«Ազատություն» ռադիոկայանի հայկական ծառայությանը տված հարցազրույցում Քարնեգիի հիմնադրամի Կովկասի հարցերով ավագ փորձագետ Թոմաս դե Վաալը հայտարարել է, որ (որպես այդպիսին) Հարավային Կովկաս այժմ գոյություն ունի միայն քարտեզի վրա՝ որպես աշխարհագրական երևույթ, սակայն որպես տնտեսական-քաղաքական երևույթ` ցավոք սրտի, Հարավային Կովկաս գոյություն չունի։
Գնահատելով Խորհրդային Միության փլուզումից հետո անցած 20 տարիները Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի համար` դե Վաալըհավելել է. «Գոյություն ունեն երեք անկախ պետություններ, դե ֆակտո գոյություն ունեն նաև երեք անջատողական երևույթներ` Աբխազիան, Հարավային Օսիան և Ղարաբաղը։
Պատկերն այնքան աղետալի չէ, որքան, ասենք, անցյալ դարի 15 կամ 20-ական թվականներին, սակայն նաև լավագույնը չէ, և տպավորությունն այնպիսին է, որ հիմնական աշխարհը առաջ է գնում, իսկ այս երեք երկրների դեպքում չի զգացվում, թե նրանք զարգանում են դինամիկ կերպով։ Նույնիսկ Վրաստանում, որը թվում է` քայլեր է կատարում առաջ շարժվելու համար, դա չի զգացվում: Այս երկրներում մտովի դեռ ապրում են 90-ականների խնդիրներով, ողջ աշխարհում գլոբալիզացիոն երևույթներ են տեղի ունենում, և այդ առումով այս երկրները փոքր-ինչ հետ են մնում»։
«Իսկ 20 տարիների ընթացքում փոխվե՞լ է արդյոք գերտերությունների ներկայությունը կամ ազդեցությունն այս տարածաշրջանում», – այս հարցին Թոմ դե Վաալը արձագանքեց. – «Առաջին հերթին պետք է ասել, որ կայսերական նվաճումների դարաշրջանն անցել է, որ այլևս չեն լինի Կովկասը գաղութացնելու փորձեր ո՛չ Ռուսաստանի, ո՛չ Թուրքիայի, Իրանի կամ ԱՄՆ-ի կողմից:
Բարեբախտաբար, այդ շրջանն անցել է, և ես չեմ տեսնում մեծ հարևանների կողմից մեծ նկրտումներ Կովկասի նկատմամբ։ Ռուսաստանը, իհարկե, հետաքրքրված է Աբխազիայով, սակայն ժամանակակից Ռուսաստանի համար Հյուսիսային Կովկասը, Ուկրաինան ու Ղազախստանն ավելի կարևոր և առաջնահերթ են: Իրանն այժմ իր ներքին խնդիրներով է զբաղված, Թուրքիան ավելի շուտ տնտեսական խաղացող է այս տարածաշրջանում, ԱՄՆ-ը նույնպես այժմ բազմաթիվ խնդիրներ ունի լուծելու:
Ինձ համար գլխավոր հարցը Եվրամիությունն է։ Իհարկե, դեռ հարց է` եթե Եվրամիությունը կարողանա լուծել իր տնտեսական հարցերը և գործել որպես մեկ միություն, ապա կարող է իրոք դրական ազդեցություն ունենալ տարածաշրջանի վրա, սակայն այդ հեռանկարն էլ դեռ շատ հեռավոր է։ Այսինքն, այժմ կարելի է արձանագրել, որ Հարավային Կովկասի երեք անկախ պետությունները, մեծ հաշվով, պետք է ապրեն իրենց սեփական ռեսուրսներով»:
