«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԵՊԼՀ նախկին ռեկտոր Սուրեն Զոլյանը:
– Պարոն Զոլյան, Երևանի ավագանու ընտրություններից հետո շարունակո՞ւմ եք հետևել քաղաքական իրադարձություններին, ի՞նչ տպավորություն ունեք։ Ձեզ քաղաքականության մեջ տեսնու՞մ եք:
– Այո՛, հետևում եմ, բայց առայժմ չեմ տեսնում, թե ինչ կարելի է անել քաղաքականության մեջ: Հասկանալի է՝ ինչ պետք է արվի, բայց իմ անելիքները հստակ չեմ պատկերացնում: Ելքեր կան, բայց փաստորեն Հայաստանն այսօր լրջագույն խնդիրների առաջ է կանգնած և, իհարկե, փոփոխության հասնել կարելի է միայն իշխանափոխության միջոցով, որովհետև այսօրվա իշխող ռեժիմն ի վիճակի չէ երկրի առաջ ծառացած խնդիրները լուծել: Մենք լուրջ խնդիրների առաջ ենք կանգնած՝ և՛ ներքին, և՛ արտաքին քաղաքականության առումով:
– Ի՞նչ խնդիրներ եք մասնավորապես տեսնում:
– Հայաստանում ճգնաժամը խորանում է. այսօր ոչ թե արտագաղթի խնդիր կա՝ այլ դեպոպուլյացիայի, այսինքն վիճակագրական տվյալները ցույց են տալիս, որ երկիրը դադարում է պետություն լինելուց: Մենք տեսնում ենք, որ այսօրվա իշխանություններն ի վիճակի չեն դիմակայել արտաքին մարտահրավերներին։ Մենք դա տեսանք և՛ Սաֆարովի գործի հետ կապված, և՛ Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին զենք վաճառելու հետ կապված։ Այսօրվա իշխանություններն անզոր են որևէ հարց լուծել: Դրա հետ մեկտեղ էլ կախվածությունը դրսից մեծանում է, իսկ տնտեսությունը քանի գնում, այնքան ավելի լուրջ իրավիճակում է հայտնվում, առաջընթաց բացարձակ չկա:
– Ասացիք իշխանափոխության միջոցով հնարավոր է հասնել փոփոխության. փաստորեն ընտրությունների միջոցով հնարավոր չեղավ հասնել իշխանափոխության, մինչև 2017-2018 թվականները դրան հասնելու ելք տեսնու՞մ եք:
– Իշխանափոխությունը նպատակ չէ, ես հիմա պետության քայքայում եմ տեսնում: Դա պարզապես խոսքեր չեն․ մենք մարտահրավերներին ի վճակի չենք պատասխանել։ Իշխանափոխությունը լինելու է ուղղակի պետության կործանման շնորհիվ, որևէ լավ բան ես այսօր չեմ տեսնում, որևէ այլ բան որով կարելի է այսօր իրավիճակ փոխել, ես չեմ տեսնում: Փաստորեն դա է ուրվագծվում։ Չեմ ուզում վատ կանխատեսում անել, այլ եղանակներ կարելի է հաշվարկել, բայց դրանք իրատեսական չեն:
– Իսկ ընդդիմության մեջ որևէ ուժ չե՞ք տեսնում, որը կարող է իրավիճակ փոխել:
– Այսօր դասական քաղաքականության մեջ միջանկյալ շրջան է, նրանք որևէ ձևով չեն կարողանում արդարացնել իրենց գործունեությունը, իսկ ինչ վերաբերում է քաղաքացիական հասարակությանը, ապա նույնպես այն չէ։ Ընդհանրապես ասպարեզում, բացի իշխող ռեժմից, որևէ այլ կազմակերպված ուժ գոյություն չունի:
– Իսկ չե՞ք կարծում, որ ընդդիմության չգոյության հետ մեկտեղ իշխող ռեժիմում էլ կա պառակտում և տարանջատումներ, առհասարակ ռեժմը թուլացած վիճակում չէ՞, ՎՊ զեկույցի հետ կապված աղմուկը և տարակարծությունները․․․
– Հետևել եմ, ճիշտ է, բայց մեկուկես ամիս դրսում եմ եղել: Մի բան կարող եմ ասել՝ փոխանակ հստակ պատասխանեն՝ գողություն եղե՞լ է, թե՞ ոչ, արդյո՞ք բարձրաստիճան պաշտոնյաները գողեր են, ավազակներ, թե ոչ, քննարկվում է, որ թերթը ոնց է հրապարակել, ինչո՞ւ է հրապարակել: Այսինքն հիմնական հարցը հետևյալն է՝ ո՞վ է մեզ ղեկավարում՝ թալանչիների ավազակախո՞ւմբ, խաբեբաների խո՞ւմբ, և ի՞նչ շահեր են հետապնդում: Այլ խնդիր չկա, ուղղակի ռեսուրսները պակասում են, տնտեսությունը կրախի առաջ է կանգնած։ Ախորժակները մեծանում է, բոլորին, այսպես ասած, փայաբաժին չի հասնում: Նախևառաջ պետք է պատասխանել հիմնական հարցին՝ ի՞նչ է տեղի ունեցել, ո՞վ է գողացել և ոչ թե 200 միլիոն են գողացե՞լ, թե՞ 700:
– Այնուամենայնիվ, թուլացած իշխանություն չե՞ք տեսնում, և այնպիսի իրավիճակ, որից ընդդիմությունը պարտավոր էր օգտվել:
– Թուլությունը ես հասկանում եմ հետևյալ կերպ՝ ինչքանով է իշխանությունն ի վիճակի պատասխանել արտաքին մարտահրավերներին՝ տնտեսական, սոցիալական, արտաքին քաղաքականության ոլորտում, փաստորեն դա տեղի չի ունեցել: Իշխանությունը ցույց է տալիս, որ ինքը, ոստիկանական մահակներից բացի, ոչ մի այլ պաշար չունի: Ի սկզբանե նա եղել է բավականին թույլ՝ որպես իշխանություն:
– Իսկ հնարավո՞ր է արտաքին մարտահրավերներին չդիմակայելու պատճառով ստեղծվի այնպիսի իրավիճակ, որ իշխանությունը հրաժարական տա։ Կա՞ն ուժեր, որոնք կօգտվեն այդ իրավիճակից, գուցե նախկին նախագահներից որևէ մե՞կը:
– Իհարկե, կան ուժեր, որ կօգտվեն, բայց արտաքին ուժերին էլ բավականին ձեռնտու է նման իշխանություն ունենալը, որպեսզի կատարեն այն, ինչ իրենց կպարտադրեն: Այդ ուժերին բացարձակ ձեռնտու չէ, որ Հայաստանում իշխեն կարող ուժեր:
– Կարծում եք՝ գործող իշխանությունները ձեռնտո՞ւ են դրսին:
– Բնական է, որովհետև նրանք որևէ ձևով ի վիճակի չեն խոչընդոտել այն գործընթացներին, որ նախագծել են դրսի ուժերը: Պատմությունն է ցույց տալիս, թե ինչպես են կարողացել կիսել Հայաստանը, ինչեր են արել առհասարակ: Բայց չգիտեմ, թե քաղաքական, տնտեսական համակարգը ինչ է փորձել անել, որ այսպիսի բան հանկարծ չլինի: Ցավոք սրտի, ավելի լուրջ մարտահրավերների մենք այսօր ի վիճակի չենք պատասխանել և հույսը դրել ենք նրա վրա, որ շահերի բախում կլինի և մեր խնդիրները մեր փոխարեն կլուծեն։ Նման բան չի լինի:
– Պարոն Զոլյան, իսկ ի՞նչ եղավ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի շարժման հետ։ Դուք էլ էիք ակտիվ մասնակցում հանրահավաքներին, կարելի՞ է ասել, որ ձախողեցին:
– Ես ասում եմ՝ մեկուկես ամիս այստեղ չեմ եղել, ես ոչ թե կուսակցության անդամ եմ եղել, այլ ուղղակի աջակցել եմ։ Իմ մասնակցությունը եղել է այդ պահի համար: Եթե այդ շարժումը ինչ-որ լրջագույն նախաձեռնություններով հանդես գա, ես նորից կմիանամ։ Ես այս պահին իսկապես չգիտեմ, թե ինչ վիճակ է այնտեղ:
Լուսանկարը՝ PanARMENIAN Photo-ի
