Ապրիլի 20–ին տեղի է ունեցել Հայաստանի և Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարների հեռախոսազրույցը, որի ընթացքում Արարատ Միրզոյանն ու Վանգ Յիին քննարկել են երկկողմ հարաբերությանը, ինչպես նաև ռեգիոնալ իրողություններին վերաբերող հարցեր: Մասնավորապես, ըստ տարածված տեղեկատվության՝ «կարևորվել է տնտեսական համագործակցության բնագավառում առկա մեծ ներուժի օգտագործումը, ներդրումների խրախուսումը, ենթակառուցվածքների զարգացումը և լոգիստիկ մարտահրավերների հաղթահարումը: Այս համատեքստում շեշտվել է տարածաշրջանի տրանսպորտային և տնտեսական ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման գործընթացի անհրաժեշտությունը»: Սա բավականին հատկանշական հանգամանք է, հաշվի առնելով երկու պարագա, որ նախորդել է Հայաստանի և Չինաստանի արտգործնախարարների հեռախոսազրույցին:
Չինաստանն օրերս հայտարարել է մինչև Գերմանիա բեռնափոխադրումների նոր երթուղու մասին, որը կանցնի չինական Սիան նահանգից մինչև Գերմանիայի Մանհայմ քաղաք: Երթուղին լինելու է այսպես ասած ծովա-երկաթուղային, ունենալու է մոտ 13 հազար կմ երկարություն, շրջանցելով Ռուսաստանն անցնելու է կենտրոնական Ասիայով, Ադրբեջանով, և ուշադրություն՝ հնարավոր է Վրաստանով, ինչպես ձևակերպված է տարախված տեղեկատվության մեջ: Առաջին գնացքը սիան նահանգից դուրս է եկել ապրիլի 13-ին: Ինչու՞ «հնարավոր» է նաև Վրաստանով:
Միթե՞ Չինաստանը դիտարկում է այլ տարբերակ, երբ խոսքը Ռուսաստանը շրջանցելու մասին է, իսկ Ռուսաստանի շրջանցումը պայմանավորված է բնականաբար հասկանալի պատճառներով: Եթե չինական նոր երթուղին հասնում է Ադրբեջան, ապա Ադրբեջանից դեպի Եվրոպա ունի երկու ճանապարհ՝ կամ Վրաստանով, կամ Իրանով: Եվ արդյո՞ք դրա համար է ձևակերպվում «հնարավոր է Վրաստանով» տարբերակը, որովհետև հնարավոր է նաև Իրանով: Ընդ որում, այդ համատեքստում հատկանշական է այն պայմանավորվածությունը, որ շաբաթներ առաջ եղավ Բաքվի և Թեհրանի միջև՝ Իրանի տարածքով դեպի Նախիջևան հաղորդակցության ճանապարհների առումով: Ինչո՞վ է պայմանավորված լինելու Չինաստանի ընտրությունը՝ Վրաստան, թե Իրան: Այստեղ հնարավոր են ամենատարբեր հանգամանքներ, ու այդ ֆոնին է երկրորդ պարագան, որի համատեքստում բավականին հատկանշական է Չինաստանի արտգործնախարարի հեռախոսազրույցը հայ գործընկերոջ հետ: Դա տեղի է ունենում Մոսկվայում Փաշինյան-Պուտին հանդիպման, ու նրանց բավականին ծավալուն համատեղ հայտարարության հաջորդ օրը: Իսկ այդ հայտարարության մեջ խոսվում է ռեգիոնալ հաղորդուղիների ապաշրջափակման գործընթացի վրա աշխատող եռակողմ աշխատանքային խմբի գործունեությունն աշխուժացնելու մասին: Ահա այդ ֆոնին էլ ուշագրավ է հայ-չինական արտգործնախարարական հեռախոսազրույցի դրվագը, որ մեջբերեցի ավելի վերևում:
Ավելին, հայ-ռուսական բարձր մակարդակի համատեղ հայտարարության մեջ խոսվում է նաև ռեգիոնալ հաղորդուղիների ապաշրջափակման համատեքստում Հայաստանի տարածքում երկաթուղային կոմունիկացիաների նորոգման կամ կառուցման գործում Ռուսաստանի մասնակցության պատրաստակամության մասին: Չինաստանի համար կարևոր է դեպի Եվրոպա երթուղին, հատկապես, որ ուկրաինական պատերազմը այդ առումով փաստացի լոգիստիկ խնդիրներ է ստեղծել Պեկինի եղած հնարավորությունների իմաստով, որոնք անցնում էին Ռուսաստանով: Միևնույն ժամանակ, լոգիստիկ առումով շրջանցելով Ռուսաստանը, քաղաքական տեսանկյունից Պեկինն իհարկե շահագրգռված չէ այդ հարցում: Հետևաբար, կարո՞ղ է Կովկասը դիտարկվել Չինաստանի և Ռուսաստանի «լոգիստիկ հաղորդակցության» այսպես ասած ժամանակավոր կամ պահեստային տարբերակ:
Իսկ այդ առումով Մոսկվայի ներկայացվածությունը կարող է լինել Հայաստանի միջոցով, մի շարք հանգամանքների և պատճառների բերումով:
Համենայն դեպս, այդ ամենն է թերևս ուշագրավ դարձնում Մոսկվայում հայ-ռուսական բարձր մակարդակի հանդիպումից անմիջապես հետո Պեկինից արտգործնախարար Յիի զանգը Հայաստան:
