«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ՄԻԵԴ–ում հայ գերիների շահերը պաշտպանող փաստաբան Սիրանուշ Սահակյանը
Տիկին Սահակյան, Լաչինի միջանցքը շարունակում է փակ մնալ։ Իրավական գործիքների դիմելու ինչպիսի՞ տարբերակներ ունենք: Արդեն հայտնի է, որ դիմել ենք ՄԻԵԴ, որքանո՞վ է հայցադիմումն ամբողջական:
Որոշ ճիշտ քայլեր իրականացվել են, այդ թվում՝ անհապաղ միջոց պահանջելը, որի նպատակը Լաչինի միջանցքի ապաշրջափակումն է: Ընդ որում՝ այստեղ ակնհայտ է, որ մարդասիրական աղետ կարող է տեղի ունենալ, քանի որ արտաքին աշխարհի հետ կապը դադարեցված է: Նպատակային դադարեցվում են գոյության համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների գործունեությունը, այդ թվում՝ գազամատակարարում, էլեկտրամատակարարում, ջրի հետ կապված խնդիրներ են առաջանում, առանց որի քաղաքացիական բնակչությունը բնականաբար, չի կարող գոյատևել:
Մյուս կողմից նպատակային խոչընդոտվում է իրավունքների իրականացումը, որոնք կարող են սպառնալ ընդհուպ մինչև կյանքի իրավունքին: Օրինակ՝ որոշ հիվանդություններ, որոնք կարող են հանգեցնել մահվան, չեն կարող բուժվել Արցախի Հանրապետությունում և դա կարող է ենթադրել դեպի Հայաստան կամ Հայաստանի միջոցով այլ որևէ երկիր: Նույնկերպ սահմանափակված է կրթության իրավունքը և բազմաթիվ այլ կենսական իրավունքներ, ինչը ենթադրում է անհապաղ միջազգային միջամտություն:
Բայց այստեղ կա նաև այլ խնդիր՝ ֆիզիկական բնաջնջման առջև է կանգնած Արցախի ժողովուրդը, որն իրականացվում է երկու ճանապարհով: Մեկը կենսագործունեության համար մարդասիրական խնդիրներ առաջ բերելով, երկրորդը ռազմական սպառնալիքի ենթարկելով, ինչն իրական է, և 2020-ից ի վեր պարբերական հիմունքներով իրականացվում է: Այստեղ թիրախավորովում են նաև քաղաքացիական բնակիչները:
Հայաստանն օգտագործո՞ւմ է արդյոք միջազգային իրավական բոլոր հնարավորությունները, թե ոչ: Արդյոք ընդհանուր առմամբ կան բացթողումներ, թերացումներ այս դիմումների մեջ: Ի՞նչ քայլեր դեռ պետք է արվեն:
Նման իրավիճակում միջազգային հանրության համար առաջ է գալիս պաշտպանելու պարտականությունը, որպեսզի կանխվի ցեղասպանությունը կամ ֆիզիկական բնաջնջման այլ ռիսկերը: Կարծում եմ՝ այս առումով բոլոր մեխանիզմները գործարկված չեն և միջազգայնորեն գիտակցված չէ միջամտելու հրամայականը:
Հումանիտար այս ճգնաժամը միջազգային գործիքներով հաղթահարելու ինչպիսի՞ հնարավորություններ կան:
Սա այն հարցն է, որով անհրաժեշտ կլիներ նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ներգրավվածություն և խորհրդի սանկցավորմամբ ինքնապաշտպանության կամ միջամտության իրավունքի իրականացում: Այս ուղղությամբ, կարծում եմ՝ բավարար աշխատանքներ չեն տարվել և Հայաստանը մեծ դիվանագիտական աշխատանք ունի կատարելու:
