«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Մանե Թանդիլյանը:
– Այսօր ամենաշատ քննարկվող թեման Վահե Գրիգորյանի անակնկալ առաջադրումն էր որպես ՍԴ դատավորի թեկնածու: Այս առումով ինչպիսի՞ դիրքորոշում ունի «Լուսավոր Հայաստանը»:
– Կարծում եմ՝ անակնկալ բառը չակերտների մեջ նկատի ունեք:
– Նկատի ունեմ այն, որ նախորդ թեկնածուին մերժելու և նոր թեկնածուին առաջադրելու «միջանցքը» կարճ տևեց:
– Երբ որ քննարկում էինք «Սահմանադրական դատարանի մասին» օրենքի փոփոխության դրույթը՝ նոր թեկնածուի մասով, մենք հասկանում էինք նաև, որ կա ֆավորիտ թեկնածու իշխանության համար: Նոր բառի հետ կապված բավականին երկար քննարկում տեղի ունեցավ, մենք հասկանում էինք, որ կրկնվող թեկնածու է լինելու, ում որ նախատեսում է իշխանությունը, և, ըստ էության, այդպես էլ պատահեց: Բայց սա մեկ այլ հարց է: Ավելի հիասթափեցնող է այն հայտարարությունը, որով հանդես եկավ նախագահը և առաջադրեց Վահե Գրիգորյանի թեկնածությունը: Այսինքն՝ մնում էր տեքստի մեջ ավելացներ՝ ներողություն, տրվել եմ ճնշումների: Այդպիսի տեքստ ուներ նախագահի հայտարարությունը:
– Դուք այդպիսի՞ տպավորություն ունեք:
– Բացարձակապես այո: Խոսքն այն մասին չէ, թե ում է առաջադրում, այլ թե ինչ ձևով, ինչպես: Նախորդ բոլոր թեկնածուներին, եթե չեմ սխալվում, առաջադրել են մրցութային կարգով, այսինքն՝ մրցույթը տեղի է ունեցել, ընտրվել է թեկնածու, առաջադրվել է, այո, չի ընտրվել, թեկնածությունը հավանության չի արժանացել:
– Դե այս թեկնածուն անցել էր արդեն:
– Իմ տպավորությամբ՝ նախագահը որոշել է առաջադրել մի թեկնածուի, որը հաճելի է իշխանությանը, որպեսզի ընտրվի, այսինքն՝ միայն ընտրվելու նպատակով: Այս առումովՙ այն տեքստը, որը հրապարակվեց, իմ կարծիքով՝ հարիր չէր նախագահին:
– Հարգելի՛ Մանե, հաճելի ասելով՝ ի՞նչ նկատի ունեք. իշխանությանը զուտ հաճելի՞, թե՞ նա արժանի չէ ՍԴ դատավոր լինել:
– Չեմ ուզում այդ առումով արժանիքը գնահատել, որովհետև, գիտեք, այստեղ նաև մասնագիտական որոշակի հատված կա:
– Մեծ հաշվով, մեզ հետաքրքրում է անկողմնակալ լինելը:
– Շատ լավ, հենց դա էի ուզում ասել՝ անաչառությունը: Վահե Գրիգորյանը տարբեր ժամանակահատվածներում նաև քաղաքական տեքստերով է հանդես եկել, և նրան ասել անաչառ՝ տարօրինակ կլինի: Անգամ առերևույթ տվյալ թեկնածուն անաչառ չի երևում, չէ՞ որ միայն այն, որ կուսակցական պատկանելություն չունի, բավարար չէ ասելու անաչառ, ակնհայտորեն քաղաքական զսպվածության խնդիր կա այստեղ, և նրա կապը իշխանական թևի հետ շատ տեսանելի է, անգամ ԱԺ նախագահը չի ժխտում, որ իր ընկերն է: Այս առումով մենք պետք է վերջապես հասկանանք, որ երբ ասում ենք՝ չեզոք, երբ ասում ենք՝ անաչառ, նաև հանրային ընկալումը պետք է հաշվի առնենք, երբ ասում ենք՝ սերտաճած չէ իշխանության մեկ թևի հետ, պետք է հասկանանք, որ մարդիկ տեսնում-հետևում են և ընկալում կա:
– Բայց հնարավոր չէ, չէ՞, գտնել մի այնպիսի չեզոք թեկնածու, որին ոչ մեկը չի ճանաչում, որի հետ որևէ մեկը չի շփվել:
– Իհարկե՝ ոչ, բայց լինել ծանոթ և լինել անկախ, դրանք տարբեր բաներ են, մենք էլ շատերին ենք ճանաչում, ովքեր մեր ընկերական շրջապատից են, բայց ունեն քաղաքական զսպվածություն, և դա ամենևին չի նշանակում, որ հատկապես համակիր են այս կամ այն ուժին: Այս թեկնածուն շատ հաճախ նաև իր հռետորաբանությամբ պաշտպանում է իշխանությանը: Եթե ուզում ենք կայացնել դատական համակարգ, չպետք է գնանք այն նույն ճանապարհով, մենք դա տեսել ենք արդեն, մենք պետք է ուզենանք իրավամբ անկախ Սահմանադրական դատարանի դատավոր ունենալ: Եթե մենք գնալու ենք այն նույն ձևերով, կարծում եմ վտանգված է դատարանի անաչառությունը և հետևաբար նաև արդարությունը:
– Նույն ձևերով ասելով՝ նկատի ունեք նախորդ իշխանության գործելաո՞ճը:
– Այո՛, այն սերտաճումները, որ մենք նկատում էինք, տարբեր թեկնածուներ էին առաջադրում, և մենք բոլորս գիտեինք, որ նրանք կապակցվածություն ունեն: Եթե այդ նույն ձևերով ենք առաջադրումներ անելու, նորից եմ ուզում շեշտել, ինձ համար տարօրինակը և հիասթափեցնողը նախագահի հայտարարության տեքստն էր, որտեղ նա ասում է՝ դե լավ, առաջադրեմ մի թեկնածուի, որին կընտրի մեծամասնությունը:
– Կա նաև հակառակ կարծիքը, որ նախագահը, զուտ քաղաքական իմաստով եթե դատենք, խոհեմ քայլ է կատարել՝ քաղաքական շահարկումներից, ավելորդ հակասություններից խուսափելու համար:
– Կարծում եք Սահմանադրական դատարանի անաչառությունը կասկածի տակ դնելը խոհեմությո՞ւն է: Ես կարծում եմ, որ ոչ: Կարելի էր շարունակել առաջադրել թեկնածուներ, որոնք, մեծ հաշվով, նորից արհեստավարժ են:
– Եվ միշտ այդ քաղաքական դիսկոմֆորտը դուք ապրեիք խորհրդարանում:
– Գիտեք, նախագահը պետք է ունենա սկզբունք և այդ սկզբունքով թեկնածու առաջադրի: Առաջադրել միայն նրա համար, որ նա ընտրվի…
– Եվ փակվի այդ հարցը, խաղաղվի: Պետք է հաշվի առնել նաև մի նրբություն. Վահե Գրիգորյանը հո մեղավո՞ր չէ, որ ինքն առաջին անգամ առաջադրվել է նախորդ խորհրդարանում, որտեղ նա ընտրվելու շանս չուներ: Երբ նախագահը նրան այժմ առաջադրել է, կարելի է սա համարել նոր առաջադրում:
– …Համոզված եմ, որ կան բազմաթիվ այլ արհեստավարժ մասնագետներ՝ համապատասխան կենսագրությամբ, որոնք կարող էին առաջադրվել, լինել անաչառ և ընդունելի իշխանության, ընտրող մեծամասնության կողմից: Բայց այս անձը ակնհայտորեն փոխկապակցված է իշխանության հետ, սա է ամենաշատը անհանգստացնում:
– Օրենքի որևէ խախտում տեսե՞լ եք այս պրոցեսում:
– Իմ կարծիքով՝ նա նոր թեկնածու համարվել չի կարող: Իրավասու մարմինը նախագահն է, և նրա թեկնածուների շարքում Վ. Գրիգորյանը նոր թեկնածու չէ: Այդ առումով ես խնդիր տեսնում եմ:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
