Թեև Հայաստանի քաղաքական դաշտում օրեցօր ավելի է ամրապնդվում նախագահական ընտրություններում միասնական թեկնածուի թեման, և արդեն իսկ կան քաղաքական ուժեր (ՀՅԴ և Հայ ազգային կոնգրես), որոնք կողմ են արտահայտվել դրան, այնուհանդերձ, երևի թե քաղաքական-հասարակական օրակարգում այդպիսով ավելի շատ արհեստական հարց է հասունանում, որը հետագայում ոչ թե համակարգի դեմ հասարակության հաջողությանը, այլ ընդամենը նոր քաղաքական խաղերին և արդարացումներին է ծառայելու: Դրա մասին է վկայում նաև այն, որ, օրինակ, հայտարարելով միասնական թեկնածուի գաղափարի հանդեպ դրական վերաբերմունքի մասին` այդ ուժերից ոմանք արդեն իսկ հայտարարում են, որ չեն պատկերացնում այլ թեկնածուի շուրջ քննարկում` բացի իրենց թեկնածուից:
Խնդիրը, սակայն, ամենևին այս կամ այն անձի միասնական թեկնածու լինելը չէ: Դա, եթե կուզեք, տեխնիկական հարց է, եթե չի լուծվում այլ ստրատեգիական կարևորության հարցը՝ ընտրությունների գործընթացի վերահսկողությունը, կեղծիքների ճանապարհի արգելափակումը: Իսկ այստեղ արդեն միասնական թեկնածուն դառնում է միֆական ինչ-որ եզրույթ, քանի որ անհրաժեշտ են զորեղ մեխանիզմներ` վերահսկողությունն իրականացնելու համար:
Խորհրդարանական ընտրությունները վկայեցին, որ միասնականությունն ավելի շատ տրաֆարետ է, հռչակագիր, քան ընտրությունների վերահսկողությունն իրականացնելու առարկայական միջոց: Բանն այն է, որ երեք ուժերը, որոնք միասնական շտաբ ձևավորեցին՝ ՀՅԴ, Կոնգրես և ԲՀԿ, ամպագոռգոռ խոստումներ և հայտարարություններ էին անում այդ միասնականության ազդեցիկության վերաբերյալ: Վարդան Օսկանյանը նույնիսկ հայտարարեց, թե ԲՀԿ-ն միայնակ այնպիսի վերահսկողություն է իրականացնելու, որ բոլորն են զարմանալու: Ընտրության արդյունքը ցույց տվեց, որ չնայած ամպագոռգոռ հայտարարություններին՝ միասնական ուժերը որևէ կերպ չկարողացան ՀՀԿ-ին խոչընդոտել ընտրախախտումների և զանազան մանիպուլյացիաների միջոցով ստանալու իրեն ցանկալի արդյունքը: Եվ այստեղ անկասկած դեր խաղաց նաև այն, որ ԲՀԿ-ն էլ իր համար ցանկալի արդյունք ստացավ ոչ պակաս խախտումների և մանիպուլյացիաների միջոցով՝ տրակտորներից սկսած, ակնոցներով և բաժանվող փողով վերջացրած, ինչի կապակցությամբ նույնիսկ մի անձ բերման ենթարկվեց իրավապահների կողմից:
Թե ինչու միասնականությունը չկարողացավ կանխել ՀՀԿ բացարձակ մեծամասնությունը` որևէ մեկը հանրությանը այդպես էլ չբացատրեց, այդ միասնական շտաբի ներկայացուցիչներից որևէ մեկը այդպես էլ հանրությանը չփորձեց հիմնավոր կերպով ներկայացնել, թե ինչու չհաջողվեց իրագործել ամպագոռգոռ հայտարարությունները: Մինչդեռ գլխավոր խնդիրը հենց այստեղ է՝ կանխել ընտրակեղծարար մեքենայի ընթացքը:
Կարո՞ղ են արդյոք քաղաքական ուժերը միասնական թեկնածուից առաջ որևէ միասնական մեթոդոլոգիա, միասնական առաջարկ ներկայացնել հասարակությանը այդ առումով, ընտրակեծղարարության դեմ պայքարի, ընտրական վերահսկողության գործնական մեխանիզմ առաջարկել կամ ներկայացնել և ստանձնել այդ մեխանիզմը կյանքի կոչելու պատասխանատվություն: Հենց սա է խնդիրը, ու այստեղ է, որ խնդրի լուծման անկարողությունը կքողարկվի հերթական միասնական ֆորմատով և դրանից բխող դեկլարացիաներով, որովհետև ով կարողանում է՝ անում է, ով չի կարողանում՝ արդարանում է, ինչով խորհրդարանական ընտրություններից հետո զբաղված են դրանից առաջ հասարակությանը զարմացնել խոստացող ուժերը:
Լուսանկարը՝ PanARMENIAN Photo-ի
