Հայաստանում ստեղծվել է ԱԱԾ հատուկ ստորաբաժանում, որը պետք է իրականացնի Հայաստանով անցնող տարածաշրջանային և միջազգային կոմունիկացիաների, այն է՝ ճանապարհների, երկաթգծերի, գազամուղերի, մալուխների, էլեկտրահաղորդման գծերի, ինչպես նաև այս կոմունիկացիաներով ապրանքների, բեռների, տրանսպորտային միջոցների և մարդկանց անցման անվտանգության ապահովում, նոյեմբերի 2-ի կառավարության նիստում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:
«Այսօր արդեն կարող ենք արձանագրել, որ ստորաբաժանումը արդեն ձևավորված է, շոշափելի մասով համալրված է ու երեկնվանից սկսել է իրա աշխատանքները», հայտարարել է Նիկոլ Փաշինյանը, ասելով, թե ստորաբաժանումը փաստորեն «Խաղաղության խաչմերուկ»-ի անվտանգությունն ապահովող ստորաբաժանում է: Փաշինյանի հայտարարությունը միանգամից հարց է առաջացնում, թե ի՞նչ աշխատանք է սկսել ստորաբաժանումը, եթե չկա որեւէ բացված կոմունիկացիա, չկա որեւէ բեռների կամ մարդկանց տեղափոխում «Խաղաղության խաչմերուկով», եւ անգամ գործնականում չկա այդ նախագծի կամ գաղափարի հանդեպ միջազգային որեւէ շոշափելի եւ առարկայական արձագանք: Այդ պայմաններում ստեղծվում է տպավորություն, որ ԱԱԾ ստորաբաժանման ձեւավորումը առավելապես միտված է ապահովել «Խաղաղության խաչմերուկ» ծրագրի տեղեկատվա-քարոզչական սպասարկումը: Կամ, ստորաբաժանման ստեղծումը ենթադրում է, որ կան, կամ շատ մոտ են գործնական զարգացումներ հաղորդուղիների ապաշրջափակման առնչությամբ:
Մյուս կողմից սակայն, չէ՞ որ դեռեւս չկա լիարժեք համաձայնություն խաղաղության պայմանագրի շուրջ, սահմանազատման եւ սահմանագծման շուրջ: Որեւէ կերպ համաձայնեցված չէ նաեւ այն ռեժիմը, որով պետք է տեղի ունենա հաղորդուղիների ապաշրջափակումը: Մեկ այլ հարց է այն, թե ի՞նչ կարիք կար ստեղծել հատուկ ստորաբաժանում: Միթե՞ Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայության եղած կառուցվածքը թույլ չէր տալիս ապահովել անվտանգությունը՝ հարկ եղած դեպքում: Կամ, ինչու՞ ԱԱԾ ստորաբաժանում, եւ ոչ թե օրինակ ոստիկանության: Անկասկած, «խաղաղության խաչմերուկը» միտք է, գաղափար է, որին ինքնին դեմ արտահայտվելը կլինի տարօրինակ: Սակայն, անկասկած է եւ այն, որ այդօրինակ «խաչմերուկները» խոսքով կամ շնորհանդեսով չէ, որ իրագործվում են, եթե խոսքը վերաբերում է ընդհուպ աշխարհաքաղաքական պայքարի կիզակետ ռեգիոններից մեկին, նաեւ առանցքային, թիրախային հարցերից մեկին՝ ռեգիոնալ կոմունիկացիաների վերահսկողություն:
Երեւանի հայտարարությունը առնվազն ֆորմալ իմաստով նշանակում է, որ Հայաստանն ինքն է իրականացնելու վերահսկողությունը: Ըստ այդմ, ստեղծելով ԱԱԾ հատուկ ստորաբաժանում, Հայաստանը փաստացի հայտարարում է, որ հրաժարվու՞մ է նոյեմբերի 9-ի 9-րդ կետից: Ինչ խոսք, առաջանում է նաեւ հարցը, թե ընդհանրապես ինչպես կարող է աշխատել այդ իններոդ կետը, եթե ոչ միայն չեն աշխատում նոյեմբերի 9-ի հայտարարության մյուս բոլոր կետերը, այլ գործնականում, փաստացի վերացված են նաեւ դրանց հետագա աշխատանքի հնարավորությունները: Ի դեպ այդ առումով հրատապ բաց է 8-րդ կետի ճակատագիրը՝ գերիների եւ պահվող անձանց ազատ արձակումը: Միեւնույն ժամանակ, այդ դեպքում ինչու՞ չի հայտարարվում 9-րդ կետի չեղարկման մասին:
Հիշեցնեմ, որ դրանում խոսվում է ռեգիոնալ բոլոր կոմունիկացիաների ապաշրջափակման մասին, խոսվում է այն մասին, որ Հայաստանն ապահովում է անվտանգ կապը Նախիջեւանի եւ Ադրբեջանի արեւմտյան շրջանների միջեւ, իսկ բեռնափոխադրումների վերահսկողությունն իրականացնում է Ռուսաստանի ՖՍԲ սահմանապահ ծառայությունը: Թե՞ ԱԱԾ հատուկ ստորաբաժանումը իրականացնելու է բեռնափոխադրումների անվտանգություն, որի պարտավորությունն ի դեմ նույն 9-րդ կետով հենց Հայաստանի վրա է, իսկ վերահսկողությունը նշանակում է այլ հարց եւ այլ ռեժիմ:
