Հունիսի 26-ին, ինչպես հասկացվում է պաշտոնական հաղորդագրությունից, ադրբեջանական կողմի նախաձեռնության տեղի է ունեցել Ադրբեջանի և Իրանի նախագահներ Իլհամ Ալիևի և Մասուդ Փեզեշքիանի հեռախոսազրույցը, որի ընթացքում Իլհամ Ալիևը ևս մեկ անգամ ներկայացրել է իրանա-իսրայելական հակամարտության վերաբերյալ Բաքվի տեսակետը և տարածաշրջանում իրավիճակի սրացման շուրջ Ադրբեջանի անհանգստությունը:
Հասկացվում է, որ իրանա-իսրայելական լարվածությունը Բաքվի և Թեհրանի միջև նախագահների մակարդակով քննարկվել է նաև նախկինում, ամենայն հավանականությամբ, Փեզեշքիանի՝ Բաքու այցի ընթացքում, քանի որ Իլհամ Ալիևի պաշտոնական կայքի ձևակերպմամբ՝ նաև «ևս մեկ անգամ» է ներկայացրել խնդրի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը: Բաքուն պաշտոնապես կողմ է Պաղեստինի անկախ պետության ստեղծմանը, իսկ Իրանը Իսրայելի պետականությունը չի ճանաչում, նրա տարածքն անվանում է Պաղեստին:
Հեռախոսազրույցի ընթացքում Ալիևը Փեզեշքիանին շնորհավորել է Իսրայելի հետ հրադադարի հաստատման կապակցությամբ, զոհերի առթիվ ցավակցություն հայտնել, վիրավորներին մաղթել շուտափույթ ապաքինում, ինչի համար Իրանի նախագահը երախտագիտություն է հայտնել: Ալիևը Փեզեշքիանին հրավիրել է Բաքու, որտեղ եկող ամիս պետք է գումարվի Տնտեսական համագործակցության կազմակերպության գագաթաժողով:
Դիվանագիտական ձեւակերպումներից եթե վերացարկվենք, ապա Ալիև-Փեզեշքիան հեռախոսազրույցի բուն իմաստն այն է, որ Թեհրանը Բաքուն չի դիտարկում իր դեմ Իսրայելի ագրեսիայի մասնակից: Վերջին օրերին լրատվամիջոցները, հղում անելով Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին մոտ մի թելեգրամյան ալիքի, տեսակետ էին գեներացնում, որ «ուշքի գալուց հետո Իրանը կպատժի Ադրբեջանին»:
Տպավորություն կար, որ իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունները որոշակի ժամանակահատվածում մի մակարդակով ցածր կլինեն: Երևում է՝ Իրանում ԻՀՊԿ և հոգևոր առաջնորդի ազդեցությունը զգալիորեն թուլացել է: Եվ եթե անգամ Իսրայելն իրոք Ադրբեջանի տարածքն օգտագործել է, ապա նախագահ Փեզեշքիանը միջադեպը համարում է հարթված:
Իրանի համար այսօր գերխնդիր է հարևանների հետ հարաբերությունները չբարդացնել: Այս իմաստով չափազանց կարևոր է, որ Ալիևը Փեզեշքիանին Բաքու է հրավիրում՝ մասնակցելու Տնտեսական համագործակցության կազմակերպության գագաթաժողովին:
Նախապես Թուրքիայի, Իրանի և Պակիստանի կողմից հիմնադրված այդ կառույցին անդամակցում են Կենտրոնական Ասիայի երկրները, կազմակերպությունը համագործակցում է Պարսից ծոցի արաբական միապետությունների հետ: Իսրայելի հետ գրեթե ճակատագրական նշանակության զինված հակամարտությունը հարաբերականորեն հաղթահարած Իրանի համար ՏՀԿ գագաթաժողովին մասնակցությունը քաղաքական լուրջ նշանակություն ունի: Մոտ երկու շաբաթ տեւած ռազմական գործողությունները վկայեցին, որ անվտանգային հարցերում Իրանը դաշնակից չունի: Ըստ երևույթին՝ Իրանում սկսվում է հնարավորությունների և հեռանկարի վերագնահատում, և նախագահ Փեզեշքիանին հաջողվել է «երկիշխանության փորձությունից հաղթող դուրս գալ»: Այս իրավիճակը Հայաստանին պետք է թելադրի ավելի առարկայան հարթություն բերել Իրանի հետ հարաբերությունները:
