Ամերիկյան Foreign Policy պարբերականում հրապարակվել է Դենիել Վագների և Լուկա Կոստայի «Մեծ խաղադրույքը կասպյան էներգետիկ խաղում» խորագրով հոդվածը, որում ասվում է.
«1993 թվականին Ադրբեջանի նախագահ դառնալուց հետո Հեյդար Ալիևը հարված հասցրեց արևմտյան ուժերի տնտեսական աջակցության և Ռուսաստանից քաղաքական կախվածության միջև ձևավորված հաշվեկշռին՝ միաժամանակ խուսափելով Մոսկվայի հետ հակամարտության մեջ մտնելուց։ Մոսկվայի առաջնահերթ նպատակը դեպի Եվրոպա ածխաջրածինների առաքման սահմանափակումն էր։
Երկու երկրների միջև խնդիրներ առաջացան Իլհամ Ալիևի վերելքի ժամանակ, երբ Մեդվեդևի նախագահության առաջին տարիներին Ադրբեջանը մեղադրվեց լրտեսության մեջ զբաղվելու և Չեչնիայում անջատողական խմբերին աջակցելու մեջ։
2009 թվականին Ադրբեջանն առաջին անգամ սկսեց իր գազն արտահանել Ռուսաստան, երբ «Գազպրոմը» պատրաստակամություն հայտնեց գնելու ադրբեջանական գազի ավելցուկն այն նույն գնով, որը եվրոպացի սպառողները վճարում են Ռուսաստանին և ավելի մեծ գնով, քան այն 120 դոլարը, որը Թուրքիան վճարում է Ադրբեջանին։ Բաքվի ու Մոսկվայի էներգետիկ հարաբերությունները բարդ են։ Թեև Ադրբեջանը Խորհրդային Միության փլուզումից հետո հանդիսացել է զուտ էներգետիկ արտահանող երկիր, պատմականորեն նա իր նավթի ու գազի արտահանման հարցում տարանցիկ կախվածության մեջ է գտնվել Ռուսաստանից։
Իրավիճակը սկսեց փոխվել 2005 թվականին, երբ շահագործման հանձնվեց «Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան» նավթամուղը։ Մեկ տարի անց սկսեց գործել նաև «Հարավկովկասյան» («Բաքու-Թբիլիսի-Էրզրում») գազատարը։ Այս երկու նախագծերն էլ արժանացան ԱՄՆ աջակցությանը, ով կասպյան էներգետիկ խաղում ներգրավվեց 1990-ական թվականների կեսերին՝ նպատակ ունենալով ստեղծել Ռուսաստանն ու Իրանը շրջանցող արևելք/արևմուտք էներգետիկ միջանցք և փորձելով սահմանափակել նրանց ազդեցությունը տարածաշրջանում։ Վաշինգթոնն աջակցեց «Ադրբեջան-Վրաստան-Թուրքիա» առանցքի ձևավորմանը։
Սակայն տվյալ ոլորտում ամենահավակնոտ (և Մոսկվայի կողմից ամենամեծ հակազդեցությանն արժանացած) նախագիծը համարվող Nabucco գազատարի նախագիծը հայտնվեց փակուղում, չնայած ԵՄ ցուցաբերած աջակցությանը։ Nabucco-ն Բուլղարիայի, Ռումինիայի ու Հունգարիայի միջոցով Թուրքիան պետք է կապի Ավստրիայի հետ։ Հաշվի առնելով այն, որ ներկայումս Եվրոպան մոտ 25 տոկոսով կախված է ռուսական գազի ներկրումից՝ ԵՄ-ը առաջնահերթ նշանակություն է հաղորդել Nabucco նախագծի զարգացմանը։
Nabucco-ն նաև համապատասխանում է կասպյան էներգետիկ պաշարները Ռուսաստանի ձեռքից խլելու ԱՄՆ ցանկությանը՝ միևնույն ժամանակ Եվրոպայի դարպասների մոտ Թուրքիան վերածելով այլընտրանքային էներգետիկ հանգույցի։ Nabucco-ն կանգնած է ռուս-իտալական «Հարավային հոսք» գազատարի ճանապարհին, որի նպատակը Եվրոպային կասպյան ու միջինասիական գազի մատակարարումն է (որպես հիմնական մատակարարներ են դիտարկվում Ադրբեջանը, Իրաքն ու Թուրքմենստանը, սակայն վճռորոշ դերը վերապահված է ադբեջանական «Շահ Դենիզ» գազային հանքավայրին)։
«Հարավային հոսք»-ն օգտագործելու է ղազախական ու թուրքմենական, հեռանկարում նաև ուզբեկական գազը, մինչդեռ ղազախական ու թուրքմենական գազն անհրաժեշտ են Nabucco-ի նախագծի կենսագործման համար։ Մի շարք երկկողմ պայմանագրերի (և հատկապես Թուրքմենստանի ու Ղազախստանի հետ) կնքման և էներգետիկ փորձագետների միջոցով Nabucco-ի նախագծի կենսագործման վերաբերյալ կասկածների տարածման միջոցով Մոսկվան ավելի ագրեսիվ ու արդյունավետ քաղաքականություն է վարում տվյալ խաղում խաղացողներին իր կողմը գրավելու համար։ Բացի այդ, «Հարավային հոսք»-ին աջակցում է ռուսական պետությունը, ինչը նշանակում է, որ նա խնդիրներ չունի կառուցման ֆինանսավորման հարցում։
Ի տարբերություն այդ նախագծի, Nabucco-ն համարվում է կոմերցիոն նախագիծ և դեռ պետք է ապահովել նրա ֆինանսավորումը։ Nabucco-ն նաև գազամատակարար երկրների աջակցության կարիք ունի, սակայն քաղաքական նկատառումները խնդիրներ են հարուցում իրանական գազի հարցում, Իրաքն էլ հետաքրքրված չէ այդ նախագծով։ Նախորդ ամիս Nabucco-ի 5 տարանցիկ երկրները (Ավստրիա, Հունգարիա, Բուլղարիա, Ռումինիա, Թուրքիա) կնքեցին համաձայնագիր, որը որոշակիացրեց նախագծի իրավական հիմքը, ինչը չի կարելի ասել գազամատակարար երկրների մասին։
Վերջերս Ռուսաստանի վարչապետ Պուտինը հայտարարեց. «Nabucco-ի գլխավոր խնդիրը հումքի երաշխավորված ծավալի բացակայությունն է։ Ռուսաստանը ոչինչ չի մատակարարի դրանով, իրանական պաշարները հետազոտված չեն, իսկ Ադրբեջանինը՝ փոքր են։ Ավելին՝ Ադրբեջանը դեպի Ռուսաստան սեփական գազի առաքման մասին պայմանագիր է ստորագրել։ Ադրբեջանական գազը չի հասցնի բավարարել և՛ Ռուսաստանին, և՛ Nabucco-ին»։
Ակնհայտ է, որ Nabucco-ի վերջնական ճակատագիրը կախված է նրանից, թե որտեղից գազ կստանա և ով կֆինանսավորի այն։ Առավել ևս, որ ԱՄՆ-ը և Եվրոպան ոչինչ չեն կարողանում անել խողովակաշարի լիաբեռնման համար։ Բացի այդ, ներկայումս Բաքվի ու Վաշինգթոնի փոխհարաբերությունները չեն ապրում իրենց լավագույն ժամանակաշրջանը։
ԱՄՆ-ին իր հուսալի գործընկերությունն ապացուցելու համար Բաքուն քաղաքական մեծ կապիտալ է ներդրել, սակայն այդ տարածաշրջանը չի գտնվում Օբամայի կառավարության արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների ցանկում։ Բաքուն նաև չի ցանկանում հաշտվել ղարաբաղյան հարցում ԱՄՆ հայամետ դիրքորոշման հետ, ինչը վտանգում է Բաքվի դիրքորոշումը։
Պաշտոնական Բաքվի համար ղարաբաղյան հակամարտությունը երկրորդական խնդիր չէ, այն խոր արմատներ ունի ադրբեջանական հասարակության մեջ, ազգային պատվի հարց է։ Դա լրջորեն խոչընդոտում է ԱՄՆ-Ադրբեջան հարաբերությունների ընդլայնումը և վտանգ է ստեղծում ռազմավարական գործընկերության համար։
Կասպյան էներգետիկ խաղն ունի պոտենցիալ՝ Մոսկվայի ու Վաշինգթոնի միջև աշխարհառազմավարական մրցակցությունում առանցքային խնդրի վերածվելու համար»։
