Բաքվում փետրվարի 19-ին տեղի է ունենալու Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարների եռակողմ հանդիպումը: Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն հաղորդում է, որ Թուրքիայի ԱԳ նախարար Մևլութ Չավուշօղլուն Բաքու է ժամանելու փետրվարի 18-ին, իսկ Վրաստանի փոխվարչապետ, ԱԳ նախարար Դավիթ Զալկալիանին՝ փետրվարի 19-ին:
Ըստ աղբյուրի՝ նախատեսվում են նաև Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովի երկկողմ հանդիպումները թուրք և վրացի գործընկերների հետ:
Թեմայի շուրջ «Առաջին լրատվական»-ը զրուցել է Վրաստանի հարցերով փորձագետ Ջոնի Մելիքյանի հետ։
– Պարոն Մելիքյան, ի՞նչ դիտարկումներ ունեք այս հանդիպման շուրջ։ Ի՞նչ վտանգներ է այն պարունակում Հայաստանի համար։
– Այս հանդիպումը նորություն չէ։ Նախկինում էլ են եղել նման հանդիպումներ, որոնց ընթացքում որոշակի հուշագրեր են ստորագրվել ապագա համագործակցության, հարաբերությունների խորացման համար։ Սա էլ հերթականն է, նշվում է ՝ իններորդն է։ Դեռևս 8 տարի առաջ Սաակաշվիլին ասում էր, որ պարտադիր տարին երկու անգամ պետք է այդ հանդիպումները տեղի ունենան, որպեսզի հարաբերությունները խորանան։ Բայց մենք տեսնում ենք, որ Վրաստանում իշխանափոխությունից հետո այս ֆորմատում համագործակցությունը այնքան էլ ակտիվ չէր զարգանում, ինչպես պլանավորվում էր նախկին իշխանությունների օրոք։ Օրերս Վրաստանի ԱԳ նախարար Զալկալիանին հայտարարեց, որ հանդիպումներ կլինեն տարածաշրջանային հարևան երկրներում։ Իմ կարծիքով՝ Բաքվի հանդիպումից հետո միգուցե հաջորդ այցը տեղի ունենա Հայաստան։ Սա շատ կարևոր է, քանի որ տարածաշրջանում նոր ստատուս քվո է հաստատվում։ Այն պրոցեսները, որ տեղի են ունենում ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման հետ կապված, կարևոր են նաև Վրաստանի համար։ Վրաստանը պետք է հասկանա, թե դա ինչքանով դրական կամ բացասական կանդրադառնա իր վրա։ Այսպիսի հանդիպումները կարևոր են՝ կողմերի կարծիքները հասկանալու, միտումները վեր հանելու ու վտանգավոր ռիսկերը մինիմալիզացնելու իմաստով։
– Վրաստանի ԱԳ նախարարը հայտարարել է, որ տարածաշրջանային երկրների այցի ժամանակ կարևորվելու է տնտեսական դիվանագիտությունը։ Ձեր կարծիքով՝ մենք սա կարևորե՞լ ենք այս ընթացքում, ի՞նչ քայլեր պետք է իրականացվեն Երևանի կողմից։
– Միջպետական հարաբերությունների հիմնական շարժիչ ուժը հենց տնտեսական դիվանագիտությունն է։ Մենք օգտվում էինք Վրաստանի հնարավորություններից արտահանում ու ներմուծում կազմակերպելու համար։ Նույնիսկ վերջին շրջանում, երբ երկար տարիների դադարից հետո միջկառավարական տնտեսական համագործակցության հանձնաժողովի նիստը տեղի ունեցավ 2019 թվականին, այնտեղ արդեն նախանշված էին հիմնական ուղղությունները։ Զուգահեռ նաև բիզնես ֆորում տեղի ունեցավ, որտեղ երեք բլոկով էին քննարկումներ տեղի ունենում։ Առանձին՝ տուրիզմի ոլորտը, բանկային ոլորտը և երրորդ հիմնականը՝ առևտրատնտեսական համագործակցությունը։ Այստեղ լայն հնարավորություն կա՝ էներգետիկայից մինչև համատեղ տուրիստական փաթեթներ առաջարկելը արտաքին աշխարհի համար, համատեղ նախագծեր իրականացնելն ու տարածաշրջանում ներդրումներ ապահովելը։ Իմ կարծիքով՝ այս ուղղությունը կարևոր է, քանի որ այն է, ինչ այսօր մեզ կարող է հիմք տալ, որի վրա մենք ավելի կխորացնենք համագործակցությունը։ Վրաց-ադրբեջանական համագործակցության մեջ հիմնական տեղը էներգետիկ համագործակցությունն է, էներգետիկ ոլորտը, դրա հետ կապված նաև ենթակառուցվածքային նախագծերը, որ իրենց տարածքով են անցնում։ Դրա համար պետք է հասկանանք, թե որ ոլորտների, որ նեղ ուղղություններով կարելի է ավելի խորացնել հարաբերությունները։
Անցած տարի կորոնավիրուսի պատճառով մենք հնարավորություն չունեցանք հերթական նիստն անցկացնելու, բայց հերթական միջկառավարական նիստից առաջ կարիք կլինի պատրաստել առաջարկներ։ Տարածաշրջանային վերջին փոփոխություններից առաջ Հայաստանի դերը Վրաստանի համար վերաիմաստավորվում է, ու կարևորվում է ակտիվ համագործակցությունը։ Մենք դա պետք է ողջունենք ու միասնական ջանքերով փորձենք հասկանալ, թե միմյանց ինչ կարող ենք առաջարկել, ու թե ինչպես կարող ենք հանդես գալ արտաքին աշխարհի, ներդրողների առաջ։
– Վրաստանի ու Ադրբեջանի, Վրաստանի ու Թուրքիայի հարաբերությունների զարգացումն ի վնաս Հայաստանի կարո՞ղ է լինել։
– Որևէ պետություն չի կարող մեկ այլ պետության հետ հարաբերությունները պահել վակուումի մեջ։ Ամեն ինչ ամեն ինչի վրա ազդում է։ Բայց այստեղ կարևոր է, որ միջպետական հարաբերություններում մենք պարբերաբար խոսել ենք երրորդ երկրների գործոնի մասին և այն մասին, որ այդ երրորդ երկրների գործոնը մեր երկկողմ հարաբերություններում պետք է մինիմումի հասցվի ու բացասական ազդեցություն չունենա։ Կոնկրետ երկրներ չեն նշվում, բայց մեր պարագայում հասկանալի է, որ երրորդ երկիր ասելով նկատի ունենք Ադրբեջանը կամ Թուրքիան, իսկ Վրաստանի պարագայում միգուցե այդ երրորդ երկիրը Ռուսաստանն է։ Բայց այստեղ կարևոր էր կոնսենսուսը, միջպետական հարաբերությունների կարևորության ընկալումը։ Քանի որ ոլորտները տարբեր են, մենք էներգիա արտահանող երկիր չենք, որ Ադրբեջանի հետ հարաբերություններին իրենք գերակա կարևորություն տալով՝ մեզ հետ հարաբերությունները մինիմումի հասցնեն։ Մեր մոտ 3 միլիոն բնակչությունը, իրենց 4 միլիոն բնակչությունը գուցե առանձին-առանձին քիչ են, բայց արդեն 7 միլիոնը ներդրողների համար մեծ շուկա է։ Պետք է օգտագործել մեր հնարավորությունները ԵԱՏՄ-ի համագործակցության մեջ, Վրաստանի ապրանքները Հայաստանի միջոցով եվրասիական շուկա դուրս բերել։ Իրենց դեպքում էլ՝ Եվրամիության հետ կապված։ Իրենք ակտիվորեն համագործակցում են նաև Չինաստանի հետ։ Կարող ենք համատեղ նախագծեր մշակել նաև Չինաստանի համար, որը իրենց համար կարող է հետաքրքիր լինել։
Լուսանկարը՝ Armeniasputnik-ի
Լուսանկարը՝ panorama.am-ի
