Խորհրդարանում հնչած հարցին, թե ինչո՞ւ Թուրքիան չի կատարում Հայաստանի հետ պայմանավորվածությունն ու չի բացում սահմանը երրորդ երկրների քաղաքացիների համար, արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը պատասխանել է, որ Անկարան, այդուհանդերձ, հայ-թուրքական հարաբերությունը կապում է հայ-ադրբեջանական հարաբերության հետ: Սա, իհարկե, նորություն կամ գաղտնիք չէ: Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն օրերս հայտարարեց, թե ոչ մի քայլ չեն անի առանց «եղբայր Ադրբեջանի» հետ համակարգելու:
Ավելին՝ բուն պայմանավորվածությունը՝ բացել սահմանը երրորդ երկրների քաղաքացիների համար, ըստ էության, հենց վերաբերում է Ադրբեջանին, որովհետև Ադրբեջանի հետ ճանապարհների ապաշրջափակումն է, որ կարող է «իմաստավորել» հայ-թուրքական այդ պայմանավորվածությունը: Այդ դեպքում հարց կառաջանա, թե ինչո՞ւ է այն ձեռք բերվել, եթե չի եղել ճանապարհների հարցում ապաշրջափակման առաջընթաց: Ինչո՞ւ է Անկարան գնացել այդպիսի համաձայնության, որի մասին հայտարարվվեց 2022 թվականի հուլիսի 1-ին Վիեննայում կայացած հատուկ բանագնացների հանդիպումից հետո:
Թերևս, պայմանով, որ Հայաստանն էլ համաձայնության է գնալու ճանապարհների ապաշրջափակման հարցում: Չի եղել համաձայնություն այդ հարցում, Թուրքիան չի իրականացրել սահմանի վերաբերյալ պայմանավորվածությունը: Ընդ որում՝ բանագնացների նախորդ երեք հանդիպումներից հետո չէր հայտարարվել որևէ պայմանավորվածության մասին, իսկ այդ՝ չորրորդ հանդիպումից հետո եղավ տեղեկություն, որ ձեռք է բերվել սահմանը երրորդ երկրների քաղաքացիների համար բացելու պայմանավորվածություն:
Բայց հաջորդ երկու տարիներին ոչ միայն չիրականացվեց այդ պայմանավորվածությունը, այլ, ըստ էության, չեղավ նաև հատուկ բանագնացների որևէ հանդիպում: Հինգերորդ հանդիպումը եղավ միայն երկու տարի անց՝ 2024 թվականի հուլիսի 31-ին, հայ-թուրքական սահմանին: Հանդիպման մի մասը տեղի ունեցավ հայկական կողմում, մյուս մասը՝ թուրքական: Նորությունն այն էր, որ կողմերը կուսումնասիրեն Կարս-Գյումրի երկաթուղու վերականգնման տեխնիկական կարիքները և հնարավորությունը:
Արարատ Միրզոյանը խորհրդարանում հայտարարել է, որ Բաքվին առաջարկ են ուղարկել ապաշրջափակման թեմայի վերաբերյալ և ստացել «կիսապաշտոնական ողջույն»: Թե հատկապես ինչ է նշանակում և ինչպես է արտահայտվել այդ «կիսապաշտոնական ողջույնը», Հայաստանի ԱԳ նախարարը չի ասել: Սակայն հարկ է նաև ընդգծել, որ, թերևս, միամտություն կլինի մտածելը, որ հայ-թուրքական հարաբերության հարցում որևէ քայլ Թուրքիան կանի միայն Ադրբեջանի հետ համաձայնեցման դեպքում:
Անկարայի համար հայ-թուրքական հարաբերության թեման նաև առավել լայն՝ աշխարհաքաղաքական առավել ընդգրկուն մասշտաբի թեմա է, և այդ հարցը Անկարան պայմանավորելու է նաև Կովկասով շահագրգռված աշխարհաքաղաքական խաղացողների հետ իր քննարկումների և համաձայնությունների հանգամանքով: Թեև, խոշոր հաշվով, իհարկե, այդ մասշտաբի հարց է նաև ճանապարհների ապաշրջափակումը և այն բոլորովին լոկ հայ-ադրբեջանական խնդիր չէ:
