ԱՄՆ, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի միջև արցախյան հարցում նոր իրավիճակի հետագա զարգացման շուրջ քննարկումների առկայությունը թերևս կասկածից վեր է: Դրա մասին է խոսում փաստը, որ Վաշինգտոնում Բլինքեն-Լե Դրիանամերիկա-ֆրանսիական արտգործնախարարական ֆորմատով հանդիպումից հետո Մինսկի խմբի երեք համանախագահներ Շեֆերը, Վիսկոնտին և Պոպովը Մոսկվայում հանդիպում են ՌԴ փոխարտգործնախարարին: Դրա մասին է խոսում և այն, որ Մոսկվայում Պուտին-Ալիև հանդիպումից հետո ՌԴ նախագահի խոսնակը հայտարարում է, որ Ռուսաստանը կողջունի Կովկասում խաղաղությանը նպաստելու Եվրամիության ջանքը: Այդ հայտարարությունը կարող է վկայել նաև այն, ինչի մասին առիթ ունեցա արտահայտվել Պուտին-Ալիև հանդիպման առնչությամբ, նշելով, որ այդ հանդիպումը այնքան էլ հարթ համաձայնությունների տիրույթում չէր:
Հատկանշական է, որ դրանից հետո Մոսկվան ողջունում է Եվրամիության պատրաստակամությունը: Այն Եվրամիության, որը Հայաստանին առաջարկում է , միլիարդ դոլարի ֆինանսական փաթեթ: Այստեղ առանցքային հարցերից մեկն այն է, թե ինչ են այդ քննարկումները Ռուսաստանի համար: Ընդամենը Բաքվի և Անկարայի հետ ձևաչափում իր դիրքորոշումների գինը բարձրացնելու մարտավարական, կարճաժամկետ միջո՞ց, թե՞ ռազմավարական անցման մեկնակետ, երբ Մոսկվան կարող է Կովկասի հարցերում վերադառնալ Մինսկի խմբի համանախագահության մոդելին, Թուրքիայի աճող հավակնությունները զսպելու համար: Սա իհարկե բարդ իրավիճակ է, որովհետև քննարկումները ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիայի հետ, բոլորովին չեն ժխտում կամ օրակարգից հանում Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ քննարկումների թեման կամ գործընթացը: Սակայն, մեծ հավանականությամբ խոսքը բավականին խորը ուղղված գործընթացի մասին է, ինչի վկայությունն է Էրդողանի «կիպրական բլից-կրիգի» փորձը:
Էրդողանը հանկարծ ձեռնոց է նետում Արևմուտքին, հայտարարելով թե Հյուսիսային Կիպրոսի ճանաչման օրակարգի մասին, թե նաև ՄԱԿ ԱԽ բանաձևով չեզոք գոտի դիտվող Վարոշայի բնակեցման մասին: Այդ իրողությունը հիմք է տալիս դիտարկել, որ Թուրքիան ունի լուրջ տագնապ այն առնչությամբ, որ Կովկասում իրեն կարող է պարտադրվել բավականին անհարմար մի օրակարգ, երբ փաստացի լինելով Ադրբեջանում ներկայացված, Անկարան այդուհանդերձ կարող է հայտնվել միայնության մեջ: Այսինքն, 3+3 ռեգիոնալ կառավարման ձևաչափի փոխարեն Անկարան կարող է արժանանալ «մեկը երեքի դիմաց» ձևաչափի, նկատի ունենալով Մինսկի խմբի եռանախագահության աշխուժացումը: Այստեղ անշուշտ հիմնարար հարցերից մեկն այն է, ինչպես նկատել եմ օրեր, թե ԱՄՆ ու Ֆրանսիան որքանով են պատրաստ ճանաչել Արցախում ռուսների խաղաղապահ ներկայությունը:
Բանն այն է, որ Մոսկվայի համար դա հիմնարար նշանակության հարց է, քանի որ Արցախում ռուս խաղաղապահների լեգիտիմության հիմքը ըստ էության թուրք-ադրբեջանական տանդեմն է: Այդ հարցը թերևս կարող է դառնալ նաև հայ-ամերիկյան և հայ-ֆրանսիական օրակարգի մաս, քանի որ Երևանի համար թերևս բավականին նպաստավոր միջավայր կձևավորվի, եթե համանախագահ երկրները սկսեն քննարկել այդ հարցը միմյանց միջև և դրա միջոցով բարձրանալ Մինսկի եռանախագահության ձևաչափը վերականգնելու նոր աստիճանի վրա: Իհարկե դա էլ իր հերթին թերևս Երևանից պահանջելու է գործնական իմաստով հարաբերության նոր աստիճան հաստատել ԱՄՆ ու Ֆրանսիայի հետ, Վաշինգտոնին ու Փարիզին գործնական, առարկայորեն մոտիվացնելու համար:
