Ադրբեջանում խորհրդարանական ընտրությունների քարոզարշավը մեկնարկել է: «Մուսավաթ» կուսակցությունը նախընտրական իրավիճակի գնահատման միջանկյալ զեկույց է հրապարակել, որտեղ մի քանի համակարգային թերություններ է մատնանշում: Մասնավորապես, արձանագրված է, որ «չկա մրցակցային միջավայր, ընտրական օրենսդրությունը թերի է, վարչախումբը շարունակում է հետապնդել ընդդիմախոսներին եւ այլախոհներին, սահմանափակված է հավաքների ազատությունը»: «Մուսավաթը» հայտնում է, որ, չնայած բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերի առկայությանը, ԿԸՀ-ն մերժել է իր երեք թեկնածուների գրանցումը:
Կուսակցությանը, այդուհանդերձ, հաջողվել է գրանցել 25 պատգամավորի թեկնածու: Նա հավատարիմ է արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու որոշմանը և դիմել է ԿԸՀ՝ բոլոր ընտրատարածքներում գրանցելու իր «մի քանի հարյուր» դիտորդներին, որոնք սեպտեմբերի 1-ին մոբիլ խմբերով կհետևեն քվեարկության ընթացքին, որպեսզի օրենքի խախտումներ թույլ չտրվեն:
Երբ ապրիլի սկզբին «Մուսավաթի» արտահերթ համագումար հրավիրվեց, եւ կուսակցության առաջնորդ ընտրվեց Իսա Գամբարը, Բաքվի փորձագիտական որոշ շրջանակներից հնչեց տեսակետ, որ նա «վերադառնում է մեծ քաղաքականություն եւ, հավանաբար, կընտրվի Միլլի մեջլիսի նախագահ»: Պատգամավորության թեկնածուների առաջադրման փուլում, սակայն, հայտնի դարձավ, որ Գամբարը անձամբ մանդատ ստանալու հավակնություն չունի:
Ներկա փուլում «Մուսավաթի» դերակատարության երկու տարբերակ է գնահատվում: Փորձագետների մի մասը կարծում է, որ Իսա Գամբարի եւ Իլհամ Ալիեւի աշխատակազմի միջեւ «գաղտնի համաձայնություն» է ձեռք բերվել, եւ «Մուսավաթը» խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցում է, որպեսզի Ադրբեջանում քաղաքական մրցակցության իմիտացիա կազմակերպվի: Խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցում է նաեւ Real ընդդիմադիր կուսակցությունը, իսկ առհասարակ գրանցված քաղաքական ուժերից արտահերթ ընտրությունները միայն Ժողովրդական ճակատն է բոյկոտել:
«Մուսավաթի» քաղաքական ռեինկառնացիայի երկրորդ եւ ավելի խորքային պատճառը որոշ մեկնաբաններ համարում են Թուրքիայի Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցության մունիցիպալ ընտրություններում հաղթանակը: Բանն այն է, որ «Մուսավաթը» ունի թուրքամետ-արեւմտյան կողմնորոշման կուսակցության համարում:
Ոմանք կարծում են, որ Իլհամ Ալիեւը փորձում է քեմալական-Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցության վերնախավի հետ «գործնական կապեր հաստատել» եւ այդ նպատակով քաղաքական ասպարեզ է բերում «Մուսավաթին»: Եվրոպայում ադրբեջանական վտարանդիության աղբյուրները ոչ միայն լուրջ չեն համարում այդ տեսակետը, այլեւ պնդում են, որ Իսա Գամբարը Թուրքիայում «ոչ մի հեղինակություն չունի, արժեզրկվել է որպես Իլհամ Ալիեւի կամակատար, եւ ոչ ոք նրա հետ գործ չի ունենա»:
Որքանո՞վ են ճիշտ նրանք կամ մյուսները, որ «Մուսավաթին» վերագրում են Ալիեւի եւ Թուրքիայի ընդդիմության միջեւ «փոստատարի» դերակատարություն՝ էական չէ: Դիտարժան է ինքնին խնդրի բարձրաձայնումը, ինչը ենթադրում է, որ Իլհամ Ալիեւն իրեն «հավերժական» է համարում, Էրդողանին՝ «անցյալում մնացած» եւ ձգտում է Թուրքիայի ընդդիմադիր շրջանակներում նոր կապեր ստեղծել:
Հավանական է, որ Բաքվի եւ Անկարայի միջեւ վերջին շրջանի սառնությունը պայմանավորված է նաեւ այդ հանգամանքով: Թուրքիան եւ Ադրբեջանը, իհարկե, այնպիսի տարաձայնություններ չունեն եւ, ամենայն հավանականությամբ, չեն էլ ունենա, որ Հայաստանին դիվանագիտական ռեսուրս ծառայեն, բայց Էրդողան-Ալիեւ հարաբերություններում թեկուզ նվազագույն «տարընթերցումը» կարող է օգտագործվել:
«Մուսավաթի» գրանցված թեկնածուներից քանի՞սը կանցնի խորհրդարան: Եթե իշխանությունը Գամբարին երեքից հինգ մանդատ շնորհի, ապա պարզ կդառնա, որ նա, իրոք, ժողովրդավարության եւ քաղաքական մրցակցության իմիտացիա է ստեղծել: Իսկ եթե «Մուսավաթը» ներկայանալի խմբակցություն ձեւավորի, ուրեմն նրան նաեւ արտաքին քաղաքական դերակատարություն է վերապահվում: Իրեն ադրբեջանական պետության հիմնադիր համարող կուսակցությունը կարող է հայ-ադրբեջանական որեւէ համաձայնություն խորհրդարանում տապալելու գործիք դառնալ: Նման իրավիճակում Ալիեւը «դեմոկրատիայի շքահանդես» կազմակերպելուն դեմ չէր լինի:
