Ինչի՞ մասին էր Արցախի նախագահ Սամվել Շահրամանյանի հարցազրույցը Արցախի հանրային հեռուստաընկերությանը: Այդ հարցին պատասխան գտնելը բարդ է, կամ պատասխանն այն է, որ այդ հարցազրույցը ոչ մի բանի մասին էր:
Իհարկե Արցախի նախագահը խոսեց մեկ ժամից ավելի, բայց հարցերին նրա տված պատասխաններում թերեւս չկար մի բան, որն առանձնապես նոր լույսի ներքո էր մատուցում Արցախում եւ Արցախի շուրջ կատարվածը:
Այստեղ սակայն կա առանցքային մի խնդիր:
Ընդհանրապես, որքանո՞վ է իրատեսական, որ այդ հարցերի պատասխանները հնարավոր է ստանալ այսօր, երբ դեռ պարզ չեն ընդհուպ 44-օրյա, եւ անգամ ապրիլյան քառօրյա, ու շատ այլ առանցքային ու բախտորոշ իրադարձությունների վերաբերյալ հարցեր: Ընդ որում, ամենեւին ոչ լոկ իրավական, այլ թեկուզ քաղաքական բնույթի հարցեր:
Հայաստանի ու Արցախի վերջին երեք տասնամյակի պատմությունը հարցերի մի անվերջ շարան է, որոնց մեծ մասը առ այսօր չունի համապարփակ պատասխան, իսկ ձեւավորված եւ ձեւակերպված պատասխաններն էլ իրենց հերթին առաջացնում են նոր ու բարդ հարցեր: Հանրություններն անշուշտ շարունակում են փնտրել այդ հարցերի պատասխանները, ինչ որ եզրահանգումների գալ ստացածի, կամ կռահածի հիմքով, սակայն պետք է արձանագրել թերեւս մի ելակետային հանգամանք. առաջ շարժվելու համար մեզ անշուշտ պետք են այդ պատասխանները, սակայն, պետք է նաեւ նկատի ունենալ, որ մենք երբեք չենք ստանա դրանց՝ մեզ բավարարող ծավալը, տարբեր օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ հանգամանքներից ելնելով:
Եվ ուրեմն, առաջ շարժվելու խնդիրները մեզանից պահանջելով դաս քաղել մոտ ու հեռու անցյալում կատարվածից, պահանջում են նաեւ շարժվելու կամա, թե ակամա «պայման» չդարձնել պատասխաններ ստանալու հանգամանքը:
Առավել եւս, որ այսօր մեր բոլորի առաջ կա գերխնդիր՝ Հայաստանի հանրապետության անվտանգոության ու տարածքային ամբողջության պաշտպանությանը զուգահեռ: Այդ գերխնդիրը արցախցիների մարդասիրական կարիքների, սոցիալ-հոգեբանական աջակցության ապահովման, եւ դրան զուգահեռ նաեւ իրավունքի միջազգայնացման հարցն է:
Ընդ որում, գերխնդիր նաեւ այն իմաստով, որ Բաքուն փորձելու է այդ հարցի սպասարկման եւ լուծման ուղղված ցանկացած գործողություն կապակցել Հայաստանի պաշտոնական քաղաքականությանը եւ դարձնել Հայաստանի հանդեպ պահանջների լրացուցիչ հիմք, այլ կերպ ասած՝ փորձնել վերադարձնել «բումերանգով»: Այսօր հրամայական է աշխատել այդ գերխնդրի եւ դրանից ճյուղավորվող անելիքների առնչվող հարցերի պատասխանները գտնելու, մշակելու, ձեւակերպելու ուղղությամբ:
Կրկնեմ, երեկ, շաբաթներ, ամիսներ, տարիներ եւ տասնամյակներ առաջ կատարվածի վերաբերյալ պատասխանների փնտրտուքը հասարակությունների նույնիսկ բնական արձագանք է պատմությանն ու դրա ընթացքին, բայց կարեւորագույն հարց է եւ այն, որ վաղը անցյալին առնչվող ավելի քիչ անպատասխան հարցեր ունենալու համար, հանրությունները թերեւս պետք է կարողանան լուծել ներկային ու ապագային առնչվող աշխատանքային գերխնդիրների եւ խնդիրների սպասարկման եւ լուծման համար անհրաժեշտ պատասխաններ ստանալու մեխանիզմի հարցը:
