Վրաստանն ու Մոլդովան նախաստորագրեցին Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագիրը: Իհարկե, Ուկրաինայի օրինակը փոքր-ինչ արժեզրկում է նախաստորագրում ասվածը, որովհետև Ուկրաինան հինգ տարի առաջ նախաստորագրելով Ասոցիացման համաձայնագիրը՝ անգամ հինգ տարի անց փաստորեն չստորագրեց այն: Հետևաբար, Ուկրաինայի օրինակով, նախաստորագրումը, ըստ էության, դեռ շատ քիչ բան է նշանակում, որովհետև պետք է սպասել, թե ինչ կկատարվի այդ երկրներում նախաստորագրումը խորհրդարանում վավերացնելու և դրանից հետո էլ ստորագրման գնալու գործընթացի արդյունքում: Սակայն, այնուամենայնիվ, Վրաստանն ու Մոլդովան համարձակություն ունեցան գոնե այս փուլում հավատարիմ մնալ իրենց պետական շահերին:
Մյուս կողմից, ամենևին չնսեմացնելով այդ երկու պետությունների կամքի դրսևորումը, այնուամենայնիվ արժե նկատել, որ Վրաստանի ու Մոլդովայի վրա Ռուսաստանի ճնշումը այնպիսին չէր, ինչպես Հայաստանի և Ուկրաինայի դեպքում: Չի բացառվում, որ Ռուսաստանը պարզապես համարեց, որ անզոր կլինի միանգամից չորս հանրապետություններին էլ Ասոցացումից հետ պահելու հարցում, և ռեսուրսները չեն բավականացնի այդ ճնշումը հաջողությամբ առաջ տանելու համար, այդ պատճառով էլ որոշվեց բավարարվել Ուկրաինայով և Հայաստանով՝ որպես առաջնային կարևորության երկրներ:
Ընդհանրապես, գուցե ռեսուրսների հարց չէր, այլ պարզապես Ռուսաստանի համար առանցքայինը Հայաստանն ու Ուկրաինան են, և այդ երկու երկրներին հետ պահելով՝ Ռուսաստանն այլևս որևէ վտանգ չի զգա Մոլդովայի և Վրաստանի հեռանալու դեպքում: Ուկրաինայի կարևորության մասին երևի թե խոսելն իսկ ավելորդ է: Այդ երկիրը աշխարհաքաղաքական ներկայիս գործընթացների առանցքային, հանգուցային կետերից մեկն է: Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա այն կարծիքը, թե Հայաստանը, այսպես ասած, թե՛ Եվրամիության, թե՛ Ռուսաստանի համար Ուկրաինայի համեմատ եղել է «ձեռքի հետ» խնդիր, այնքան էլ չի համապատասխանում իրականությանը: Հայաստանի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը քիչ չէ, և պետք չէ համեմատել Ուկրաինայի նշանակության հետ: Դրանք ընդհանուր աշխարհաքաղաքականության մաս են, բայց տարբեր խնդիրներ:
Հեռանալով Հայաստանից՝ անկախ արագությունից, Ռուսաստանը, ըստ էության, ոչ միայն Կովկասն է կորցնելու, այլև հեռանկարում՝ նաև իր դիրքերը Մերձավոր Արևելքում: Ավելին՝ Հայաստանի համար աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը չի մտել բաց փուլ գուցե հենց այն պատճառով՝ ի տարբերություն Ուկրաինայի, որ այստեղ իրավիճակը չափազանց նուրբ է և բարդ, միահյուսված է բազմաթիվ այլ գործոնների հետ, և աշխարհաքաղաքական մրցակիցները հասկանում են, որ այստեղ բաց խաղը կարող է վերջնարդյունքում անդառնալի կորուստների բերել բոլոր կողմերին: Դա է պատճառը, որ Հայաստանի դեպքում, երբ խաղը սրվում է արդեն բոլոր խաղաքարտերի բացվելու աստիճան, անմիջապես ի հայտ են գալիս որոշակի կոմպրոմիսային լուծումներ, և իրավիճակը կրկին վերադարձվում է նուրբ ու, այսպես ասած, մանրաթելային մրցակցության:
Սա մի կողմից նվազեցնում է ռիսկերը, մյուս կողմից, սակայն, էլ ավելի է մեծացնում անորոշության ռիսկը, երբ չկան զարգացման հստակ ուղենիշեր, քանի որ իրավիճակը մշտապես գտնվում է հարաբերականության միջավայրում, հատկապես այն դեպքում, երբ Հայաստանում գոյություն ունեցող «էլիտաների» որակները կիլոմետրերով հեռու են այն որակներից, որ պահանջվում է Հայաստանի համար այդպիսի բարդ իրավիճակում:
