«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ՀՀ Բնապահպանության նախարար Արամայիս Գրիգորյանը:
– Կլիմայի փոփոխության վտանգների մասին է խոսվում, որին, բացի գլոբալ փոփոխություններից, նպաստում են այն գործոնները, որոնք խիստ արտահայտված են մեր երկրում, օրինակ՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի խնդիրները, պոչամբարների բարձիթողի վիճակը, ջրային ռեսուրսների պակասը, աղբահանության ոչ պատշաճ իրականացումը, ինչի մասին բարձրաձայնում են բնապահպանները։ Որքանո՞վ եք ականջալուր լինում այս ամենին և այս ուղղությամբ ի՞նչ քայլեր եք անում:
– Առաջին հերթին ես ուզում եմ ևս մեկ անգամ հնարավորությունը օգտագործել ու շնորհակալություն հայտնել այն բոլոր բնապահպաններին, որոնք ներկայացնում են խնդիրները, բայց խնդիրները ամեն մեկը յուրովի է ներկայացնում՝ իր տեսակետով, բայց կան բնապահպանական ոլորտի հետ կապված կառույցներ, որոնք կարող են մասնագիտական մոտեցումներով հստակ ներկայացնել, և մենք քննարկում ենք փորձագետների, մասնագետների հետ: Այսինքն՝ որոնք ավելի հստակ, ռեալ են ներկայացնում, մենք պիտի պարտադիր լուծումներ տանք դրանց, իսկ որոնք ցանկություններ են, մենք համարում ենք որպես ցանկություններ:
Ինչ վերաբերում է կլիմայի փոփոխությանը, ես նորից եմ կրկնում՝ մենք համոզված ենք, որ մեր տնտեսության զարգացման առումով որևիցե վտանգ չենք տեսնում կլիմայի փոփոխության հետ կապված, առավել ևս ջերմոցային տատանումների ավելացման հետ կապված որևէ միտում, որևէ խնդիր ես չեմ տեսնում, որովհետև տնտեսության զարգացումը կապված է արդի տեխնոլոգիաների հետ, և այսօր ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի, որը ցանկություն ունի զբաղվել տնտեսությամբ, բնականաբար, նա պիտի հաշվի առնի իր արտադրած ապրանքի որակը նաև եվրոպական շուկայում, որպեսզի կարողանա դա իրացնել, իսկ դա հնարավորություն է տալիս տեղադրելու ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, որի արդյունքում արտանետումները, բնականաբար, նվազում են:
– Հենց դրա մասին է բարձրաձայնվում, որ ժամանակակից տեխնոլոգիաները չեն կիրառվում՝ մարդկանց առողջությանը լուրջ վնաս հասցնելով, օրինակ՝ հանքարդյունաբերության ոլորտում, պոչամբարների հարակից բնակելի տարածքներում: Որքանո՞վ եք հետևողական, որպեսզի կանխող տեխնոլոգիաները կիրառվեն:
– Այո, մենք ունենք հին գործարաններ, որոնք պիտի վերազինվեն, բնականաբար՝ կյանքը և իրավիճակն է ստիպում մասնավոր սեկտորին, որպեսզի իրենք կարողանան իրենց արտադրության տեխնոլոգիական փոփոխությունները իրականացնել, որովհետև և ինքնարժեքի, և հետագայում վաճառքի խնդիր ունեն: Սա միանշանակ է: Մենք տեսնում ենք, որ այն ձեռնարկությունները, որոնք 50-60 տարվա հին ձեռնարկություններ են, շուկայում տեղ չունեն, դուրս են մղվում, և մասնավոր սեկտորը՝ ուզի-չուզի, կամ պիտի կոնսերվացվի, կամ անցնի նոր տեխնոլոգիաներին։ Մենք ուզում ենք օգնել մարդկանց, որ ըմբռնումով մոտենան խնդրին և մեծ կորուստներ չունենան, իսկ հանրապետության բյուջեն և մասնավոր սեկտորը, վերջիվերջո, աշխատատեղեր են: – Այս հիմնավորումներով էլ կարծես ավելի շատ կառավարությունը, բնապահպանության նախարարությունը կանգնում են տնտեսվարողի կողքին, քան բնակիչների, ովքեր տուժում են դրանց հետևանքներից:
– Մենք պետություն ենք, և պետական շահերը, հնարավորությունները հաշվի առնելով՝ պետք է օգտագործենք մեր պետական շահերը, որպեսզի տնտեսությունը, երկիրը զարգանա: Դուք հիմա ներկայացնում եք, թե որոշ բնակիչներ… Այդ տարածքներում ապրող շատ բնակիչներ մեզ ներկայացնում են, որ ունեն աշխատատեղ, լավ են ապրում, և իրենց հնարավորությունները լավացել են, մենք նրանց շահերը հաշվի չառնե՞նք: Նորից եմ կրկնում՝ մենք միշտ հաշվի ենք առնում մեկ կարևոր խնդիր՝ հնարավորինս պակասեցնել, նվազեցնել բնապահպանական ոլորտի բացթողումները, հնարավորինս պակասեցնել մարդկանց առողջության հետ կապված վտանգները. սա է կարևորը: Իսկ մնացած հարցերը եթե թողնում ենք մասնավորին, ու մասնավորը պարկեշտ կարողանում է իրականացնել, ինձ թվում է՝ մենք ընդամենը պիտի կարողանանք օգնել, չխանգարել:
– Դուք շեշտում եք՝ կարևոր է, բայց որքանո՞վ է դա կիրառվում, որքանո՞վ եք հետևողական, որ մասնավորը Ձեր նշած խնդիրներին ուշադրություն դարձնի:
– Մեր եղած հնարավորությունները մենք օգտագործում ենք, և համոզված եմ, որ մյուս գերատեսչություններն էլ են իրենց հնարավորություններն օգտագործում: Մեր հնարավորությունները հետևյալն են. եթե կան խոչընդոտներ, խնդիրներ, բնապահպանական ոլորտի շեղումներ, մեր միակ հնարավորությունն այն է, որ մենք օգտագործենք տեսչական ֆունկցիաները, այլ հնարավորություն չունենք:
– Տուգանքները, որ պարբերաբար իրականացնում եք, օգուտ տալի՞ս են: Տեղեկություններ կան, հատկապես հանքարդյունաբերության ոլորտում, որ, օրինակ, տուգանքը տվյալ շեղումն իրականացնելու շահույթի դիմաց այնքան չնչին է, որ կարող են տուգանվել և շարունակել նույն շեղումներով աշխատել:
– Միանշանակ, ոչ… դրանք խեղաթյուրված մոտեցումներ են, յուրաքանչյուր միլիոններ, որոնցով տուգանվում են, և սեփականատերը հստակ մուծում է, դա իր բյուջեի վրա երևացող խնդիր է, պետք չի նման ձևով ներկայացնել՝ մանր գումարներ են: Բացի դրանից, ի հայտ է գալիս խնդիր, թե՝ մասնավորը ոչ պարկեշտ արտադրություն է իրականացնում, նաև ամոթալի վիճակ է իր մոտ ստեղծվում, այնպես չի, որ միայն տուգանքներ են։ Ես խոսել եմ շատերի հետ, նրանք պատրաստակամ են, որպեսզի իրենց մոտ փոփոխություն կատարվի, իսկ այդ նույն փոփոխությունները մեկ րոպեում կամ ժամում չեն կարող իրագործվել, լուրջ ծախսեր են, որոնց համար ժամանակ է հարկավոր:
– Դուք խոսեցիք Ձեր գերատեսչական հնարավորությունների մասին… Ինչ նշանակվեցիք նախարար, կամք ցուցաբերեցիք պայքարելու ինքնաշատրվանող հորերի դեմ, ինչը նշանակում էր ձեռնոց նետել վարչապետին, որը հենց Արարատի մարզում ունի հորեր, որի դեմ ոչ ոք ոչինչ չէր կարող անել: Որքանո՞վ Ձեզ հաջողվեց այդ կամքը իրագործել և օրենքի դաշտ բերել նաև Հովիկ Աբրահամյանին և իր մերձավորներին:
– Եվս մեկ անգամ ուզում եմ շատ հանգիստ, նորմալ բացատրել Ձեզ, որ բոլոր այն սեփականատերերը, որոնք ունեին ապօրինի ինքնաշատրվանող հորեր, մեր կողմից էդ հորերը լուծարվել են, կոնսերվացվել, և էսօր մենք հստակ կարող ենք ներկայացնել մեր բոլոր թվերը: Եկեք անհատական մոտեցում չցուցաբերենք. վարչապետը վարչապետն է, իր տեղում աշխատում է… իր հարազատների հորերի հետ կապված, որ Դուք ներկայացնում եք, ևս մեկ մեկ անգամ ասել եմ՝ իրենց ունեցած հորերն օրինական են: Կարող ենք գնալ փաստաթղթերը տեսնել:
– Դո՞ւք բերեցիք օրենքի դաշտ:
– Գիտեք, խնդիրը Դուք այլ տեղ եք տանում, ես նորից եմ կրկնում՝ օրենքի դաշտում եղած բոլոր այն հորերը, որոնք որ օրենքով սահմանված են եղել ու ունեցել են համապատասխան փաստաթուղթ, մենք այդ հորերը չէինք կարող լուծարել:
– Բայց ստուգումների ընթացքում, օրինակ, պարզեցի՞ք, թե քանի անօրինական հոր ուներ վարչապետը, և լուծարեցիք:
– Ես տեղեկացնեմ, որ հենց առաջիններից մեկը մենք այդ Ձեր նշած տարածքներն ենք ստուգել, և հստակ կարող եմ Ձեզ ասել, որ էնտեղ ապօրինի հորեր չեն եղել:
–Բնապահպանության նախարարությունում նույնիսկ այսպիսի դժգոհություններ կային, որ Արամայիս Գրիգորյանը փակելու կամք ցուցաբերել է, գնում հասնում են Արարատի մարզ, կանգնում վարչապետի ու իր հարազատներին պատկանող հորերի «գլխին», բայց զանգում են, և նա չի կարողանում իր ցուցաբերած կամքը իրականացնել. այսպիսի դեպքեր քանի՞ անգամ են գրանցվել:
– Ես նման դեպքերի չեմ առնչվել, դա ընդամենը լրագրողների եզրակացությունն է:
