«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ՄԱՀՀԻ ասոցացված փորձագետ, իրանագետ Էմմա Բեգիջանյանը
-Տիկին Բեգիջանյան, Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության նիստում նշել է, որ մեզ համար չափազանց կարևոր է երկաթուղային կապի հաստատումը Իրանի և ՌԴ-ի հետ, և որ կառավարության ծրագրում սահմանակից երկրների հետ հարաբերությունների խորացումը և կարգավորումը արտաքին քաղաքականության կարևոր ուղղություններից է լինելու: Ինչպե՞ս եք սա գնահատում, և որքանո՞վ կարող է կյանքի կոչվել Իրան-Հայաստան երկաթուղու և ընդհանրապես կոմունիկացիաների հարցը:
-Եթե դա վերաբերում է կոնկրետ Իրան-Հայաստան երկաթուղուն, ես դրան կողմ եմ, դա շատ կարևոր է: Իրանի համար Նախիջևանով Հայաստանին կապվելը որևէ արտոնություն չէ, որովհետև Իրանն առանց այդ էլ Ադրբեջանի հետ ունի այդ կապը, նաև կապված է Ռուսաստանի հետ: Մեզ համար ևս դա առավելություն չէ, այսինքն մենք պետք է հրաժարվենք Իրանի հետ ավտոճանապարհից և հույսներս դնենք Նախիջևանով երկաթուղային կապի վրա՞: Մենք Իրանի հետ շատ հանգիստ կարող ենք Հյուսիս-Հարավ ավտոմայրուղին կառուցել: Ես դրան կողմ եմ, եթե խոսքը Իրան-Հայաստան ճանապարհի մասին է, ոչ թե Իրան-Նախիջևան-Հայաստան: Դա մեզ ոչինչ չի տա:
-Իսկ Իրան-Հայաստան-Ռուսաստան ծրագիրը շահավե՞տ է Հայաստանի համար:
Իհարկե, դա մեզ համար ձեռնտու ճանապարհ է: Իրանն ունի նաև Իրան-Ադրբեջան-Ռուսաստան ճանապարհը, որը գործում է: Ես որևէ դրական բան չեմ տեսնում Ադրբեջանից կախված ճանապարհների հետ կապված: Դա մեզ բոլորովին ձեռնտու չէ, հատկապես, որ դա կապվելու է այդ չարաբաստիկ միջանցքի հետ, որը բոլորովին համարժեք չէ: Նվազագույնը մենք պետք է կառուցենք այդ ճանապարհը, մենք դնենք տարանցիկության սահմանը: Մնացած դեպքերում ես գտնում եմ, որ դա մեզ վնաս է տալու:
-Փաշինյանը հայտարարել է, որ Հայաստանի համար չափազանց կարևոր է երկաթուղային կապի հաստատումը ՌԴ-ի և Իրանի հետ և այս խնդրի լուծման համար Հայաստան-Ռուսաստան-Ադրբեջան եռակողմ ձևաչափով քննարկում են կոմունիկացիաների վերաբացման հարցը: Նա նաև հավելել է, որ մենք գիտակցում ենք, որ Ադրբեջանն էլ ակնկալում է հաղորդակցություն Նախիջևանի հետ:
-Նորից կրկնեմ, դա Իրանին որևէ բան չտվող ճանապարհ է: Եթե մենք գտնում ենք, որ դա մեզ համար չափազանց կարևոր է, ես այդպես չեմ կարծում, որովհետև Իրանի հետ ճանապարհ մենք ունենք, իսկ Ռուսաստանի հետ կապվելու համար եթե պետք է գնանք հասնենք Բաքու, նոր մտնենք Ռուսաստան, ավելի լավ է ամեն ինչ անենք, որ Վրաստանի երկաթուղին բացվեր և Ռուսաստան հասնեինք Հայաստան-Վրաստան երկաթգծով: Մեզ համար ձեռնտու ճանապարհը Իրան-Հայաստան-Վրաստան-Ռուսաստան ճանապարհն է: Իսկ Ադրբեջանի տարածքով ցանկացած ճանապարհ Հայաստանին ձեռնտու չէ, իսկ Իրանի համար դա մեկ է: Գուցե Ռուսաստանն է դա ցանկանում, քանի որ պետք է իրականացվի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության չարաբաստիկ 9-րդ կետը: Իսկ դա մեզ համար վատթարագույն կետն է այդ ամբողջ հայտարարության մեջ: Մենք դրանով մեծ առավելություն ենք տալիս Ադրբեջանին:
-Վերջերս որոշակի ակտիվություն է նկատվում Իրան-Ֆրանսիա հարաբերություններում: Դուք ինչպե՞ս եք դա գնահատում, այդ հարաբերությունների խորացման արդյունքում ի՞նչ կարող ենք ակնկալել:
-Մինչև 5+1 համաձայնությունը չվերականգնվի, առանձին երկրների հետ փոխհարաբերությունները գուցե բարիդրացիական լինեն, բայց տնտեսական առումով առաջ չեն գնա, ինչը Իրանի համար շատ անհրաժեշտ է: Տեսեք, երբ աշխատում էր այդ համաձայնագիրը, էներգակիրների ոլորտում ֆրանսիական մեծ ընկերությունը Իրանի հետ 5 մլրդ դոլարի պայմանագիր էր կնքել, բայց երբ համաձայնագիրը դադարեց գործելուց, ընկերությունը դուրս եկավ Իրանից: Հիմա գազի ոլորտում Իրանը Իրաքի հետ 7 մլրդ դոլարանոց պայմանագիր է կնքել: Այսինքն՝ ֆրանսիական ընկերությունները կգան Իրան, երբ այդ համաձայնագիրը կսկսի գործել: Հիմա պարզապես լավ են հարաբերությունները, և Ֆրանսիան ջանքեր է գործադրում վերսկսելու բանակցությունները այդ համաձայնագրի շուրջ:
