Վաղը Հայ Առաքելական եկեղեցին կտոնի Գյուտ Խաչի տոնը: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ տոնի պատմությունն ու նշանակությունը ներկայացրեց Նուբարաշեն համայնքի հոգևոր հովիվ Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը:
Ըստ քահանայի` Հայ Առաքելական եկեղեցին ունի խաչին նվիրված չորս տոն, որոնցից մեկը՝ Գյուտ Խաչի տոնը, նշվում է վաղը: Խաչին նվիրված չորս տոներն են` Երևումն Սուրբ Խաչի, Խաչվերաց, Վարագա Սուրբ Խաչի և Գյուտ Խաչի:
Ներկայացնենք տոնի պատմությունը. Քրիստոսի արյամբ ողողված խաչը մեծ հրաշքներ էր գործում` խաչով մարդիկ քրիստոնյա էին դառնում: Երուսաղեմում հրեաները հալածում էին քրիստոնյաներին և չէին ընդունում խաչը, այս պատճառով վերցնում են տիրոջ խաչափայտը և թաղում հողի տակ: Պատրոնիկե թագուհին ցանկանում է գտնել խաչափայտը. գտնում է երեքը, և որպեսզի պարզի, թե ո՞րն է Տիրոջ խաչափայտը, դնում է մահացած աղջկա վրա, ով կենդանանում է, խաչը սկսում է բազում հրաշքներ գործել: Երբ թագավորն ու թագուհին մահանում են, հրեաները նորից առևանգում են խաչը և այն թաղում աղբակույտի մեջ: 315 թվականին, երբ քրիստոնեությունը դարձավ ազատ դավանելու կրոն, Հեղինե կայսրուհին գնում է փնտրելու տիրոջ խաչափայտը և երկնքից նշան ստանալու: Տիրոջ ողորմությամբ Հուդա անունով մի հրեայի օգնությամբ գտնում է խաչափայտը, գտնում է նաև Պիղատոս կուսակալի եռալեզու տախտակը, որի վրա գրված էր՝ «Հիսուս Քրիստոս թագավոր հրեաների»: Եվս մեկ անգամ համոզվելու համար, որ գտել է Տիրոջ խաչափայտը՝ այն դնում է մահացածի մարմնին, և նա կենդանանում է: Դա 327թ. էր, այդ ժամանակից ի վեր խաչի գյուտը տոնվում է ընդհանրական եկեղեցում, այսինքն` բոլոր քրիստոնեական եկեղեցիներում:
Հայաստանում խաչին նվիրված վերջին տոնը` Գյուտ Խաչի տոնը, տոնվում է հոկտեմբերի 26-ի մերձակա կիրակի օրը:
«Այս օրը եկեղեցում պարզապես պատարագ է մատուցվում, և քանի որ վերջին տոնն է, այլ ծիսական արարողություններ չկան»,- նշեց քահանան` հավելելով, որ խաչափայտի մասունքներից ունի նաև Հայ Առաքելական եկեղեցին. դրանք պահպանվում են Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին եկեղեցում:
