«Ազգային անվտանգության նոր ռազմավարություն ենք մշակելու, որի հիմնասյունը ՀՀ ԶՈՒ-ն է լինելու»,- այսօր տեղի ունեցած ասուլիսում հայտարարել է Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը: Նա խոսել է ազգային անվտանգության նոր ռազմավարության տարբեր ուղղությունների և բաղադրիչի մասին, սակայն սկզբունքորեն, հայցակարգային իմաստով կարևոր նշանակություն ունի նրա՝ հենց վերը նշված հայտարարությունը։ Իսկ այդ հայտարարությունը նշանակում է, որ իրականում Հայաստանի ազգային անվտանգության ռազմավարությունը հայեցակարգային առումով որևէ փոփոխության չի ենթարկվելու և կառուցվելու է այն մոդելի վրա, որի վրա գործել է նախորդ իշխանությունների օրոք։ Իսկ այդ մոդելի հիմքում ազգային անվտանգության ապահովումը առավելապես զինված ուժերին վերապահելու մոտեցումն է, որն իրականում մեծագույն մոլորություն է։ Ճիշտ այնպիսի մոլորություն, որով ազգային անվտանգությունը պրիմիտիվ ընկալմամբ նույնացվում է հզոր ու մարտունակ բանակ ունենալու հետ։
Այո, ազգային անվտանգության ապահվոման հարցում զինված ուժերի առաքելությունն ու դերակատարությունը չափազանց կարևոր է, սակայն անթույլատրելի է այն ազգային անվտանգության հիմնասյուն համարելը, ինչպես հայտարարել է Արմեն Գրիգորյանը։ Որովհետև, երբ իշխանությունը բանակը դարձնում է ազգային անվտանգության հիմնասյուն, դրանով անուղղակիորեն խոստովանում է պետությունը զարգացնելու, մրցունակ ու ժամանակակից պետություն կառուցելու սեփական անկարողությունը։
Ազգային անվտանգությունը բազմաշերտ ու բազմագործոն համալիր է, որում կարևորագույն նշանակություն ունեն հանրային ու պետական կառավարման՝ առանց բացառության բոլոր համակարգերն ու ենթահամակարգերը։ Ազգային անվտանգության ռազմավարության հիմնասյուն պետք է լինեն դրանք բոլորը և ոչ թե առանձին վերցրած մի ենթահամակարգ՝ ի դեմս Զինված ուժերի։ Զինված ուժերի առաքելությունն ու դերը ազգային անվտանգության ապահովման գործում ամենատեսանելին ու ամնաշոշոփելին է, սակայն բանակը չի կարող այդ առաքելությունն իրականացնել առանց, այսպես կոչված, թիկունքային համարժեք ապահովման։ Իսկ թիկունքային ապահովումը պետական կառավարման բոլոր ենթահամակարգերն են ու ամբողջության մեջ վերցրած՝ մրցունակ պետությունը։
Զինված ուժերին վերապահելով ազգային անվտանգության ռազմավարության հարցում հենասյունի դերակատարում՝ իշխանությունը, կրկնում ենք, բացահայտում է այդպիսի պետություն կառուցելու և պետության ֆունկցիոնալության մյուս բաղադրիչները ժամանակի պահանջներին համապատասխանեցնելու սեփական անկարողությունը։ Այդ բաղադրիչներից ամենակարևորը, որ որղղակի ազդեցություն ունի ազգային անվտանգության վրա, պետության արտաքին քաղաքականությունն է։ Ինչ-որ իմաստով մոլորություն է այն կարծրատիպը, թե պետությունների անվտանգությունները ապահովում են հզոր բանակները։ Այո, բանակների դերը կարևոր է, սակայն ժամանակակից աշխարհում ազգային անվտանգության ապահովմանը համարժեք, եթե ոչ ավելի գործուն մեխանիզմ է արտաքին քաղաքականությունը, որի նպատակը պետք է լինի անվտանգության ապահովման հարցում բանակի դերակատարության անհրաժեշտությունը զրոյականի հասցնելը։
Մրցունակ պետության ազգային անվտանգության հիմքում պետք է դրված լինի նաև այնպիսի արտաքին քաղաքականությունը, որը կարողանում է երկրի համար ապահովել հնարավորինս մեծ թվով դաշնակիցներ և պետությունն ինտեգրում է աշխարհաքաղաքական շահերի այնպիսի համակարգում, որի դեպքում տվյալ երկրի անվտանգությունը դառնում է նաև ուրիշների խնդիրը։ Այլ կերպ ասած՝ Հայաստանը պետք է կարողանա վարել այնպիսի արտաքին քաղաքականություն, որի դեպքում մեր անվտանգության շահառու կդառնան հնարավորինս մեծ թվով երկրներ ու լայն իմաստով՝ համաշխարհային հանրությունն ամբողջության մեջ։ Իսկ դա հնարավոր է միայն բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականության իրականացման դեպքում, որի արդյունքում Հայաստանը համաշխարհային անվտանգության շարքային սպառողից կվերածվի այդ անվտանգության մատակարարի։ Մինչդեռ մենք Հայաստանի կողմից տեսնում ենք ճիշտ հակառակը։
Հայաստանն անդամակցում է ըստ էության համաշխարհային անվտանգության սպառնալիք դարձած ՀԱՊԿ-ին, հրաժարվում է մասնակցել ՆԱՏՕ-ի անգամ խորհրդանշական միջոցառումներին։
Շարքը կարելի է երկար թվարկել, բայց բոլոր նշված և չնշված իրողությունների հիմքում Հայաստանի կողմից վարվող միավեկտոր արտաքին քաղաքականությունն է, որի հիմքում, ինչպես բազմիցս նշել ենք, ընկած է ռուսական շահի դոմինանտությունը։ Դա Հայաստանի նախորդ երկու իշխանությունների՝ Ռոբերտ Քոչարյանի ու Սերժ Սարգսյանի իշխանությունների վարած արտաքին քաղաքականությունն էր, որը նույնությամբ շարունակ է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը։ Իսկ դրա հիմքում արդեն ներքին խնդիրներն են՝ Հայաստանում իշխանության գոյության ու պահպանման ալգորիթմը, որը հանգում է ռուսահպատակությանը։ Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը այդ ալգորիթոմին հետևում էին ոչ լեգիտիմ իշխանությունը ապօրինաբար պահպանելու համար, Նիկոլ Փաշինյանը նույնն անում է իշխանությունը չկորցնելու վախերից դրդված, քանի որ չհաշվարկված քայլերով ստեղծել է ներքին այնպիսի իրավիճակ, որում ռուսական հինգերորդ շարասյունը դարձել է քաղաքական օրակարգ թելադրող։ Եվ այդ իմաստով, Նիկոլ Փաշինյանի այդ վախերը, որոնք, ըստ էության, նախկինից ժառանգված վախեր են, արգելակներ են դարձել նոր Հայաստանի զարգացման, արդիականացման ու, մեծ հաշվով, անվտանգության ապահովման ճանապարհին, քանի որ առանց արտաքին քաղաքականության մեջ սկզբունքային փոփոխությունների՝ այդ անվտանգությունը չի կարող լինել ավելի բարձր մակարդակի, քան եղել է նախկինում։
Այս գործոններն ուղղակի ազդեցություն ունեն Հայաստանի ազգային անվտանգության, դրա ապահովման ռազմավարության վրա, որոնց մասին ԱԽ քարտուղարը, հասկանալի պատճառներով, չի խոսել։ Նաև այն պատճառով, որ բավական հեշտ է ազգային անվտանգությունը խարսխել զինված ուժերի վրա՝ մրցունակ պետություն կառուցելու փոխարեն։ Որովհետև մրցունակ բանակ ունենալն իրականում շատ ավելի հեշտ լուծելի խնդիր է՝ պայմանավորված, լայն իմաստով, նյութական ռեսուրսներով, իսկ մրցունակ պետություն ստեղծելու համար անհրաժեշտ է տեսլական, հայեցակարգ, ծրագիր, քաղաքական միտք, վերջին հաշվով։ Ռեսուրսներ, որոնցից գործող իշխանությունը գրեթե կատարելապես զուրկ է։
