Saturday, 10 12 2022
02:06
Մունդիալ-2022. Արգենտինան` կիսաեզրափակչում է
Ռուսաստանը պատժամիջոցների ցանկում ներառել է Կանադայի 200 քաղաքացու. ТАСС
00:45
ԱՄՆ-ը 275 միլիոն դոլարի ռազմական օգնություն կտրամադրի Ուկրաինային
00:30
Ձերբակալվել է Եվրախորհրդարանի փոխնախագահը․ AFP
Ավտովթար Արշակունյաց պողոտայում. Նիվան բարձրացել ու հայտնվել է Mercedes-ի առջևի հատվածում
Երևանում բախվել են թիվ 6 երթուղին սպասարկող ավտոբուսն ու Mercedes-ը, կան վիրավորներ
Նախագահը ներկա է գտնվել «Սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդի հիմնախնդիրները Հայաստանում» խորագրով գիտաժողովին
Պուտինը հորդորել է միայն իրեն հավատալ
Պաշտոնանկություն՝ նախագահի աշխատակազմում
23:00
Բուլղարիայի խորհրդարանը վավերացրել է Ուկրաինային ռազմական օգնության մասին համաձայնագիրը
Աղվանի-Տաթև միջպետական ճանապարհահատվածում 270 կուտակված բեռնատար կա
22:30
ՌԴ ու ԱՄՆ ներկայացուցիչները Ստամբուլում կայացած հանդիպմանը Ուկրաինային չեն անդրադարձել
Արևմուտքի մեկնած ձեռքը մերժելը մեծ վնաս կհասցնի ՀՀ պաշտպանական և անվտանգային խնդիրներին
Հերթական ողբերգական դեպքը՝ Երևանի «Երազ» թաղամասում կառուցվող էլիտար շենքում
«Առաջին» լրատվական-վերլուծական թողարկում
22:00
Ֆանտաստիկ. Խորվաթիան ծնկի է բերում Բրազիլիային
ՀՀ-ն Սաուդյան Արաբիայի հետ պետք է խորացնի հարաբերությունները. արաբների համար վստահելի գործընկեր ենք
22:00
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն
21:52
Պերուի հեռացված նախագահը քաղապաստան է խնդրել Մեքսիկայից
«Հայաստանը մեր դաշնակիցն է»․ սուտ, որ հնչում է Շոյգուի շուրթերից
21:30
ԱՄՆ-ն պատժամիջոցներ է սահմանել ՌԴ ԿԸՀ անդամների նկատմամբ
21:20
Ռուսաստանն ու Հնդկաստանը առևտրաշրջանառության ընդլայնման պատրաստակամություն են հայտնել
21:10
Գերմանիայում հեղաշրջման փորձից հետո Բունդեսթագում որոշել են վերանայել անվտանգության միջոցառումները
21:00
Նեթանյահուն Իսրայելի նախագահից խնդրել է իրեն ավելի երկար ժամանակ տալ կառավարություն ձևավորելու համար
Վրաստանն էլեկտրագեներատորներ կգնի և կուղարկի Ուկրաինա
20:40
Լեհաստանում ձերբակալել են տարբեր երկրների քաղաքացիների, որոնք ապօրինի կերպով ԵՄ տարածք միգրանտների էին տեղափոխում
20:30
Մեծ Բրիտանիան, Իտալիան և Ճապոնիան համաձայնության են եկել նոր սերնդի կործանիչի համատեղ մշակման շուրջ
Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել
«Մանկական Եվրատեսիլ 2022»-ի իռլանդացի մասնակիցը շատ է սիրել Հայաստանը. BBC
20:00
Բաց դռներն առջևում են․․․

Պահը հարմար է Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման նախաձեռնությունը Մոսկվայից խլելու համար

Լուսանկարը՝ Armeniasputnik-ի

«Առաջին լրատվական»-ի հարցերին պատասխանել է թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանը

Թուրքիայի կառավարությունը որոշել է իր նիստի օրակարգում ընդգրկել նաև Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման շուրջ գործընթացի քննարկումները: Նշվում է, որ քննարկվելու են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացը ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների հետ առաջիկա ժամանակահատվածում, պաշտպանական ոլորտում ձեռնարկվելիք համատեղ քայլերը: Ընդհանրապես, ինչպե՞ս եք գնահատում այս քայլը, ինչո՞ւ է  Թուրքիայի կառավարությունն իր օրակարգում այսպիսի հարց ընդգրկում:

Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների նորմալացման գործընթացը միջպետական գործընթաց է երկու երկրների միջև: Բայց թուրքական կողմը, չգիտես ինչու, այդ գործընթացում ամեն կերպ փորձում է ներգրավել նաև Ադրբեջանին: Ըստ երևույթին, եթե այդ հարցը քննարկվի Թուրքիայի կառավարության նիստում, փաստորեն պաշտոնական բնույթ են հաղորդում Ադրբեջանի ներգրավմանը Հայաստան-Թուրքիա նորմալացման գործընթացում: Երևի այդ հարցը օրակարգ են մտցնում նրա համար, որ տեսնեն, թե ինչ հակազդեցություն կամ ինչ վերաբերմունք կստանան Հայաստանից և ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներից, նրանք ինչպե՞ս կվերաբերվեն, ուզում են ճշտել նրանց մոտեցումները:

Հատկանշական է, որ այս հարցը քննարկվելու է ոչ թե խորհրդարանում, այլ կառավարությունում: Տնտեսական հարցերի կողքին նաև այսպիսի հարցի քննարկումը ինչի՞ ցուցիչ է:

Անկարան Հայաստան-Թուրքիա նորմալացման գործընթացին Ադրբեջանի ներգրավումը օրինականացնելու հայտ է ներկայացնում, պաշտոնական բնույթ է դրան հաղորդում: Մինչդեռ եթե խոսքը Հայաստան-Թուրքիա հարաբերություններ նորմալացման մասին է, երրորդ երկիրն այնտեղ ի՞նչ գործ ունի: Բայց քանի որ այս գործընթացի նախաձեռնողը Ռուսաստանն էր, Պուտինն էր, ինքն էլ էր շահագրգիռ, որ Ադրբեջանը նույնպես ներգրավվի, որովհետև ի հաշիվ Հայաստանի, Ռուսաստանը Թուրքիայի հետ աշխարհաքաղաքական խնդիրներ էր փորձում լուծել: Հիմա, կարծում եմ՝ այդ հնարավորությունը շատ չունի, նրա հնարավորությունները սահմանափակ են Արևմուտքի պատժամիջոցների պատճառով: ԵՄ խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի կազմակերպած Փաշինյան-Ալիև հանդիպումը հենց այդ մասին է վկայում, որ Հայաստան-Ադրբեջան հաշտեցման հարցում ևս հետզհետե նախաձեռնությունն անցնում է Արևմուտքին: Նույնկերպ Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների նորմալացման նախաձեռնությունն է աստիճանաբար անցել ԵՄ-ին ու Վաշինգտոնին:

Դուք ի՞նչ կարծիք ունեք Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության գործընթացի վերաբերյալ:

Դե իհարկե, դա մեկ օրվա կամ մեկ ամսվա խնդիր չէ: Նախաձեռնությունը եթե անցնում է Արևմուտքին, նոր պետք է սկսեն լուծելու համար ջանքեր գործադրել, ինչ-որ առաջադրանքներով դիմել երկու կողմերին: Դա էլ բավականին երկար կտևի, մանավանդ հիմա Ուկրաինայի հարցը մի կողմ թողած անմիջապես դրանով չեն զբաղվի: Այդ դեպքում հարց է ծագում, թե ինչու են նախաձեռնություն ցուցաբերում: Որովհետև պահը հարմար է նախաձեռնությունը Ռուսաստանից խլելու համար: Այսինքն Փաշինյան-Ալիև հանդիպումը դրա համար են կազմակերպել, որ Ռուսաստանը դուրս մղվի նախաձեռնությունից: Եթե դու Ռուսաստանին դուրս ես մղում Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների նորմալացման գործընթացից, նաև ղարաբաղյան հիմնահարցի կարգավորման գործընթացից, նրա առնչությունները Կովկասի հետ հետզհետե նվազում են: Դա էլ համապատասխանում է Արևմուտքի աշխարհաքաղաքական ծրագրերին, այն է՝ Ռուսաստանին վտարել Հարավային Կովկասից: Կլինի, թե չի լինի, դա ուրիշ խնդիր է, բայց արդեն գործի են անցել: Իհարկե, դրա մասին չեն հայտարարում, բայց դա երևում ՝ հետևելով իրադարձությունների հաջորդականությանը:

