստի հավաստում է, այլեւ որոշակի իմաստով զգուշացում, որ իսլամական ոչ մի երկիր ընդհանուր գծից շեղվել չի կարող:
Բաքվի մամուլի հրապարակումներից դատելով՝ Ադրբեջանը հայտնվել է արտաքին քաղաքական բավական բարդ մարտահրավերի առաջ: Արցախում իրականացվել է էթնիկ զտում, եվրոպական կառույցներն առնվազն հայտարարությունների մակարդակով փաստն արձանագրում են եւ քննադատում Բաքվի քայլերը: Նույն Եվրոպան, բայց առաջին հերթին՝ Միացյալ Նահանգները, ընդունելով հանդերձ Գազայի հատվածում մարդասիրական ճգնաժամի անթույլատրելությունը, միանշանակորեն պաշտպանում են Իսրայելին: Որպես Իսլամական համագործակցության կազմակերպության անդամ՝ Ադրբեջանը չի կարող հակադրվել արաբական աշխարհին եւ Իրանին: Բայց եւ չի կարող բացահայտ դատապարտել Իսրայելին:
Ադրբեջանը փակ երկիր է, տեղեկատվական բոլոր հոսքերը կառավարվում են Իլհամ Ալիեւի աշխատակազմից եւ հատուկ ծառայությունների անմիջական հսկողության տակ են: Հայտնի չէ, թե պաղեստինա-իսրայելական դիմակայության հարցում հանրային գերիշխող կարծիքը կողմերից որի՞ն է պաշտպանում: Քարոզչությունը տարվում է այն ուղղությամբ, որ կոնկրետ ստեղծված իրավիճակում «Արեւմուտքը պարտվում է գլոբալ Հարավին»: Այս թեզը լիովին ներդաշնակվում է Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությանը եւ դրանից բխող տեղեկատվա-քարոզչական գծին: Ուշագրավ է, որ Ադրբեջանը թվային տեխնոլոգիաների եւ տրանսպորտի նախարարի մակարդակով մասնակցել է չինական «Մեկ գոտի՝ մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության տասերորդ տարելիցին նվիրված համաժողովին, որտեղ ներկա էր Ռուսաստանի նախագահ Պուտինը:
Պաղեստինա-իսրայելական հակամարտության կտրուկ սրացումը ՌԴ ԱԳՆ-ի կանխատեսմամբ՝ «կարող է վերաճել տարածաշրջանային պատերազմի»: Ակնհայտ է, որ ՀԱՄԱՍ-ի հարձակումը խիստ ընդգծված աշխարհաքաղաքական ենթատեքստ ունի: Ադրբեջանցի փորձագետները մանվածապատ դատողություններ են անում, ինչից հասկացվում է, որ Բաքուն ստեղծված իրավիճակից առավելագույն շահ քաղելու ծրագիր է մշակում: Որքանով դիտարկվում է՝ այս փուլում ընտրվել է Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի հետ նույն դիրքավորման տարբերակը: Վերլուծաբաններից մեկը հիշեցրել է նախանցյալ դարի բանաստեղծ Սաբիրի տողերը, թե՝ ,,չախչախի գլուխը ցավում էր, բայց ջրաղացը՝ հրճվում,,: Սա ուղղակի ակնարկ է, որ այլող ողբերգությունից կարելի է եւ պետք է շահ հետապնդել եւ ստանալ: Ցինիկ է հնչում, բայց քաղաքականությունը եւ լիրիկան անհամատեղելի են:
Եվ հարց է, թե տասը տարի առաջ Հայաստանն ինչու՞ չինական «Մեկ գոտի՝ մեկ ճանապարհ» նախագծին մաս կազմելու հայտ չի ներկայացրել: Չէ՞ որ այդ մեգածրագրի մի ճյուղը նախատեսված է իրականացնել Չինաստան-Կենտրոնական Ասիա-Ադրբեջան-Թուրքիա երթուղով: Հայաստանն այդ քարտեզի վրա չէ՞ր…
