Հայաստանում կա տարածված կարծիք, որ Ռուսաստանը չի ցանկանում կարգավորել արցախյան հակամարտությունն ու հայ-ադրբեջանական խնդիրը, որպեսզի դրա շնորհիվ մնա ռեգիոնում, իսկ Արևմուտքը հակառակը՝ ձգտում է կարգավորել հակամարտությունը, որպեսզի Ռուսաստանին դնի ռեգիոնից դուրս: Այդ մոտեցումն անկասկած ոչ միայն զուրկ չէ տրամաբանությունից, այլ ունի բավականին կուռ սխեմատիկ կառուցվածք: Ռուսաստանը չունենալով տնտեսա-քաղաքական և մշակութային գրավչություն, ստիպված է իր ազդեցության գոտին պահել ուժային մեթոդաբանությամբ, այդ թվում օգտագործելով նաև հակամարտությունները, որ իբրև ական ժամանակին տեղակայվել են այսպես ասած խորհրդային ամբողջ գոտով: Թերևս միայն մերձբալթյան պետություններն են բացառություն, որ զուրկ են եղել այդօրինակ ականներից: Գործնականում մնացյալ բոլոր նախկին հանրապետություններում կան կամ ակտիվ, կամ ակտիվացման մեծ պոտենցիալ ունեցող օջախներ-ականներ: Օրինակ, հենց այս օրերին բավականին դետոնացվել է ուզբեկական « ականը»՝ Կարակալպակյան ինքնավար հանրապետությունը: Ըստ այդմ, տրամաբանական եզրահանգում է, որ այդ հակամարտային օջախների չեզոքացումը թույլ կտա չեզոքացնել նաև Ռուսաստանի մահակային կամ ուժային ազդեցության ներուժի մեծ մասը: Ըստ այդմ էլ դիտարկվում է արցախյան հարցն ու կովկասյան իրադրությունը:
Բայց, այդուհանդերձ, որտեղի՞ց համոզումը, որ Արևմուտքը ցանկանում է հենց դա՝ կարգավորել հակամարտությունն ու հեռացնել Ռուսաստանին: Ընդ որում, այստեղ հարկ է դիտարկել մի կարևոր երանգ: Ի վերջո Ռուսաստանն ունենալով իր ազդեցության այդ գործիքը և այլ կերպ ասած լինելով ռեգիոնում, Արևմուտքին թույլ չի տա իրագործել մտադրությունը՝ կարգավորել հակամարտությունն ու Մոսկվային զրկել հողից Կովկասում: Դրա համար, նախ պետք է համաշխարհային, ինչպես նաև ներռուսական մասշտաբով ստեղծել այնպիսի իրավիճակ, որ Մոսկվան ինքնին անզոր լինի Կովկասում խանգարել հակամարտությունների կարգավորման արևմտյան ջանքին: Բայց, այդ դեպքում ինքնին արդեն չի լինի Ռուսաստանին «դուրս բերելու» կարիք: Չէ՞ որ, եթե Ռուսաստանը ի վիճակի չլինի խանգարել, կնշանակի նա արդեն իսկ «դուրս եկած», այսինքն Կովկասում «չեղած» վիճակում է: Հետևաբար, Ռուսաստանին Կովկասից դուրս թողնելու հարցը լուծվում է թերևս ամենևին ոչ Կովկասում, եթե անգամ կա այդպիսի նպատակադրում: Ըստ այդմ հարց է առաջանում, թե ինչու՞ է Արևմուտքը ձգտում կարգավորել արցախյան հակամարտությունը, նպաստել հայ-ադրբեջանական կարգավորմանը, հայ-թուրքական կարգավորմանը, ինչո՞ւ է օրինակ ձևավորվել բրյուսելյան գործընթացը: Այստեղ է, որ թերևս պետք չէ լինել մոլորության կամ թյուրընկալման մեջ: Այդ հարցերը Արևմուտքի համար գործիք են, ոչ թե նպատակ: Նպատակը ՌԴ հանդեպ գլոբալ ճնշումն է, որն ունի առավել լայն ռազմավարական նպատակադրում՝ միջուկային ահռելի արսենալով պետությանը բերել առավելագույնս կառավարելի վարքագծի դաշտ, այդ ձևով նաև զսպելով Չինաստանին:
Միաժամանակ, Արևմուտքը թերևս բոլորովին դեմ չի լինի նույն հակամարտությունների միրջոցով կառավարելիության դաշտում պահել նաև Ադրբեջանը, հատկապես իրանական խնդրի առկայության պարագայում, միաժամանակ ունենալով գործիք Իրանի և Թուրքիայի հանդեպ: Այլ կերպ ասած, արցախյան հարցն ինչպես «բազմաֆունկցիոնալ» գործիք է Ռուսաստանին, այդպես էլ արևմտյան ռազմավարության համատեքստում, հետևաբար դրա կարգավորման միտքը չպետք է լինի հայ-արևմտյան գործակցության առանցքում: Այն կարող է լինել միայն տակտիկական մաս, իսկ ռազմաբվարական իմաստով հայ-արևմտյան հարաբերության հիմքում կամ առանցքում կարող է և պետք է լինի միայն Հայաստանի համակարգային արդիականացումը և պետության որակի փոփոխությունը: Ընդ որում հենց այդ կերպ Հայաստանը կարող է կենսունակ լինել այն բարդ աշխարհաքաղաքական և աշխարհակարգային տուրբուլենտության, կամ նոր բաժանումների անորոշ գործընթացի պայմաններում, որը թերևս կշարունակվի բավականին երկար, առավելագույնը ունենալով միջանկյալ դադարներ:
