Իրանական լրատվամիջոցները գրում են, որ Իրանը դեմ է Հայաստանի սահմանների փոփոխությանը և Զանգեզուրի միջանցքի հետ կապված հարցը Բաքվի կողմից կեղծիք են համարել:
Իրանահայ քաղաքական մեկնաբան Սահակ Շահմուրադյանը գտնում է, որ տարածաշրջանում տեղի ունեցած վերջին զարգացումների ֆոնին, մասնավորապես ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո աշխարհաքաղաքական նոր դասավորումներն ու փոփոխությունները ինքնըստինքյան հանգեցին Իրանի կողմից արտաքին քաղաքականության վերաձևավորման և տարածաշրջանային մոտեցումների ու դիրքորոշումների մեջ որոշ ստուգումներ և վերափոխումներ կատարելուն, որոնք կարող են ապահովել Իրանի տարածաշրջանային անվտանգությունը:
Ինչ վերաբերում է Սյունիքի հետ կապված Բաքվի և Թուրքիայի սպառնալիքներին, որոնք, ըստ Շահմուրադյանի, անուղղակիորեն ունեն նաև Ռուսաստանի դրական համարկանքը, արժանացել են Իրանի հակադարձմանը, քանի որ հաշվի առնելով Ադրբեջանի և Թուրքիայի տարածաշրջանային հավակնությունները կապված Կովկասյան տարածաշրջանում ճանապարհների կոմունիկացիային, ուղղակի բախվում են Իրանի տնտեսական և էներգետիկ շահերին, ինչը կարող է խանգարել Իրանի ելքը դեպի Սև ծով և Արևելյան Եվրոպայի երկրները:
Նրա խոսքով՝ կասկած չկա, որ ներկա պայմաններում Իրանը Հայաստանը դիտում է որպես անկախ պետություն, որի սահմանները և ինքնիշխանությունն ամրագրված են ՄԱԿ-ի միջազգային կոնվենցիայում՝ որպես միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններով ինքնիշխան պետություն: Իսկ այն, ինչ Թուրքիան և Ադրբեջանը պահանջում են հետպատերազմյան պայմաններում թուլացած Հայաստանից, ուղղակիորեն հակասում է միջազգային օրենքներին և ՄԱԿ-ի կոնվենցիային:
»Թուրքիայի և Ադրբեջանի անհեթեթ պահանջները Հայաստանից, ըստ նոյեմբերի 9-ի խայտառակ հաշտության համաձայնության դրույթների, կապված Զանգեզուրի միջանցքի հանձնմանը, չեն համապատասխանում միջազգային իրավունքի ընդունված նորմերին և ուղղակիորեն հետապնդում են կապիտուլացիայի և ավելին՝ օկուպացիայի միջազգային կարգը խառնող ու խախտող անօրինականության, որին ոչ միայն դեմ է Իրանը, այլ ամբողջ աշխարհը, բացառությամբ միջազգային կարգը և կանոնը անտեսող ու խախտող երեք երկրների՝ Թուրքիա, Ադրբեջան և Ռուսաստան»,-նշեց նա:
Ըստ նրա՝ Իրանը չի կարող անտարբեր մնալ իր ամենանվտանգ և վստահելի հարևան երկրի ներքին ու արտաքին անվտանգության դեմ ուղղված սպառնալիքների նկատմամբ, քանի որ դրանք ուղղակիորեն առնչվում են Իրանի տնտեսական և աշխարհաքաղաքական անվտանգությանը: Հետևաբար, Սյունիքի մարզում ընթացող զարգացումները և Թուրքիայի ու նրա դաշնակից Ադրբեջանի, այդ երկուսի բարեկամ երրորդ տերություն՝ Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի առջև դրված պարտադիր ու նվաստացնող պահանջները ոչ միայն հակասում են միջազգային օրենքներին, այլև ուղղակի բախվում են այդ երեք տարածաշրջանային ուժերի հետ մրցակցության-համագործակցության հարաբերակցական դաշտում գտնվող Իրանի շահերին: Այստեղ Իրանը արդարացիորեն իր իրավունքն է համարում, հակազդեցություն ցուցաբերել այդ երկրների միակողմանի և պարտադրող որոշումներին:
Զանգեզուրի հարցի կարևորությունը Իրանի համար, Շահմուրադյանի խոսքով, ոչ միայն այժմեական, այլ նաև պատմական անցյալ ունի և դա համարվում է Իրանի անվտանգության երաշխավորման և դեպի Ռուսաստան և Եվրոպա ցամաքային կապի մի կարևոր տարբերակ, անկախ այն հարցից, թե Հայաստանում ինչ իշխանություն է երկրի կառավարության ղեկին, Զանգեզուրը Իրանի անվտանգության և տրանսպորտային անվտանգության և քաղաքակրթական կապի ու հաղորդակցության կարևոր գոտի է համարվում, որին խորը գիտակցում են Իրանի հեռատես ու խոհեմ քաղաքական գործիչները:
«Նույնիսկ եթե Հայաստանի իշխանությունները կապված օրվա պայմաններին ու մեծ ուժերի կողմից նրանց վրա գործադրվող ճնշումներին կամ իրենց թույլ դիրքի ու կեցվածքի պատճառներով պարտավորված լինեն Զանգեզուրի հարցով ինչ-որ զիջումների գնալ Ադրբեջանի զորբայությունների դիմաց, ապա Իրանը կտրականապես և առանց որևէ վերապահությամբ իրոք հակազդելու է այդ որոշումներին, դա լինի Հայաստանի իշխանությունների կողմից կամ տարածաշրջանային ու արտատարածաշրջանային ուժերի կողմից»-հավելեց նա:
Օրերս Իրանի Իսլամական Հանրապետության ԱԳ նախարար Մոհամեդ Ջավադ Զարիֆը հայտարարել է, որ Իրանի հարևանները Թեհրանի պետական քաղաքականության հայեցակարգում և անվտանգության ու բարիդրացիական հարաբերությունների ոլորտում առաջնահերթություն են համարվում: Շահումադյանի խոսքով՝ Հայաստանը Իրանի այդ ամենամոտ և ամնավստահելի քրիստոնյա հարևաններից մեկն է, հարց է, թե Հայաստանի իշխանությունները ինչ քայլեր կձեռնարկեն իրենց հարաբերությունները Իրանի հետ ամրապնդելու ուղղությամբ՝ երաշխավորելու երկու կողմերի տարածաշրջանային անվտանգությունը, տնտեսական հարաբերությունները և քաղաքակրթական կապերը, որի ճանապարհը անցնում է Այունիքի մարզով և Զանգեզուրի «անվտանգ» ճանապարհով:
