Հայաստանում իրադարձությունները բավականին բուռն են զարգանում և երբեմն շատ դժվար է լինում հասցնել դրանց հանդեպ անդրադարձներում: Հաճախ թվում է, որ այս կամ այն հրապարակային մտքին կամ մտայնությանը արվող անդրադարձն ուշացած է:
Բայց, մյուս կողմից, քանի որ Հայաստանը մտել է քաղաքական բուռն զարգացումների շրջան, ոչինչ երբեք ուշացած չի լինում և արձագանքները միշտ էլ ակտուալ են: Այդ իմաստով շատ հետաքրքրական է այն մոտեցումը, որ իշխանությունն իր քարոզչական միջոցներով փորձեց ներկայացնել մարտի 1-ի երրորդ տարելիցի առիթով, իսկ օրերս էլ այդ առումով նույնը կրկնեց Սերժ Սարգսյանը:
Խոսքն այն մասին է, որ ընդդիմությունն ու իշխանությունը պետք է հետևություններ անեն սխալները չկրկնելու համար: Իշխանությունը և նույնիսկ այսպես կոչված չեզոք փորձագետները, անկախ վերլուծաբանները և մեկնաբանները, դեմքի իմաստուն և խելացի արտահայտությամբ փորձում են «անկողմնակալ» երևալ և հասարակությանը համոզել, որ 2008 թվականի մարտի 1-ին կատարվածի համար պատասխանատու են թե՛ ընդդիմությունը, թե՛ իշխանությունը:
Պատասխանատվությունը բավական հարաբերական հասկացություն է, եթե չկան դրա չափորոշիչներ: Այսինքն, եթե չկան հստակ չափորոշիչներ, որոնցով չափվում և դատվում է տարբեր սուբյեկտների վարքը, ընդ որում ոչ միայն քաղաքականության, այլ կյանքի ցանկացած բնագավառում, ապա ամեն մեկին կարելի է պատասխանատու համարել ցանկացած բանի համար: Դա նույնիսկ կարելի է աբսուրդի հասնել:
Օրինակ` կարելի է մի ինչ որ չուկչայի վրա էլ դնել մարտի 1-ի պատասխանատվությունը, քանի որ նա չի ֆայմել ու ժամանակին չի եկել Հայաստան ու հանդուրժողության կոչով չի դիմել: Ահա այդպիսի աբսուրդային իրավիճակներից խուսափելու համար էլ մարդկությունն իր էվոլյուցիոն զարգացման ընթացքում կյանքի տարբեր ոլորտների համար սահմանել է պատասխանատվության չափորոշիչներ, իսկ ընդհանուր պետական կենսագործունեության համար սահմանել է Սահմանադրություն և օրենքներ:
Հայաստանն էլ ունի դրանցից, որտեղ գրված են քաղաքացիների, տարբեր քաղաքացիական և քաղաքական խմբերի, իշխանության մարմինների պարտականությունները, իրավունքներն ու լիազորությունները, կազմված է նրանց պատասխանատվության շրջանակը: Ուրեմն մարտի 1-ին որևէ մեկի պատասխանատվության շրջանակը պարզելու համար պետք է ոչ թե բարոյախրատական ճառեր արտասանել իշխանական ամբիոններից, որոնց թվին են պատկանում նաև հեռուստաընկերությունները, այլ պետք է պարզապես բոլորի գործողություններն անցկացնել Սահմանադրության և օրենքների պրիզմայով, որոշելու համար այս կամ այն անձի կամ խմբի պատասխանատվության շրջանակը:
Ո՞վ է մնացել Սահմանադրության և օրենքների շրջանակում, և ով է գործել այդ շրջանակից դուրս: Սակայն իշխանությունը և նրա մունետիկները չգիտես ինչու դա չեն անում և գերադասում են բարոյախրատական ճառերը, ինչը վկայությունն է այն բանի, որ Սահմանադրության և օրենքի հստակ չափորոշիչների հարցում նրանք պարզապես ասելիք և անելիք չունեն, քանի որ նրանց ասած ամեն բառ կարող է իրենց իսկ դեմ օգտագործել դատարանում: Սակայն այդ դեպքում լավ կլիներ, իհարկե, որ իշխանությունն ու նրա ապոլոգետները գոնե լռություն պահպանեին, բարոյախրատականության փոխարեն:
Դա գոնե առավել բարոյական է: Երբ տասը մարդ է սպանվում, հետևություններ պետք չէ անել, պետք է գտնել մարդասպաններին ու Սահմանադրության և օրենքի շրջանակներում պատասխանատվության ենթարկել: Հետևություններն արդեն կբխեն այդ պատասխանատվությունից: Ընդ որում, այդ հարցը թերևս կարևոր է ոչ միայն մարտի 1-ի կտրվածքով, կամ դրա կրկնություն թույլ չտալու համատեքստում:
Ի վերջո, Հայաստանում պետք է արմատավորվի չափման այդ միավորի գիտակցումը` Սահմանադրություն: հատկապես ներկայիս բուռն քաղաքական զարգացումների շրջանում դա չափազանց կարևոր է, քանի որ գործընթացները կարող են ունենալ թե լոկալ, թե լայնածավալ ցանկացած դրսևորում և Սահմանադրության գերակայությունն այստեղ ոչ թե զուտ մարդկային կյանքերի, այլ պետական, ազգային անվտանգության հարց է:
Ինչպիսին էլ լինեն պրոցեսները, ինչպիսի ընթացք էլ դրանք ունենան, եթե չափորոշիչը Սահմանադրությունն է և այն պահպանվում է մասնակից բոլոր կողմերից, ապա պետությանը ներքաղաքական բուռն զարգացումները չեն կարող վնասել ոչնչով:
Սահմանադրականության գիտակցումն է, որ կարող է փակել բուռն զարգացումների շրջանում իշխանության թեթև ձեռքով բուռն աճ արձանագրող բարոյախրատական, փարիսեցիական շահարկումների ճանապարհը:
