Վենետիկի հանձնաժողովը հրապարակել է Հայաստանի Ընտրական օրենսգրքի նախագիծը, որ ստացել է Հայաստանի իշխանությունից:
Այդ փաստն ինքնին երկրորդ պլան է մղում նախագծի բովանդակությունը: Հայաստանի հասարակությունը Հայաստանի Հանրապետության Ընտրական օրենսգրքի նախագծին ծանոթանում է ոչ թե Հայաստանի իշխանության, այլ Վենետիկի հանձնաժողովի միջոցով:
Սեփական հասարակության, հարկատուների հանդեպ այդ վերաբերմունքը ինքնին արդեն իսկ վառ ցուցիչն է այն բանի, թե ինչպիսի տրամադրություններ և մտադրություններ ունի իշխանությունը Հայաստանում ընտրական համակարգ բարեփոխելու առնչությամբ:
Հասարակության հանդեպ ցուցաբերված այդ, մեղմ ասած, անհարգալից, իսկ խոշոր հաշվով՝ նույնիսկ հանցավոր մոտեցումը վկայում է, որ չկա և չի կարող լինել ընտրական համակարգ բարեփոխելու խնդիր, կա ընդամենը Վենետիկի հանձնաժողովի հետ որևէ կերպ պայմանավորվելու և ըստ այդ պայմանավորվածությունների էլ ընտրությունները որևէ կերպ հնարավորինս անցնցում նկարազարդելու մտադրություն:
Մյուս կողմից, մեղմ ասած ինքնախաբեություն է սպասել, թե Հայաստանի ներկայիս իշխանությունը՝ ներկայիս բնույթով, տեսքով, բովանդակությամբ, ուժերի ներկայիս հարաբերակցությամբ, կարող է մտածել անգամ, այսպես ասած, օրինական կամ ազատ ընտրության մասին:
Խնդիրն այն չէ, որ Հայաստանի իշխող համակարգի համար այդպիսի ընտրությունը վտանգավոր է: Խնդիրն այն է, որ Հայաստանի իշխող համակարգը ի բնե անկարող է մտածել, որ ընդհանրապես հնարավոր է նման ընտրություն՝ որպես այդպիսին, ինքնըստինքյան:
Այսինքն՝ Հայաստանի իշխող համակարգը թե՛ մտավոր, թե՛ մշակութային իմաստով դեգրադացված է այն աստիճան, որ անգամ եթե հասարակությունը խոստանա գնալ և միահամուռ ձայն տալ իշխանությանը, միայն թե ամեն ինչ թող լինի օրենքի շրջանակում, միևնույն է՝ ընտրական գործընթացը կրկին խեղվելու է: Որովհետև օրինականություն, իրավականություն, արդարադատություն և նման կատեգորիաները ինքնին արդեն խեղում, շեղում են Հայաստանի իշխանական համակարգի մտահորիզոնի համար: Ընդ որում՝ այստեղ արդեն էական չէ, որ խոսքը չի կարող լինել անհատապես բոլորի մտահորիզոնի մասին: Կան անհատներ, որոնք կազմում են համակարգը, և որոնք կարող են ունենալ էական տարբերություններ և՛ ինտելեկտուալ, և՛ մարդկային, և՛ մշակութային առումով, բայց կա համակարգ, որը ի մի է բերում բոլորին և ստեղծում «միջին վիճակագրական»:
Ահա այդ միջին վիճակագրական մակարդակում Հայաստանի իշխող համակարգի համար շեղումը, խեղումը դա օրենքն է, իրավունքը, հավասարությունը և այդ կարգի այլ երևույթներ ու արժեքներ: Եվ այս իմաստով այդ համակարգի հետ հարաբերվելիս կամ այդ համակարգի դեմ պայքարելիս կատարվում է հաճախակի կրկնվող կոնցեպտուալ սխալ՝ թվում է, թե համակարգը գիտակցում է իրավականության կարևորությունը, բայց զերծ է մնում դրանից վտանգավորության պատճառով:
Այդ կոնցեպտուալ սխալը բերում է մշտական անարդյունավետության թե՛ իշխանության հետ որևէ հարաբերություն կառուցելիս, երբ վերջում իշխանությունը «գցում» է բոլորին, թե՛ իշխանական համակարգի դեմ պայքարելիս, երբ վերջում բոլորը կանգնում են միևնույն խնդրի առաջ:
Ընդ որում, այդ կոնցեպտուալ սխալը կատարում են նաև արտաքին սուբյեկտները, միջազգային կառույցները, որոնք հարաբերվում են իշխանությունների հետ և փորձում նպաստել համակարգային բարեփոխումներին: Մեծ հաշվով, այդ գործում էլ անարդյունավետությունը պայմանավորված է այդ մեծ մոլորությամբ, թվացյալությամբ:
Կա պարզ իրողություն՝ ինչպես որ օրինապաշտ, իրավագիտակից քաղաքացիների համար են սկզբունքորեն անընդունելի կոռուպցիան, անարդարությունը, ապօրինությունը, մարդու իրավունքների և ազատությունների սահմանափակումը, որոնց վերաբերյալ հարցերում տվյալ քաղաքացին ի բնե անկարող է լինում գնալ կոմպրոմիսների, նույն կերպ իշխող համակարգի համար են սկզբունքորեն անընդունելի իրավունք, իրավահավասարություն, օրինականություն հասկացությունները, որոնց հարցերում էլ իշխանությունն է ի բնե անկարող գնալ կոմպրոմիսների:
Իրավիճակից ելքի, անելիքի փնտրտուքը կարող է արդյունավետության հեռանկար ունենալ այն դեպքում, երբ զերծ կլինի այդ կապակցությամբ պատրանքներից և հստակ կլինի, թե իր սոցիալ-հոգեբանական խորքում ինչ համակարգի հետ գործ ունեն հասարակությունն ու միջազգային հանրությունը:
