«Առաջին լրատվական»- ի զրուցակիցն է տնտեսագետ, 1994-98թթ ԿԲ նախագահ Բագրատ Ասատրյանը:
-Տնտեսական աճի տեմպի դանդաղելու վերաբերյալ ի՞նչ նկատառումներ ունեք:
-Ցուցանիշները և՛ լավն են ասում, և՛ վատը. տարեսկզբի համեմատ՝ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի նվազման հետ գործ ունենք, վերջին տվյալով՝ 6,5 տոկոս տնտեսական աճի ցուցանիշ է գրանցվել: Կա նաև լավը. երբ որ համեմատում ենք անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի հետ, անցած տարին ամփոփվեց 5,1 տնտեսական ակտիվության ցուցանիշով, այսինքն՝ այս տարվա ցուցանիշը շատ ավելի լավն է, քան նախորդ: Բովանդակային առումով պետք է մտնենք թվերի մեջ, հասկանանք՝ ինչու է տնտեսական աճի տեմպը դանդաղել:
-Հատկապես հետաքրքրում է արտահանման զուցանիշի նվազումը, էլեկտրաէներգիայի սպառումն է նվազել…
-Նվազում չկա, ունենք աճի ցածր տեմպ. 9 ամսիների ընթացքում կա 0,2 տոկոս աճ:
-Բոլորին հետաքրքրում է, թե ինչու է այդպես, և դա ի՞նչ կապ ունի հեղափոխության հետ:
-Հիմնական պատճառը արդյունաբերության աճի տեմպի նվազումն է. տարեսկզբից առաջին եռամսյակում այս ոլորտում ունեցել ենք 10 և ավելի տոկոս աճ, ի դեպ անցած տարի էլ այս ժամանակահատվածում մոտավորապես 10 տոկոս աճ ենք ունեցել, այս տարվա 9 ամիսների աճի ցուցանիշը ընդամենը 4 տոկոս է: Այստեղ աճի տեմպերի էական նվազում ունենք. գիտենք, որ որոշ տեսանելի պատճառներ կան, որոնք կարելի է նաև դրական բնութագրել: Գիտենք, որ հանքարդյուանբերության ոլորտում նախորդ տարվա համեմատ աճի տեմպերի էական նվազում է արձանագրվել… Կան նաև սպասումներ, որոնք իրականություն չեն դարձել: Կան նախկինից եկած միտումներ. ներմուծման տեմպի աճը արտահանման համեմատ նախորդ տարվանից սկսված միտում է:
-Կա՞ որևէ բան, որ քաղաքական գործընթացներով է պայմանավորված:
-Իհարկե կա: Եղավ և անցավ, մի մասը չեզոքացավ, օրինակ՝ ֆինանսական շուկայում բանկերից միջոցների արտահոսքը՝ մասնավորապես ավանդների արտահոսքը, արտաքին ռեզերվների կրճատումը՝ մոտավորապես 5-10 տոկոս նվազում ենք ունեցել: Բայց բանկային համակարգն ամբողջությամբ մարսեց այդ երևույթը, և տարեսկզբից մենք բանկային համակարգում ունենք ավելի մեծ աճ, քան նախորդ տարիներին, մասնավորապես դրական եմ համարում վարկավորման ծավալների աճը. 8 ամսվա ընթացքում ունենք վարկավորման ծավալների շուրջ 10 տոկոս աճ:
–Եթե տոկոսադրույքները ցածր լինեին, պատկերացնո՞ւմ եք ինչքան աճ կլիներ:
-Տոկոսներն էլ են նվազում, իհարկե մի օրում իդեալական համակարգ չենք ունենա, բայց այս միտումը կա:
-Ձեր կարծիքով՝ ինչքանո՞վ է ճիշտ քաղաքական այս փուլում բյուջեի նախագծով դատել տնտեսական սպասելիքների մասին:
-Դժվարանում եմ պատասխանել, նախ՝ չեմ էլ հասկանում, թե այս բյուջեի հետ ինչ է տեղի ունենալու: Ունիկալ իրավիճակում ենք. տնտեսական կարևոր հարցերը երրորդական պլան են մղվել, այս բյուջեի ճակատագիրն անորոշ է: Մենք հասկանում ենք, որ խորհրդարան չենք ունենալու, ֆորմալ գործելու է, բայց խորհրդարան չէ, այստեղ անձինք են, որոնք ապագա չունեն, և նրանք պետք է վճիռներ կայացնեն՝ այդ թվում նաև բյուջեի վերաբերյալ և փոխանցեն մյուս խորհրդարանին և կառավարությանը, ի՞նչ մոտիվացիա ունեն լուրջ քննարկումներ ունենալու համար: Ընդ որում՝ լուրջ քննարկման կարողություն այս խորհրդարանի մեծամասնությունը չունի: Կառավարությունը ծրագիր է հաստատել, որը համարժեք չէ հասարակության սպասումներին ու անգամ վարչապետի պաշտոնակատար Ն. Փաշինյանի հարցադրումներին: Այս կոնֆլիկտը ինչպես է լուծվելու, ես չեմ պատկերացնում:
-Ընտրությունները կլուծեն այդ կոնֆլիկտը:
-Ընտրությունները դեկտեմբերին կլինեն, արդյունքն էլ տեսանելի է, որն այնքան էլ գոհացուցիչ չի լինելու:
-Ասում են, որ եթե նոր ԸՕ-ով ընտրություններն անցկացվեն, կարելի է խուսափել ոչ գոհացուցիչ արդյունքից:
-Շատ դժվար է լինելու խուսափել, որովհետև օբյեկտիվ պատճառներ կան՝ մենք չունենք ներքաղաքական դաշտ, ունենք ավերակներ, նախկին իշխանությունն ուղղակի քանդեց ներքաղաքական զարգացումները: Պետք է կառուցենք ավերակների վրա: Մենք ունենալու ենք ժամանակավոր խորհրդարան, մոտեցումներն այլ պետք է լինեն: Այստեղ, այո, պատասխասատվությունն ընկնում է հեղափոխությունն իրականացնող ուժի վրա, պետք է գնան կոմպրոմիսների հասարակության այն հատվածների հետ, որոնք ունեն առողջ ձգտումներ: Մենք այսօր քաղաքական իշխանության մեջ ունենք փոքր հատված, որն ակտիվ է և ձգտումներ ունի՝ ի դեմս իշխող ուժի, ունենք կցորդներ՝ գործարարներ, և ունենք զգալի հատված, որ իրենց գողոնը թաքցնելու համար են այնտեղ, և կիսաստորաքարշ քծնվողներ. սրանք պառլամենտարիզի հերն անիծողներն են և երկրի հիմքերը քանդող: Պետք է ընտրությունը կատարվի, պետք է իշխանության մեջ ներառվեն մասնագետներ՝ անկախ քաղաքական հայացքներից կամ անգամ հաշվի առնելով քաղաքական հայացքները, որպեսզի բազմակարծություն լինի:
–Մենք դեռ բարդ շրջան ենք ապրում, և հոռետես կամ իրատես մասնագետներն ասում են, որ մեզ դժվար տարի է սպասվում:
-Վատը անցյալում է, դժվարություններն առջևում: Մեզ սպասվում են մի քանի դժվար տարիներ: Մենք ունենք բազմաթիվ չլուծված խնդիրներ տարբեր ոլորտներում:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
