Դեկտեմբերի 13-ին ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատը ընդունեց թիվ 306 բանաձևը: Բանաձևի համաձայն` պետք է վերադարձնել հայերից, ասորիներից, հույներից և այլ քրիստոնյա համայնքներից բռնագրավված եկեղեցական ունեցվածքը և վերջ տալ կրոնական խտրականությանը, թույլ տալ կրոնական փոքրամասնություններին առանց սահմանափակման պատարագ և այլ ծեսեր կատարել, վերադարձնել քրիստոնեական եկեղեցիները և պաշտամունքի այլ վայրերը, վանքերը, դպրոցները, հուշարձանները: Ըստ բանաձևի` պետք է նաև թույլատրել քրիստոնեական եկեղեցու գույքի տերերին առանց սահմանափակման պահպանել, վերականգնել և վերանորոգել դրանք:
Արդեն հնչում են կարծիքներ, որ Պոլսո պատրիարքարանը ի զորու չէ այս ամենը տնօրինել, պահել, վերանորոգել: Եվ բացի բանաձևի ընդունման դրական կողմից, կան նաև վտանգներ` կապված դրանց պահպանության հետ:
Ըստ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի` այստեղ ստեղծվելու է ներքին հարց, և ունեցվածքը Թուրքիայի կառավարությունը փոխանցելու է Պոլսո պատրիարքարանին:
Մշակույթի նախկին փոխնախարար, ճարտարապետ, Էրեբունի թանգարանի տնօրեն Գագիկ Գյուրջյանը բանաձևը համարում է Թուրքիայում համայնքների և համայնքային կալվածքների մասին հրամանագրի շարունակությունը, որով ժամանակին առգրավված շինությունները պետք է վերադարձվեին: ԱՄՆ Կոնգրեսի այս բանաձևը, Գագիկ Գյուրջյանի խոսքերով, ավելի շուտ հորդոր է Թուրքիային, որ իր ընդունած օրենքը շարունակի իրագործել, քանի որ թեև օրենքը կա, սակայն չի իրագործվում. «Եթե դա հնարավոր լինի իրականացել, այդ դեպքում կարելի է հույս ունենալ, որ Աղթամարը կտրամադրվի Ստամբուլի մեր պատվիրակությանը»,- նշեց Գ. Գյուջյանը:
Իսկ ինչ վերաբերում է (ամբողջական) Թուրքիայի տարածքում ավերված քրիստոնեական եկեղեցիներին, վանքերին` թանգարանի կարգավիճակ ունեցող հոգևոր շինություններին, Գագիկ Գյուրջյանը նկատեց, որ սա հեռու ապագայի խնդիր է, այս բանաձևը ավելի շատ հանրահայտ կառույցների մասին է, որոնք, ոչ մի կասկած չկա, որ հայկական են, և հայոց պատրիարքարանը այսպես թե այնպես տեր ու տնօրեն է այս ամենին: «Ինչ վերաբերում է մյուսներին, երկար ճանապարհի խնդիր կա` ապացուցելու, որ բանաձևի ընդունումը ինքնին, բոլոր դեպքերում, դրական բան է, փոքրամասնությունների իրավունքները առաջին պլան են մղվում և չեմ կարծում այստեղ վտանգ կա, թե արդյոք Պոլսո պատրիարքարանը կկարողանա՞ տնօրինել, թե՞ ոչ»,- ասաց Գ. Գյուրջյանը:
Նրա կարծիքով, սա կխթանի ազգային փոքրամասնություններին տեր կանգնել իրենց ունեցվածին, այսինքն` եթե նրանց նկատմամբ որևէ ոտնձգություն է լինում, արդեն վկայակոչելով այս բանաձևը կամ իրենց օրենքը մատնանշելով, կարող ես հեռու պահել նրանց ոտնձգությունից. «Իսկ հիմա երբ այդ ամենը չկա, դու ոչ մի ձևով չես կարողանում վերահսկել: Իմ կարծիքով, սա լեգիտիմացման` որպես մեր սեփականություն, գործընթաց է»,- նկատեց Գագիկ Գյուջյանը:
