Ադրբեջանական և իսրայելական լրատվամիջոցները փետրվարի վերջին հաղորդել են սպառազինության վաճառքի ոլորտում աննախադեպ խոշոր գործարքի մասին, ըստ որի` Իսրայելը Ադրբեջանին վաճառելու է գերարդիական անօդաչու ինքնաթիռներ և հակաօդային ու հակահրթիռային պաշտպանության համակարգեր։ Գործարքի արժեքը 1 միլիարդ 600 միլիոն ամերիկյան դոլար է։
«Ազատություն» ռադիոկայանից տեղեկանում ենք, որ «Ջեյմսթաուն» վերլուծական հանդեսի մեկնաբան Սթիվեն Բլանքն ասել է, թե սպառազինությունն Ադրբեջան ուղարկելուց բացի, Իսրայելից այդ երկիր կգործուղվեն մեծ թվով մասնագետներ, տեխնիկներ և խորհրդականներ, ովքեր ադրբեջանցիներին կօգնեն ծանոթանալ այդ զինատեսակներին և գործադրել դրանք։
Առաջինն այդ գործարքի մասին լուրին արձագանքել է պաշտոնական Թեհրանը, քանի որ տեղեկություններ են տարածվել, թե զենքը կարող է կիրառվել Իրանի դեմ` այն դեպքում, եթե Իսրայելը ռմբահարի Իրանի միջուկային կենտրոնները։ Սակայն, փորձագետների համոզմամբ, դժվար թե ԱՄՆ-ը կամ Իսրայելն այդ զենքն օգտագործեն Իրանի դեմ։
Այդ տարբերակի անհավանականության մասին է վկայում մեկ այլ հանգամանք. ըստ մասնագետների` զենքի վաճառքի ասպարեզում 1 միլիարդ 600 միլիոն դոլարի գործարք մեկ-երկու շաբաթում չեն կնքում, դրան պարտադիր նախորդում են ամիսներ և նույնիսկ տարիներ տևող բանակցություններ, որոնք հնարավոր են միայն ռազմավարական խորը կապերի առկայության դեպքում։
Ուստի, ադրբեջանցի պաշտոնյաներն առանձնապես չեն ստում, երբ հավաստիացնում են, որ իսրայելական արտադրության սպառազենն Իրանի դեմ չէ։
Ավելին, նրանք բացահայտ ասում են, որ համակարգերը կարող են օգտագործվել Հայաստանի դեմ «օկուպացված տարածքները ուժով վերադարձնելու համար»։
Սթիվեն Բլանքի կարծիքով` դրա վտանգը հրատապ կդառնա այն պահին, երբ ադրբեջանցի զինվորականներին թվա, որ նրանք արդեն լավ են աշխատում զենքի հետ։
Գործարքն առնչվում է Իրանի և Ռուսաստանի շահերին։ Պաշտոնական Մոսկվային մտահոգում է այն, որ Իսրայելի կամ ԱՄՆ-ի կողմից հարվածի ենթարկված Իրանը կարող է ռազմական գործողությունները տարածել Կովկասի վրա։
Վրացիներն արդեն պատրաստվում են «Կովկաս-2012» զորավարժությունների, որոնց սցենարով` Հայաստանում տեղակայված ռուսական ուժերը տարածաշրջանում ընթացող պատերազմի հետևանքով ստիպված են գործել Ռուսաստանից կտրված վիճակում։
Ռուսները չեն բացառում, որ Իրանը հարվածների կենթարկվի մինչև այս տարվա ամառ։
Ըստ «Սթրաթեջիք ֆորքասթ» (Stratfor) կենտրոնի մասնագետների` չի բացառվում, որ Վաշինգտոնն է հավանություն տվել իսրայելա – ադրբեջանական գործարքին, առաջիկայում Իսրայելը կարող է վերսկսել զենքի վաճառքը Վրաստանին։
Վաշինգտոնը չի ցանկանում սրել հարաբերությունները Մոսկվայի հետ, սակայն նկատել է տալիս, որ վրդովված է Սիրիայի հարցում Ռուսաստանի դիրքորոշումից։
Այս ամենը վկայում է, որ Կովկասը աշխարհաքաղաքական մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն հիմնական դերակատարներ Մոսկվայի և Վաշինգտոնի, այլեւ ավելի ցածր քաշային կարգում հանդես եկող Իսրայելի և Իրանի համար։
