Արցախի հարցը դարձավ Հայաստանում նախընտրական արշավի առանցքային հարցերից մեկը, սակայն առավելապես փոխադարձ մեղադրանքների տիրույթում, որ ծագեցին Սասուն Միքայելյանի հայտնի հայտարարությունից: Մեղադրանքներ հնչեցին Արցախից, իսկ Նիկոլ Փաշինյանն էլ Հայաստանից հորդորեց Բակո Սահակյանին կարգի հրավիրել իր այն ենթականերին, որոնք իրենց թույլ են տվել հայտարարություններ անել Հայաստանի նախընտրական արշավի և դրա ընթացքում հնչած հայտարարությունների կապակցությամբ: Կդադարի՞ այս, այսպես ասած, փոխհրաձգությունը դրանից հետո՝ պարզ չէ, սակայն Նիկոլ Փաշինյանը խոստացել է նաև ընտրությունից հետո քննարկել նախընտրական այս օրերին արցախյան որոշ պաշտոնյաների հարցը:
Դժբախտաբար, Արցախի հարցը նախընտրական թոհուբոհի մաս դարձավ ոչ թե կոնցեպտուալ առումով, այլ պարզապես հարաբերությունների պարզման: Ընդ որում, այստեղ առկա է ևս մեկ վտանգ կամ խնդիր՝ առավելապես ռիսկի տեսքով, և շատ լավ կլինի, որ այն այդ տեսքով էլ չեզոքանա և չվերածվի արդեն առկա խնդրի: Դա այն է, որ քաղաքական այս փոխհրաձգության մեջ կարող է որոշակի լարում առաջանալ հասարակությունների մակարդակով: Ավելին, կասկած չկա, որ նախկին իշխանության մի շարք շրջանակներ, այդ թվում՝ դրանց որոշ ներկայացուցիչներ, Արցախում հետևողականորեն ամիսներ շարունակ նաև աշխատում են այդ ուղղությամբ՝ փորձելով այդ լարումն օգտագործել իրենց խմբային շահերի համար: Խոսել այդ իրողության անթույլատրելիության մասին՝ նշանակում է չասել ոչինչ:
Այս տեսանկյունից ստեղծված իրավիճակը դրսևորեց մի մտահոգիչ իրողություն, որ Արցախյան հարցը հայաստանյան ներքաղաքական գործընթացներում մշտապես գտնվել է երկու ծայրահեղությունների տիրույթում՝ կա՛մ ընդհանրապես չի շոշափվել, կա՛մ շոշափվել է լոկ քաղաքական, խմբային շահերի բերումով և փոխադարձ մեղադրանքների համատեքստում: Բովանդակային քննարկում, որը պայմանականորեն կարող ենք ասել «ոսկե միջին», իսկ իրականում պետական և ազգային անվտանգության ու պետականության զարգացման առանցքային հարց, արցախյան թեմատիկան հայաստանյան ներքաղաքական կյանքում չի ստացել ու չի ստանում: Եվ այստեղ իհարկե նույնպես խորքում ընկած է քաղաքական սուբյեկտների զուտ խմբային շահը, որը գերադասել է հեռու մնալ լուրջ խնդիրներից և հարցերից՝ ավելորդ պատասխանատվության տակ չընկնելու համար, և գերադասվել է այդ խնդիրները դարձնել ընդամենը քարոզչական շահարկման առարկա:
Այդ իմաստով նոր Հայաստանի առանցքային հատկանիշներից և խնդիրներից մեկը թերևս պետք է լինի ներքաղաքական օրակարգում արցախյան «դիսկուրսի» լրջացումը: Այդ հարցի շուրջ կամ բանավեճը, կամ համաձայնությունը, կամ կոնսենսուսը պետք է լինեն կոնցեպտուալ, որպեսզի որևէ տեսքով այն միայն ուժեղացնի Հայաստանի դիրքը: Առայժմ նախկին իշխանությունը կարողացել է հարցը ներքաղաքական դաշտ ակնհայտորեն «ներբեռնել» շահարկումների ռեժիմում՝ կանգ չառնելով անգամ Հայաստանի ու Արցախի համար վտանգավոր գնահատականների, հայտարարությունների առաջ, կանգ չառնելով հասարակությունների մակարդակում լարվածություն առաջացնելու վտանգի առաջ: Դա կանգնեցնել է պետք, և պետք է կանգնեցնել ոչ միայն Նիկոլ Փաշինյանի հորդորի ուժով, այլ նաև դաշտ քաղաքական բովանդակություն ներբեռնելով և այդպիսով շահարկումները դուրս մղելով:
Ի վերջո՝ դա նաև միջազգային մասշտաբի խնդիր է, որի մասին ակնարկ կար նաև ԱՄՆ նախկին դեսպան Միլսի հայտնի աղմուկ հանած հարցազրույցում, այն մասին, որ Հայաստանի ժողովուրդը դեմ է հող հանձնելուն, և Հայաստանում չկան քննարկումներ այդ թեմայով: Միլսը գործնականում ակնարկում էր այն մասին, որ աշխարհը Հայաստանից բովանդակություն է ակնկալում Արցախի խնդրում, ոչ թե զիջումներ: Բայց հենց այդ բովանդակության բացակայությունն էր նաև պատճառը, որ Միլսի բավական նուրբ տողատակերով հարցազրույցը իրականում դարձյալ լայնորեն դիտարկվեց «ռազբորկաների» տրամաբանության մակարդակում, թեև դրանում էլ ակնառու էր նախկին համակարգի սեգմենտների շահագրգռությունը:
