«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է քաղաքագետ Կայծ Մինասյանը (Ֆրանսիա,Փարիզ):
– Անցյալ շաբաթ Բաքվից Երևան ժամանեց Ֆրանսիայի արտգործնախարարության պետքարտուղար Ժան Բատիստ Լըմուանը, որի հիմնական ուղերձներից մեկը հետևյալն էր՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը մնում է ամբողջովին ներգրավված գործընթացում: Ձեր կարծիքով՝ Հայաստանը կարո՞ղ է հույսը դնել արևմտյան համանախագահների վրա կարգավիճակի հարցը հստակեցնելու համար։
– Մեկ անգամ ևս կրկնում եմ. Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ն վերջին ղարաբաղյան պատերազմում նվաստացան Ռուսաստանի և Թուրքիայի կողմից։ Փարիզն ու Վաշինգտոնը ցանկանում են դուրս գալ այս ստորացումից և վերագործարկել Մինսկի խումբը: Մենք պետք է ուշադիր հետևենք, թե ինչ է առաջարկում Արևմուտքն այս տեսանկյունից: Հաստատուն է, որ Բայդենի Միացյալ Նահանգները պատրաստվում է ավելի անկոտրում լինել, քան երբևէ նախկինում եղել է Ռուսաստանի և Թուրքիայի նկատմամբ: Հետևաբար, մենք պետք է ակնկալենք հայտարարություններ և գործողություններ Հարավային Կովկասում, որոնք վտանգում են Մոսկվային և վիրավորում Անկարային: Մնում է, որ Հայաստանն օգտագործի այս պահը տարածաշրջանում իրավիճակը վերահաշվեկշռելու համար ՝ խրախուսելով Փարիզին ու Վաշինգտոնին այս ուղղությամբ: Այնտեղ կա ընդհանուր հետաքրքրություն, բայց կա՞ հայկական կամք և արևմտյան կամք այս ուղղությամբ շարժվելու համար: Դժվար է պատասխանել այս հարցին:
– Հայաստանում այս պահին շատերը, այդ թվում՝ իշխանության ներկայացուցիչները փորձում են նոյեմբերի 9-ի համաձայնագիրը ներկայացնել դրական լույսի ներքո՝ ասելով, թե Հայաստանը կարող է շահել ճանապարհների ապաշրջափակումից։ Ձեր կարծիքով՝ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հետ հնարավո՞ր է նորմալ տնտեսական հարաբերություններ հաստատել, հնարավո՞ր է պատերազմից հետո խոսել հարաբերությունների բարելավման մասին։
– Շատ տարածված է պարտությունը հաղթանակի վերածել, իսկ Ավարայրի ճակատամարտից ի վեր հայերը սովոր են դրան: Ավելի կոնկրետ՝ սահմանների ցանկացած բացում լավ է և նշանակում է խաղաղության ակտ, բայց ո՞րն է գինը: Եթե Բայդենի Միացյալ Նահանգները, ինչպես ես պատկերացնում եմ, մտադիր է անկոտրում մնալ Թուրքիայի և Ռուսաստանի նկատմամբ, և Բայդենը կհարգի 1915 թ. Ցեղասպանությունը ճանաչելու և Հայաստանի նկատմամբ ավելի ակտիվ քաղաքականություն խթանելու իր խոստումը, ապա ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նախ պետք է շնորհավորի Բայդենին իր ընտրության կապակցությամբ, ինչո՞ւ չի անում, արձանագրությա՞մբ է դա՝ այս պատասխանատվությունը թողնելով Հանրապետության նախագահին՝ Արմեն Սարգսյանին, թե՞ ավելի քաղաքական պատճառ կա: Նիկոլ Փաշինյանը նույնպես շատ ոգեշնչված կլիներ, որ մինչև ապրիլի 24-ը ոչինչ չձեռնարկի Անկարայի նկատմամբ, որպեսզի սպասի, թե ինչ է հայտարարելու նախագահ Բայդենը այդ օրը: Չմոռանանք, որ Մոսկվան, Անկարան և Բաքուն չեն ցանկանում, որ Միացյալ Նահանգները ճանաչեն Հայոց ցեղասպանությունը: Բայց ես խորին համոզմունք ունեմ, որ Բայդենը արտասանելու է ցեղասպանություն բառը, քանի որ այս հարցը դուրս է գալիս հայ-թուրքական զեկույցից: Միացյալ Նահանգները ցանկանում է նորոգվել էթիկական դիվանագիտությամբ:
– Սփյուռքում ինչպե՞ս են վերաբերվում այդպիսի հայտարարություններին, արդյո՞ք խաղաղության հաստատումը տարածաշրջանում հնարավոր եք համարում այսքան տարի պատերազմի մեջ գտնվելուց հետո։
– Սփյուռքը նախ պետք է մարսի ռազմական պարտությունը և ճիշտ հարցեր տա այս սարսափելի փորձությունից հետո: Մենք պետք է վերանայենք Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններում առկա ամեն ինչ: Քաղաքականության վերակառուցման գործում ամեն ինչ պետք է վերանայվի՝ գլոբալ պետություն հասկացության շուրջ նոր ինքնության հիմքեր վերստեղծելով: «Քաղաքական էլիտա» կոչվողները պետք է իրենց պահեն գերազանցիկ, երկարաժամկետ հեռանկարում և նույնականացման նոր հասկացություններով ու գործիքներով: Հայերին անհրաժեշտ է նոր նպատակ: Սակայն ոչ այնտեղ գտնվող ներկայիս կառավարության մոտ, որը քայլում է հենակներով, ոչ էլ պարապլեգիկ Սփյուռքով (կտրված է իրականությունից), որ մենք այնտեղ հասնենք: Ժամանակն է վերանայել ամեն ինչ և թույլ տալ, որ նոր մարդիկ զբաղվեն Հայաստանի և հայության խնդիրներով:
