Հայտնի են Եվրամիության ու Համաշխարհային բանկի համատեղ խոշոր ներդրումային ծրագրի մանրամասները և այդ թվում՝ Հայաստանի համար նախատեսված փողի չափը: ԵՄ-ն ու ՀԲ-ն նախատեսում են առաջիկա 11 տարիներին, այսինքն մինչև 2030 թվականը, Արևելյան գործընկերության ԵՄ ծրագրի մասնակից վեց պետություններին հատկացնել 13 միլիարդ եվրո: Այդ փողից Հայաստանի համար նախատեսվում է 700 միլիոն եվրո, որն ուղղվելու է Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքի շինարարությանը, մասնավորապես 450 միլիոն եվրոն ուղղվելու է Արտաշատից-Ագարակ հատվածին, հույժ կարևոր և բարդ հատվածին: Փող է ուղղվելու նաև Մեղրիի սահմանային անցակետի արդիականացման, նաև Հայաստան-Վրաստան միջպետական ճանապահների արդիականացման համար: Այս ենթակառուցվածքների կարևորության մասին խոսելը թերևս ավելորդ է, միևնույն ժամանակ, սակայն, այստեղ հատկանշական է ենթակառուցվածքային ուղղվածությունը:
Հնարավոր է արձանագրել, որ խոսքն, ըստ էության, Իրանից-Վրաստան՝ Հայաստանի տարածքով ենթակառուցվածքների արդիականացման եվրոպական ծրագրի կամ ԵՄ-ՀԲ համատեղ ծրագրի մասին է, ինչը ստանում է, իհարկե, բավականին ուշագրավ քաղաքական, աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական իմաստ: Սա հուշում է եվրոպական քաղաքականության որոշակի ռազմավարության մասին, որտեղ առնվազն նշմարվում է Իրան-Հայաստան-Վրաստան առանցքի ձևավորմանը միտված բովանդակություն կամ նպատակադրում: Եվ սա, իհարկե, ներկայիս բարդ ու հակասական համաշխարհային զարգացումների պարագայում Հայաստանի համար կարևոր և նշանակալի ուղղություն է, որը ընձեռում է ռեգիոնալ քաղաքականության հարցում ճկուն ու նախաձեռնող լինելու հնարավորություն:
Այդ համատեքստում էլ ուշագրավ է այն, որ վարչապետ նշանակվելուց հետո Նիկոլ Փաշինյանը հաջորդ օրն իսկ ոչ ֆորմալ հանդիպում ունեցավ Վրաստանի վարչապետի հետ: Այս առումով անկասկած է, որ հասունացած է իրանական ուղղությամբ շփումների ինտենսիվացումը, և օրակարգում պետք է ավելի ու ավելի արագ հասունացնել Նիկոլ Փաշինյանի այցը Իրան: Եվրամիության և Համաշխարհային բանկի այդ համատեղ նախաձեռնության մասին հայտարարությունը հատկապես առանձնահատուկ լույսի ներքո է այն հայտարարության ֆոնին, որ արեց Ռուսաստանի Դաշնության արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը՝ ասելով, որ Մոսկվան նախապատրաստում է Իրան-Ադրբեջան-ՌԴ եռակողմ ֆորմատի հերթական վեհաժողովի անցկացում: Այս ֆորմատը Հայաստանն, անշուշտ, չպետք է դիտարկի որպես, այսպես ասած, հակառակորդ ֆորմատ, սակայն այդուհանդերձ հստակ է, որ Երևանը պետք է նաև փորձի ձևավորել ռեգիոնալ զուգահեռ ֆորմատներ և ներգրավել դրանցում թե՛ Իրանին, թե՛ Ռուսաստանին:
Եվ այս իմաստով, իհարկե, Իրան-Հայաստան-Վրաստան ֆորմատը թերևս այն է, ինչի ուղղությամբ պետք է աշխատել, դեպի Ռուսաստան հետագա հնարավոր ընդլայնման հեռանկարով: Միաժամանակ, իհարկե, այս աշխատանքը պետք է դիտարկել թերևս լայն համատեքստում, ինչը պետք է ենթադրի նաև ԵՄ ու ՀԲ ծրագրում Հայաստանի ընդգրկման սահմանների առավել ընդլայնում: Ի վերջո, այս հարցում թերևս անհրաժեշտ է հստակեցնել, թե որքանով է, այսպես ասած, սեղմված Հայաստանին հատկացվելիք ներդրումային մասը և արդյո՞ք 700 միլիոնը այն թիվն է, որը ենթակա չէ ավելացման, թե՞ հնարավոր է աշխատել և նոր նախաձեռնությունների ու գաղափարների շնորհիվ մեծացնել Հայաստանի ներգրավվածությունը:
Վերջին հաշվով, այդ առումով, իհարկե, ճկուն պետք է լինի նաև Եվրամիությունը, թեև 13 միլիարդ եվրոյի ծրագիրը ինքնին արդեն իսկ բավականին նշանակալի և առարկայական քայլ է՝ հաշվի առնելով նաև դրա, այսպես ասած, աշխարհատնտեսական և աշխարհաքաղաքական կարևոր համատեքստը: Սակայն հենց դրանով հանդերձ անհրաժեշտ է, որպեսզի Եվրամիության ներդրումային այդ ծրագիրը չենթադրի ստատիկություն և այդպիսով պարունակի ԱլԳ ծրագրի անդամ երկրներին մոտիվացնելու խթաններ, ներգրավվածության աստիճանն ըստ բովանդակության ընդլայնելու հնարավորությամբ:
