Անկարայում հուլիսի 7-8-ին կայացած ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովի հիմնական արդյունքներից մեկը, անկասկած, պոստկոնֆլիկտային Ուկրաինայի անվտանգությանը Թուրքիայի մասնակցության մասին պայմանավորվածությունն է։ Ճիշտ է, այդ մասին հայտարարվել է ավելի ուշ, երբ Թուրքիայի արտգործնախարար Ֆիդանը այցելել է Կիև, բայց պարզ է, որ նման շատ սկզբունքային հարցում Անկարան չէր կարող «մրցանակակիր» դառնալ, եթե չստանար Միացյալ Նահանգների և Հյուսիս-ատլանտյան դաշինքի մյուս գործընկերների համաձայնությունը։
Եթե այդ ծրագիրը կյանքի կոչվի, ապա Սև ծովում Ռուսաստանի առանց այդ էլ վտանգված ռազմական ներկայությունը ավելի կթուլանա։ 18-րդ դարավերջին Ռուսաստանը Օսմանյան կայսրության դեմ պատերազմ է մղել Սև Ծովում և Բոսֆոր-Դարդանելի նեղուցում ռազմական ներկայության համար։ Ճիշտ է, նեղուցները, ի վերջո, մնացել են Թուրքիայի իրավազորության ներքո, բայց ԽՍՀՄ-ը, ապա և անկախ Ռուսաստանը ռազմածովային ուժերի ներկայությունը պահպանել են նաև Միջերկրականում։
Վերջին շրջանում տեղեկություններ են տարածվել, որ Ռուսաստանը Սիրիայի նոր իշխանությունների հետ Տարտուսի ռազմածովային հենակայանը պահպանելու հարցով բանակցություններ է վարում։ Փորձագետները, սակայն, համոզված են, որ ինչ արդյունք էլ դրանք արձանագրեն, Ռուսաստանը այլևս նախկին ներկայությունը չի ունենա։
Բաքվի մամուլը վերջին օրերին Կասպից ծովի «ռազմականացման» խնդրին ընդգծված հետաքրքրություն է ցուցաբերում։ Այդ թեման հրատապ է դարձել, երբ փետրվարի վերջին Իրանի դեմ սկսած ռազմագործողությունների ընթացքում իսրայելա-ամերիկյան ուժերը առաջին անգամ ռմբակոծել են իրանական Էնզելի նավահանգիստը։ Այն գտնվում է Իրանի հյուսիսում և Ռուսաստանի ու Կասպյան ավազանի այլ երկրների հետ Իսլամական հանրապետության ծովային հաղորդակցության գլխավոր հանգույցն է։
Էնզելի նավահանգստի ռմբակոծումները չեն շարունակվել, բայց փաստը, ամենայն հավանականությամբ, խորհրդանշական է։ Ռուսաստանին և Իրանին հղվել է հստակ ազդակ, որ Էնզելի-Աստրախան լոգիստիկան ամենևին էլ անվտանգ և երաշխավորված չէ։ Ռուսաստանը Ուկրաինայի դեմ պատերազմին ընդառաջ Կասպյան նավատորմիղի հրամանատարական կետը և գլխավոր կայանատեղին Աստրախանից տեղափոխել է Կասպիյսկ։ Կասպից ծովի ավազանը Ռուսաստանը օգտագործել է Սիրիայում «Կալիբր» հրթիռներով թիրախներ խոցելու համար։ Ըստ տեղեկությունների, Ռուսաստանը նույն վայրերից հրթիռներ է արձակում նաև Ուկրաինայի դեմ։
Փաստացի Թուրքիային հաջողվել է Ռուսաստանի ռազմածովային ուժերին «սեղմել» Միջերկրական և Սև Ծովերում։ Բացառված չէ, որ նույնը տեղի ունենա նաև Կասպից ավազանում։ Մերձկասպյան հինգ երկրներից երեքը՝ Ղազախստանը, Թուրքմենստանը և Ադրբեջանը, Թուրքական պետությունների կազմակերպության անդամ են։ Ավելի քան քառորդ դար ԱՄՆ-ը աջակցել է, որպեսզի Կասպից ծովում Ադրբեջանը արդիական ռազմածովային ուժեր ունենա։ Վերջին տարիներին Թուրքիան և Ադրբեջանը նաև ռազմածովային ուժերի համատեղ զորավարժություններ են անցկացնում։
