Հայաստանի դեմ ադրբեջանական լայնածավալ գրոհը հերթական անգամ բացահայտեց պարզ իրողությունը, որ ՀԱՊԿ կոչվող կառույցը Հայաստանի համար չունի անվտանգության ոչ մի նշանակություն և այն կարող է երևի թե աշխատել միայն այն դեպքում, երբ Հայաստանի հանդեպ ագրեսիա կիրառի Վրաստանը: Իհարկե հասկանալի է, որ խոսում եմ շատ հիպոթետիկ դրվագի մասին, բայց ընդամենը ավելի խոսուն արտահայտելու համար, որ մնացյալ պարագաներում ՀԱՊԿ կարող է գործել մեկ էլ Հայաստանի դեմ, եթե Հայաստանում լինի որևէ շարժում, որը կսպառնա այստեղ ՌԴ ներկայությանը: Սա բոլորովին նորություն չէ, և ընդամենը ակնառու է դառնում հերթական անգամ:
Հայաստանի դաշնակցային ռազմա-քաղաքական բլոկը խուսափում է իր դաշնակցի հանդեպ ագրեսիա կիրառած սուբյեկտ Ադրբեջանին հստակ և հասցեական կոշտ հայտարարությամբ զսպելու փորձից: Բայց, նորություն չէ և այն, որ Ադրբեջանը ՀԱՊԿ համար մեղմ ասած պակաս կարևոր սուբյեկտ չէ, եթե չասենք՝ առավել նախընտրելի դաշնակից, քան Հայաստանը: Ի վերջո, ընդամենը շաբաթներ առաջ ՌԴ նախագահ Պուտինը հայտարարում էր, որ ՀԱՊԿ օրակարգում է ԱՊՀ-ին դիտորդի կարգավիճակ շնորհելու հարցը: Իսկ ԱՊՀ անդամ է նաև Ադրբեջանը:
Մեկնաբանություններն այստեղ այլևս ավելորդ են: Միևնույն ժամանակ, այդ իրավիճակից բխում է մի եզրահանգում, որ Հայաստանը պետք է դնի ՀԱՊԿ լքելու հարցը: Եվ դա հնչում է միանգամայն տրամաբանական: Սակայն, Հայաստանը հարցերը պետք է դնի ոչ թե ի հեճուկս, այլ հանուն ինչի, այլ կերպ ասած՝ ի՞նչ հարց լուծելու համար: Եվ ուրեմն, ի՞նչ հարց լուծելու համար պետք է դնել ՀԱՊԿ լքելու խնդիրը: Եթե կա ակնկալիք կամ պատկերացում, որ հաջորդիվ Հայաստանի դռանը հերթ են կանգնելու նոր դաշնակիցներ, ապա դա մոլորություն է, վտանգավոր մոլորություն: փոխարենը Հայաստանը կստանա նոր մարտահրավերներ, առանց դրանք կառավարելու նոր լծակներ ձեռք բերելու:
Փոխարենը, նոր լծակներ կարող է ստանալ Ադրբեջանը: Ամբողջ հարցն այն է, որ Հայաստանի ՀԱՊԿ անդամակցությունը «ալիբի» է նաև արևմտյան աշխարհի համար, այն պարզ պատճառով, որ այդ աշխարհը բացարձակապես չունի Հայաստանի անվտանգության հարցերում Ադրբեջանի և Թուրքիայի դեմ գնալու հետաքրքրություն ու շահագրգռություն: Ակնառու է արևմտյան մոդելավորման տրամաբանությունը՝ անվտանգություն Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ կարգավորված հարաբերությամբ:
Մի կողմ թողնենք այն, թե ինչ պայմաններ է ենթադրում այդ կարգավորված հարաբերությունը, որքանով են դրանք համահունչ Հայաստանի ռազմավարական շահերին: Սա հարցի մի կողմն է: Մինչ այդ կար հետևյալ հանգամանքը: Հայաստանը լքում է ՀԱՊԿ, բայց դա չի նշանակում, որ Ռուսաստանը լքում է Կովկասը: Իսկ, քանի դեռ Ռուսաստանը չի լքում Կովկասը, Հայաստանի անվտանգության այսպես ասած արևմտյան մոդելի հեռանկարը բավականին մշուշոտ է և ռիսկային, հաշվի առնելով այն, որ Մոսկվան իր ուժերի առավելագույնը կանի այդ մոդելին հակազդելու համար, ինչպես և անում է: Իսկ այդ պարագայում Արևմուտքին շահեկան չէ ստանձնել Հայաստանի անվտանգության անմիջական կամ առարկայական պատասխանատվություն, որովհետև դա կնշանակի կոնֆլիկտ Թոււրքիայի և Ադրբեջանի հետ, ինչը հասկանալիորեն ևս պետք չէ եվրաատլանտյան բևեռին: Ըստ այդմ, Արևմուտքի հետ Հայաստանի կարևոր և անհրաժեշտ սերտ աշխատանքը պետք է կառուցվի այլ տրամաբանության վրա և մեթոդաբանության հիմքով, որտեղ ՀԱՊԿ չէ խնդիրը: Ինչ վերաբերում է ՀԱՊԿ-ին, ապա, ինչպես վերը նշեցի, ավելորդ է քննարկել անգամ, որ այդ կառույցը դաշնակից չէ և մեծ մոլորություն է դրանից ունենալ որևէ գործուն ակնկալիք: Միևնույն ժամանակ, այդ դաշտում այսպես ասած անջատական տրամադրությամբ Հայաստանը չստանալով որևէ էական լուծում, կարող է ստանալ ավելորդ խնդիրներ, կորցնել ավելորդ էներգիա և ժամանակ: Թեև, Ռուսաստանի հետ հարցի քննարկումը թերևս ավելորդ չէ, հաշվի առնելով այն, որ իբրև կառույց ՀԱՊԿ իր ժամանակավրեպությունը կորցնում է աշխարհաքաղաքական իրողությունների բերումով և այն մասնակիորեն խոստովանել է անգամ Ռուսաստանը: Սա արդեն հարցի այլ կողմ է, որի մասին թերևս հաջորդիվ:
