Ռուսաստանում, Պետդումայի ընտրությունից հետո, բավական հետաքրքիր և ըստ էության անկանխատեսելի գործընթացներ են տեղի ունենում: Այնտեղ ընդդիմությունը, կամ ավելի ճիշտ կլինի ասել քաղաքացիական հասարակությունը, սկսել է ժողովրդավարական պայքարի մի ալիք, որը բավական աննախադեպ է ռուսական վերջին տասնամյակի համար: Այսինքն, պուտինյան ռուսաստանը ստանում է քաղաքացիական բավականին զգալի մի հակադրություն, որի ճակատագիրը սակայն դեռ բավական անորոշ է:
Այսինքն, մեծ հաշվով անհասկանալի է, թե ինչի է հանգեցնելու ներկայիս շարժումը, ինչ առանցք է ձևավորվելու, ընդհանրապես ինչ հայեցակարգով է այն շարունակելու իր գոյությունը և ինչպես է մասնակցելու նախագահական ընտրություններին, որ տեղի են ունենալու մի քանի ամիս հետո: Այս ամենը դեռ պատասխան չունեն, սակայն նաև ակնհայտ է, որ եթե շարժումը հաջողվի դինամիկ պահել նախագահական ընտրություններին ընդառաջ, ապա կենսունակ թեկնածուի պարագայում, այն կարող է միանգամից մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ ունենալ և բազմապատկել իր թափը:
Խնդիրը սակայն հենց այն է, թե ով է լինելու նախագահի նրանց թեկնածուն: Սա ամենաբարդ խնդիրն է, որում պուտինյան Ռուսաստանն ունի առավելությունը, քանի որ կայացած մի համակարգ է, որտեղ ամեն ինչ տրամաբանական հայեցակարգի մեջ է: Եվ սա է խնդիրը՝ համակարգը ընդդեմ ոչ համակարգի: Այսինքն, քաղաքացիական շարժումն անգամ պահանջում է համակարգային բնույթ, պահանջում է համակարգային մոտեցում: Եթե չկա այդ այլընտրաքային համակարգը, ապա որքան էլ բազմամարդ լինի շարժումը, միևնույն է այն բախվում է առկա հետադիմական համակարգի «հարաբերական առավելություններին» և տեղի տալիս, թեկուզ և հաճախ անարդար միջոցներով:
Սակայն, այս ամենով հանդերձ, ռուսաստանյան իրադարձությունների մեզ համար կարևոր կետն այն է, թե այդ ամենը ինչով կարող է անդրադառնալ Հայաստանի վրա: Այստեղ իրավիճակը ավելի պարզ և որոշակի չէ, քան այսպես ասած Ռուսաստանի քաղաքացիական ալիքի ճակատագիրը: Ի՞նչն է խնդիրը: Խնդիրը այն է, որ ռուսական ընդդիմությունը կարծես թե երբեք որևէ կերպ հստակ չի ներկայացրել իր մոտեցումներն ու պատկերացումները և կովկասյան քաղաքականության, և թե մասնավորապես Հայաստանի հանրապետության հանդեպ: Այսինքն, մենք չգիտենք, թե ռուսական ընդդիմությունը, որ ներկայումս քաղաքացիական «բարիկադների» վրա է, ինչպես է վերաբերում Հայաստանին, հայ-ռուսական հարաբերությանը, Ղարաբաղի խնդրին, հայ-թուրքական խնդրին, Կովկասին և Կովկասում Հայաստանի դերին, ինչպես է վերաբերում այլ ռեգիոնալ հարցերի և կոմբինացիաների: Այս ամենը ռուսական ընդդիմության մասով խիստ անորոշ է:
Այսինքն, ողջունելով ազատական և ժողովրդավարական արժեքների արշավը Ռուսաստանում, ինչպես ցանկացած այլ երկրում, մենք այնուհանդերձ պետք է չմոռանանք վերը բերված իրողությունների մասին: Իսկ սա նշանակում է, որ Հայաստանում պետք է լինի սթափ հայացք տեղի ունեցողին, որպեսզի չլինեն անժամանակ բացականչություններ, ու որպեսզի նաև ժամանակին հնչեն հարցադրումները՝ հստակ և կոնկրետ:
