«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «Հանրապետություն» կուսակցության նախագահ Արամ Զ. Սարգսյանը:
– Պարոն Սարգսյան, տարբեր միջոցառումների շրջանակում նշվում է Վազգեն Սարգսյանի 60-ամյակը: Հետաքրքիր է՝ այն փոփոխությունները, որ Հայաստանում տեղի ունեցան, արդյո՞ք Ձեզ հույս են ներշնչում, որ մոտենում ենք Կարեն Դեմիրճյանի և Վազգեն Սարգսյանի երազած Հայաստանի կերտմանը:
– Գիտեք՝ Վազգենը խնդիրն այլ կերպ էր դնում, նա ասում էր՝ 10-20-30 տարվա ծրագիր եմ գրելու, որովհետև խնդիրները մի օրում չեն լուծվում: Եվ խնդիրը վերաբերում է Հայաստանի անկախությանը՝ տնտեսական անկախությանը, քաղաքական և ռազմական անկախությանը: Սա շատ կարևոր ու շատ մեծ փաթեթ է: 99թ. «Միասնություն» դաշինքի արդար ընտրություններից հետո Վազգենը փորձում էր ոլորտ առ ոլորտ թե՛ տնտեսական առումով հաշվառում անել՝ որոշելու համար, թե մեր ունեցած հզորություններն ու պոտենցիալն ինչ ուղղությամբ և ինչպես ճիշտ օգտագործել, թե՛ ռազմական առումով այցելում էր Չինաստան, փորձում էր այնտեղից զենք-զինամթերք գնել բերել, թե՛ քաղաքական առումով մեկնեց Միացյալ Նահանգներ, այսինքն՝ փորձում էր խնդիրները լուծել:
Հիմա այս թավշյա հեղափոխությունից հետո նորից նմանություն կա 99-ին, որովհետև հանրությունն իր կամքով է իշխանություն ընտրել, տեղի են ունեցել արդար ընտրություններ, և այդ ընտրությունները որևէ մեկի համար վիճարկման թեմա չեն դարձել: Այս իշխանությունն իր թիկունքում ունի հանրության աջակցությունը, հետևաբար պատասխանատու է միայն հանրության առաջ և պարտավոր է կատարել այն խոստումները, որոնք տվել է հանրությանը, բայց ցավոք այս իշխանության համար ավելի դժվար է լինելու այդ ձեռքբերումներն ունենալ, քան Վազգեն Սարգսյանի իշխանության համար, քան իմ վարչապետ եղած ժամանակ, որովհետև այն ժամանակ լեռնամետալուրգիան, հանքարդյունաբերությունը ամբողջությամբ պետական սեփականություն էր, և մենք պիտի որոշեինք, թե ինչ տենդերներով, ինչ կարգով, պետական բաժնեմասն ինչքան ենք պահելու: Պետական սեփականություն էին նաև բաշխիչ ցանցերը, այդպիսին էր նաև ամբողջ էներգահամակարգը, Իրան-Հայաստան գազամուղի մասին դեռ խոսք չկար, բայց Կասպից ծովից դեպի Սև ծով տարանցիկ գազամուղ ունենալու ուղղությամբ բանակցություններ էին գնում, այն ժամանակ արդեն խոսակցություններ կային, և ինքս Իրանի դեսպանատանն այդ թեմայով խոսել եմ, և այսօր արդեն այդ խողովակաշարը 150 մմ-ի փոխարեն 75 մմ է սարքվել, դա էլ է վաճառվել ռուսներին, ցանցերը չկան, ամբողջությամբ լեռնամետալուրգիան սեփականաշնորհված է: 99թ. հոկտեմբերի 27-ից հետո Հայաստանի իշխանությունները Հայաստանի անկախությունը մաս-մաս զիջեցին՝ պատերազմից վախենալով, իրենց իշխանությունը պահելու համար, բազմաթիվ օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ պատճառներով, անկախության պարագայում ես չեմ արդարացնում որևէ այդ կարգի զիջում: Այս առումով գործող իշխանությունների համար ՀՀ տնտեսական, ռազմական, քաղաքական անկախության հասնելը և Վազգենի ասած՝ 21-րդ դարը մերը դարձնելը շատ ավելի դժվար է լինելու, բայց փառք Աստծո, որ կա այդ հնարավորությունը, այսօր ունենք հանրություն, որն իր վստահությունն է տվել, հավատում է իր իշխանությանը, և այդ հանրությունն այսօր իր իշխանության հետ պիտի փորձի օգնել և կերտել այն երկիրը, ինչի համար ինքը քվե է տվել, ինչ սպասելիքներ ինքն ունի, և մեզանից յուրաքանչյուրն էլ պիտի աշխատի: Ինձ համար Վազգենի «21-րդ դարը մերն է լինելու» խոսքը պատգամ է, 99-ից հետո ինձ համար կյանքի նպատակ ու իմաստ, գիտակից կյանքի ամբողջ գործունեության ոլորտ, ու այդ ուղղությամբ պիտի շարժվենք:
– Հենց Վազգեն Սարգսյանի օրինակով մի այսպիսի կարծիք կա, որ լեգիտիմ իշխանությունները կարճ կյանք են ունենում, որովհետև չեն ընդունվում գերտերությունների կողմից, ընդհանրապես խնդիր է առաջանում, եթե չեն ունենում կախվածության այն աստիճանը, որն ունեցել են մեր նախկին իշխանությունները: Այս առումով գործող իշխանությունների համար ինչ-որ վտանգ կա՞:
– Գիտեք, մենք ապրում ենք մի այնպիսի տարածաշրջանում, որտեղ շատ առաջ պոկվելն ինչ-որ առումով վտանգավոր է: Նայենք մեր հարևան երկրներին, այս առումով, այո, մեր լեգիտիմությունը, ի տարբերություն այն ժամանակվա, այդքան էլ աչք չի ծակում, որովհետև Վրաստանը լեգիտիմության խնդիրը որոշակիորեն լուծել է, Թուրքիայում լեգիտիմ ընտրություններ են տեղի ունենում՝ որոշ բանավեճերով, Իրանն իր սահմանադրական օրենքներով է շարժվում, այստեղ մնացել է միայն Ադրբեջանը, և իրենք խնդիրներ ունեն: Այսինքն՝ իշխանությունների լեգիտիմ լինելն արդեն խորթ բան չէ տարածաշրջանի համար, ժամանակն իրենն անում է, բայց ուժեղ իշխանություն լինելն այս տարածաշրջանում բավականին բարդ խնդիր է, որովհետև ուժեղ իշխանություն լինելու համար պիտի կարողանաս բավարարել այն պայմանները, որոնց իրականացումը այս տարածաշրջանը թույլ չի տալիս… Վտանգներ միշտ կան լեգիտիմ իշխանությունների համար, բայց դա դավադրությունների տեսությունից է: «Չերչիլը մի ասույթ ունի. ցանկացած երկրի կարելի է տիրանալ, եթե այդ երկրում գտնես մեկ-երկու դավաճան և բազմաթիվ հիմարներ»: 99-ին մեր երկրում գտան մեկ-երկու դավաճան, բայց հիմարների, բարեբախտաբար, չգտան, և երկիրը գոյատևեց: Ես շատ-շատ կուզենամ, որ որևէ կերպ մեր թշնամիները մեր երկրում չգնեն դավաճաններ, և մեր երկիրն առաջ գնա:
– Պարոն Սարգսյան, իսկ Մարտի 1-ի օրինակով, ի՞նչ եք կարծում, կդրվի՞ արդյոք Հոկտեմբերի 27-ի էջը վերաբացելու խնդիրը:
– Եթե ուշադիր եք եղել, թավշյա հեղափոխությունից հետո երբեք չեմ բարձրաձայնել Հոկտեմբերի 27-ի խնդրի մասին, որովհետև ժամանակավրեպ եմ համարում: Ես տեսնում եմ, որ ռուսական իշխանությունները Մարտի 1-ի պատասխանատուների առումով մեր իշխանությունների նկատմամբ ինչ վերաբերմունք ունեն, ինչպես են իրենց դրսևորում: Ես նույնիսկ մտածում եմ, որ եթե Նիկոլ Փաշինյանը Ռոբերտ Քոչարյանին չկալանավորեր, միգուցե գազի սակագինը չբարձրանար: Այսինքն՝ ցանկացած կերպ իրենք ցույց են տալիս, որ ինչ-ինչ ծառայությունների համար իրենք պաշտպանում են նախկին իշխանություններին՝ Մարտի 1-ի բացահայտման դեմ: Այս առումով, բարեբախտաբար, գործող իշխանությունը չի ընկրկում և օրինականության գերակայությունը, թեկուզ գազի գնի թանկացման պարագայում, համարում է ճիշտ և գնում է այդ ճանապարհով, ինչին ես մինանշանակ կողմ եմ, և ինչը համարում եմ ճիշտ: Թող գազը թանկանա, բայց մեր երկրում օրենքի առաջ բոլորը պետք է հավասար լինեն՝ սկսած երկրի նախագահից մինչև վերջին մարդը: Հոկտեմբերի 27-ի պարագան ուրիշ է, եթե Մարտի 1-ի պարագայում Ռուսաստանն այդ կարգի խնդիրներ է դնում, պատկերացրեք ինչ կլինի, եթե Հոկտեմբերի 27-ի վարկածներից ենթադրենք արտաքին քաղաքական այն վարկածը, որն ամենավերջինը հնչեցրեց Ռուսաստանի հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչ Լիտվինենկոն, փորձենք ստուգել և ասենք՝ խնդրում ենք որոշակի փաստաթղթեր տրամադրել, ուզում ենք այս վարկածը ստուգել, որը բարձրաձայնվել է աշխարհով մեկ: Դա Ռուսաստանի իշխանությունների համար նույնը կլինի, ինչ եթե մենք իրենց պատերազմ հայտարարենք, և ես պատկերացնում եմ, թե իրենց լրատվամիջոցներն ու քաղաքական վերլուծաբաններն ինչեր կսկսեն Հայաստանի մասին խոսել և ում հետ կկապեն՝ սորոսներից բռնած մինչև միասեռականներ և այլն, այսինքն՝ կանեն այն, ինչ կանեն ցանկացած մեկի հանդեպ, ով Ռուսաստանի դեմ որևէ բան է ասում կամ կառավարման մեթոդների առումով որևէ ձևով անհամաձայնություն է հայտնում: Կարծում եմ՝ Հոկտեմբերի 27-ը կբացահայտվի. ես այդ խնդիրը կդնեմ, այդ մասին կբարձրաձայնեմ այն ժամանակ, երբ Հայաստանը, որպես պետություն, կուժեղանա, այնքան ինքնիշխան կլինի, որ կարող է նաև նման խնդիր դնել…
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
