Արդարադատության նախարարությունը առաջարկում է համաներում տարածել մինչև 2020 թվականի սեպտեմբերի 26-ը ներառյալ ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանք կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ այդ հանցանքը կատարելու համար դատապարտված այն անձանց վրա, որոնք 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից մինչև նոյեմբերի 9-ը ընկած ժամանակահատվածում մասնակցել են արցախյան 44-օրյա պատերազմին։ «Համաներում հայտարարելու մասին» օրենքի նախագիծը արդեն իսկ ներկայացված է հանրային քննարկման՝ իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում։
Արդարադատության նախարարությունն առաջարկում է համաներում կիրառել նաև 44-օրյա պատերազմին մասնակցած այն զինծառայող անձանց նկատմամբ, որոնք կասկածվում, մեղադրվում կամ դատապարտվել են ռազմական դրության ժամանակահատվածում՝ 2020թ․ սեպտեմբերի 27-ից մինչև 2021 թ․ մարտի 24-ը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 32-րդ գլխով նախատեսված զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցանք կատարելու համար։
Այս օրինագծում նաև դրույթ է առանձնացվել, ըստ որի՝ համաներումը կկիրառվի նաև մինչև այս օրենքն ուժի մեջ մտնելը հետախուզման մեջ գտնվող այն անձանց նկատմամբ, որոնք մինչև 2022 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ անձամբ կամովին կներկայանան քրեական հետապնդման մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի վարույթում է` դատարան։
Նախագիծը սահմանել է նաև այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում համաներում չի կիրառվի: Նախագծում ասվում է, որ ՀՀ կառավարությունը համաներում հայտարարելով՝ գնահատում է ռազմական գործողությունների ընթացքում զինված ուժերի կողքին կանգնելու քաղաքացիական պարտքի կատարման վեհ գործին նվիրումը, ինչին ի պատասխան ցուցաբերում է մարդասիրական մոտեցում զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ:
Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանը ողջունում է այս մարդասիրական մոտեցումը, որը քննչական կոմիտեի առաջարկով է եղել։ «Շատ դրական առաջարկ է։ Մենք բոլորս էլ գիտենք, որ պատերազմի ժամանակ անկազմակերպ վիճակ է եղել, բայց չգիտենք, թե այդ անկազմակերպ վիճակի մեղավորները ովքեր են եղել, ինչու է պատերազմն անցել այդ խառնաշփոթ վիճակում, ինչումն են հիմա այդ մարդիկ մեղադրվում։ Անկառավարելի իրավիճակում մեղավորներ փնտրելը հեշտ գործ չէ։ Նման իրավիճակում այդ անձանց առաջադրված մեղադրանքները միանշանակ չեն։ Ես համարում եմ, որ արժեր համաներում կիրառել այդ ընթացքի համար։ Մարդիկ, բոլորն էլ հայրենասիրական մղումով պատերազմ են գնացել ու հիմա այս մարդասիրական մոտեցումը ողջունելի է»,-ասաց Ժաննա Ալեքսանյանը՝ հավելելով, որ շատ կցանկանար, որ համաներում կիրառվեր նաև այն դատապարտյալների նկատմամբ, ովքեր պատերազմի ժամանակ դիմեցին ու հնարավորություն ունեցան մեկնել ռազմաճակատ ու կռվել։ «Ես կուզենայի, որ այդ դատապարտյալների վրա էլ համաներում տարածվեր։ Մեր երկրին անհրաժեշտ են մարդասիրական քայլեր։ Մենք շարունակ հակառակին ենք ականատես լինում»,-ասաց Ալեքսանյանը։
Մեր դիտարկմանը՝ մտահոգություն չկա, որ այս համաներման տակ կարող են հայտնվել անձինք, ովքեր ամեն դեպքում մեղավոր են պատերազմի ժամանակ այս կամ այն արարքում, հանցանք են կատարել ու դրա պատիժը կարող է կանխարգելիչ լինել հետագայի համար, իրավապաշտպանը պատասխանեց.«Մենք տեղեկություններ չունենք այդ անձանց մեղադրանքների մասին։ Չգիտենք, թե ովքեր են ձերբակալված, կալանավորված։ Հետևաբար դժվար է պնդում անել, թե կա՞ն այնպիսի հանցագործներ, որոնց վրա չպետք է տարածվի այս համաներումը։ Իսկ եթե դատախազությունը հակառակի վերաբերյալ տեղեկություն ունի, թող այդ մեղադրանքները վերանայի»։
Այս նախագիծը օրինական ուժ ստանալու համար դեռևս պետք է արժանանա կառավարության հավանությանը, ապա նաև ընդունվի Ազգային ժողովի կողմից և ուժի մեջ կմտնի միայն պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։