Վերջին շրջանում անընդհատ խոսվում է Հայաստան-Թուրքիա դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնման մասին, բայց բանագնացների երկու հանդիպումից հետո կարծես գործընթացը ռաջ չի շարժվում: Դուք այս գործընթացը որքանով եք արդյունավետ համարում, որքանով այն արդյունավետ ելք կունենա:

Ես առանձնապես արդյունավետ չեմ համարում երկու երկրների հատուկ ներկայացուցիչների հանդիպումները: Նախ, հարաբերությունների վերականգնման մասին խոսք լինել չի կարող, որովհետև Հայաստան-Թուրքիա դիվանագիտական հարաբերություններ չեն եղել: Թուրքիան 1991-ին ճանաչեց Հայաստանի անկախությունը, բայց դիվանագիտական հարաբերություններ մեզ հետ չի հաստատել: Նոր պետք է հաստատի: Այդ արդյունավետությունը կապված է նախաձեռնությունը ստանձնող կողմի ակտիվությունից, այսինքն Արևմուտքից՝ ԱՄՆ, ԵՄ, նաև ՆԱՏՕ: Բայց ներկա պահին Ուկրաինայի խնդիրը թողած դրանով չեն զբղվի: Պարզապես քայլ են կատարել Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման նախաձեռնությունը հետ խլելու ուղղությամբ: Իրականում Ռուսաստանն էլ իրավունք չուներ միանձնյա լուծելու, որովհետև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի որոշում էր ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներին հանձնարարվել հարցի կարգավորումը:

Հետևաբար, հաշտության պայմանագիրն էլ իրենց նախաձեռնությամբ պետք է կնքվեր: Բայց Պուտինը փաստի առաջ կանգնեցրեց ԱՄՆ-ին և Ֆրանսիային՝ 44-օրյա պատերազմով: Նրանց դուրս մղեց և որպեսզի այդ դուրս մղումը ամրապնդի 3+3 ձևաչափ հորինեց իր հմար: Ընդ որում, երբ ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն հանձնարարել էր ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներին՝ Ռուսաստանին, ԱՄՆ-ին և Ֆրանսիային, այդ որոշումը ստորագրել էր նաև Ռուսաստանը որպես ՄԱԿ-ի ԱԽ մշտական անդամ: Ինքը ոտնահարեց ոչ միայն համանախագահող մյուս երկու երկրների իրավունքները, այլև իր իսկ դրած ստորագրությունը այդ որոշման տակ: Այսինքն միաձայն ստորագրել ես, հետո հանկարծ նրանց դուրս ես մղում: Ըստ երևույթին, Ռուսաստանը հեռահար նպատակներ ուներ:

Բայց հիմա կարծես Արևմուտքը հասկացնում է, որ դա չի անցնի, որովհետև այս ամերիկացի և ֆրանսիացի  համանախագահները հերթով գալիս են տարածաշրջան:

Դե դրա համար են ակտիվություն ցուցաբերում, թեև միջազգային իրավիճակի առանձնահատկությունը՝ կապված Ուկրաինայի դեմ սանձազերծած պատերազմի հետ, հարմար էլ չէին, բայց այնուամենայնիվ, չեն ուզում զիջել, փորձում են այս նախաձեռնությունն էլ Ռուսաստանից վերցնել:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում