Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակում ունեցած ելույթում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց Հայաստանի զարգացման ռազմավարական զարգացման նպատակները՝ 5 միլիոն բնակչություն 2050 թվականին, ՀՆԱ-ի տասնհինգապատկում, 1.5 միլիոն աշխատատեղեր, առողջապահության ֆինանսավորման 20-ապատկում, 10 միլիարդ արժեք ունեցող 5 տեխնոլոգիական ընկերություններ, հայկական բանակի ներառում աշխարհի 20 ամենամարտունակ բանակների շարքում և այլն։
Ասել, որ Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած նպատակադրումները հավակնոտ են, նշանակում է ոչինչ չասել։ Դրանք չափազանց կտրված են մեր այսօրվա իրականությունից և գոնե առաջին հայացքից թվում են անիրականանալի։ Դրանով հանդերձ՝ պետք է դրական համարել իշխանության կողմից նման ռազմավարական նպատակների ներկայացումը, քանի որ դրանք գոնե ցանկությունների մակարդակում ցույց են տալիս, թե դեպի ուր է գնում պետությունը։
Հասկանալի է, որ Նիկոլ Փաշինյանը այս նպատակադրումների համար ենթարկվելու է անխնա քննադատության, հեգնանքի, ծաղրի։ Նրա ընդդիմախոսները առիթը բաց չեն թողնելու ներկայացնելու համար, որ Հայաստանի վարչապետը կտրված է իրականությունից և զբաղվում է պոպուլիզմով։
Նիկոլ Փաշինյանն իր ելույթում նշեց, որ այդ նպատակադրումներն ինքը մեջբերում է աշխատանքային ինչ-որ փաստաթղթղից։ Դրանից կարելի է ենթադրել, որ ներկայացված նպատակադրումները ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանի՝ պահի ազդեցության տակ գրված ցանկություններ էին, այլ ռազմավարական ինչ-որ փաստաթղթի բաղադրիչներ։ Եթե դա այդպես է, ապա առաջիկայում իշխանությունը պարտավոր է հանրությանը ներկայացնել գործողությունների այն ծրագիրը, այն ճանապարհային քարտեզը, որով պատրաստվում է հասնել հայտարարված նպատակներին։ Հակառակ դեպքում դրանք կդառնան ոչ միայն Նիկոլ Փաշինյանին քննադատելու առիթ, այլ կառաջացնեն հանրային մեծ հիասթափություն, ինչը վտանգավոր կարող է լինել ոչ միայն իշխանությունների վարկանիշի առումով, այլ պետության համար ընդհանուր առմամբ։ Այդ իմաստով, ներկայացնելով նման ռազմավարական նպատակադրումներ, Նիկոլ Փաշինյանն ըստ էության մեծ բեռի տակ է դնում իրեն ու իր իշխանությանը, քանի որ այդ նպատակարդումների իրականացման տեսնալիությունը կարող է դառնալ նաև ընտրություններում հասարակության վերաբերմունքի պատճառ։ Այլ խոսքով՝ Նիկոլ Փաշինյանը սահմանում է այնքան բարձր նշաձողեր, որոնց չհասնելու կամ անկումների պարագայում կարող է վճարել սեփական իշխանությամբ։
Ընհանրապես ռազմավարականությունը, գաղափարախոսականությունը Հայաստանի գործող իշխանության ամենաթույլ, ամենախոցելի կողմերն են։ Դեռևս հեղափոխական հրապարակում Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց բոլոր տեսակի «իզմերը» մերժելու մասին, գալով իշխանության՝ վերահաստատեց այդ հայտարարությունը՝ արձանագրելով, որ իր իշխանությունը որևէ «իզմի» չի դավանում։ Այն ժամանակ դրանք թվում էին սոսկ հանրահավաքային հայտարարություններ, բայց ժամանակը ցույց տվեց, որ «իզմերի» չդավանող իշխանությունը ունակ չէ ներկայացնելու երկրի զարգացման ռազմավարություն, ծրագիր, հայեցակարգ։
Անցած մեկուկես տարիներին գործող իշխանության կողմից ներկայացված ըստ էության միակ ռազմավարական փաստաթուղթը կառավարության ծրագիրն է, որը որևէ քննադատության չի դիմանում. այն առանց չափելի ցուցանիշների, առանց առարկայական թիրախների ու քայլերի մի փաստաթուղթ է, որը որևէ կերպ չի կարող սպասարկել իշխանության հռչակած տնտեսական հեղափոխությունը։ Այդ իմաստով առնվազն տարակուսելի է, թե ինչպես է կառավարության այդ ծրագիրը մշակած թիմը կարողանալու կազմել Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած նպատակադրումները սպասարկող ռազմավարություններ ու ծրագրեր։
Այստեղ բախվում ենք Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության մյուս խոցելի կետին՝ կադրային քաղաքականությանը։ Հատկապես տնտեսական բլոկի գերատեսչությունները Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունում ղեկավարում են նախկին իշխանության ժամանակներում երկրորդական, երրորդական էշելոնի կադրերը։ Հիմնականում կատարողական աշխատանքի սովոր այդ պաշտոնյաները ներկայումս զբաղեցնում են պաշտոններ, որոնք պահանջում են ստեղծարարություն, ինտելեկտուալ ճկունություն, լայնախոհություն և այլն։ Եվ ուրեմն, ամենակարևոր հարցերից մեկն այն է, թե ո՞ւմ միջոցով է Նիկոլ Փաշինյանը պատկերացնում իր հռչակած նպատակադրումների իրականացումը։ Նրա ներկայիս թիմը նման նշաձողի խնդիրներ լուծելու կարողություն չունի։ Եվ եթե Նիկոլ Փաշինյանը իր հռչակած նպատակների իրագործումը տեսնում է ներկայիս թիմի միջոցով, ապա նա մեծ հավանականությամբ կարող է հայտնվել սեփական հայտարարությունների ծուղակում։
Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած ռազմավարական նպատակները կարող են իրագործվել միայն երկրում արմատական, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների դեպքում։ Խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին պետական կառավարման համակարգի վերափոխմանը, քանի որ այն համակարգով, որը քսան և ավելի տարի շարունակ սպասարկել է քրեաօլիգարխիային, հնարավոր չէ իրագործել միանգամայն այլ որակներ պահանջող նպատակադրումներ։ Մինչդեռ գործող իշխանությունը ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ իրականացնելու ուղղությամբ որևէ քայլ չի կատարում, անգամ ուղերձ չի հղվում, որ այդպիսի փոփոխություններ հնարավոր են ապագայում։
Եվ վերջապես, Նիկոլ Փաշինյանի ելույթում ներկայացված ապագայի Հայաստանը կարող է իրականություն դառնալ միայն աշխարհի հետ հարաբերությունների որակը փոխելով, աշխարհի մասը դառնալով ու զարգացած աշխարհին ինտեգրվելով։ Հայաստանի ներկայիս արտաքին քաղաքականությունը, միայն դեպի Ռուսաստան ուղղված արտաքին քաղաքականությունը չի կարող սպասարկել այն նպատակները, որոնք Ստեփանակերտում ներկայացնում էր Նիկոլ Փաշինյանը։
Եվ ուրեմն, առանց արտաքին քաղաքականության վերափոխման՝ հնարավոր չէ նաև ունենալ 5 միլիոնանոց Հայաստան կամ բանակ, որը կդասվի աշխարհի ամենամարտունակ 20 բանակների շարքում։
Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած նպատակադրումները անհրաժեշտաբար պետք է դառնան հանրային-քաղաքական դիսկուրսի մաս։ Դրանց շուրջ պետք է ծավալվեն գիտական, մասնագիտական, փորձագիտական քննարկումներ, դրանց վերաբերյալ պետք է լինի քաղաքական բանավեճը։ Իսկ դա հնարավոր է միայն Հայաստանի քաղաքական օրակարգը անցյալի հետ դիմակայության ռեժիմից հանելու դեպքում։ Քանի դեռ այն լցված է անցյալով, հնարավոր չէ խոսել ապագայի մասին։
Լուսանկարը՝ «Ֆոտոլուր»-ի
